رمان «راز باران»؛ روایتی از خفقان دوران امام سجاد (ع) از زبان یک غلام مستجاب‌الدعوه

معصومه عیوضی، نویسنده حوزه ادبیات داستانی در گفت‌‌وگو با خبرنگار آستان‌نیوز گفت: رمان «راز باران» حاصل پنج سال تلاش و پژوهش من است که به همت انتشارات به‌نشر در هشت فصل با عناوین «استجابت»، «دام شیطان»، «ابتلا»، «عجز»، «توکل»، «تسلیم»، «بازگشت» و «رهایی» به نگارش درآمده است. این رمان، در ژانر تاریخی-مذهبی قرار می‌گیرد و تلاش دارد تا نگاهی عمیق و متفاوت به دوران پرمخاطره امامت امام سجاد(ع)، امام چهارم شیعیان، بیندازد.

وی درباره وجه تمایز اصلی این اثر با دیگر آثار مذهبی که تاکنون منتشر شده‌اند، گفت: نگارش درباره زندگی ائمه اطهار(ع)، به خصوص جنبه‌های شخصی و خصوصی ایشان، همواره با ظرافت‌ها و خط قرمزهای خاصی همراه بوده است. من همواره به این موضوع اندیشیده‌ام که چگونه می‌توان ضمن رعایت این حریم مقدس، تصویری ملموس و دراماتیک از زندگی ایشان و سیره عملی‌شان به مخاطب ارائه داد. پس از بررسی‌های فراوان، به این نتیجه رسیدم که بهترین رویکرد، استفاده از شخصیت‌های جانبی و روایتی غیرمستقیم است. در «راز باران»، ما داستان را از زبان یک غلام سیاه‌پوست و خاص روایت می‌کنیم؛ غلامی که به برکت تربیت امام سجاد(ع)، به مقام «استجابت دعا» نائل آمده است. این غلام، در واقع چشم و چراغ ما در درک فضای آن دوران و سیره عبادی، اخلاقی و حتی روش‌های مبارزاتی غیرمستقیم امام است.

به گفته نویسنده کتاب «راز باران»، غلام حبشی شخصیتی کاملاً واقعی است اما از طریق تخیل، گذشته‌ای برای غلام خلق کردیم تا خواننده را همراه کنیم. آغاز و پایان کتاب، زندگی واقعی غلام حبشی است. او نه تنها شاهد وقایع مهمی چون عاشورا، قیام توابین و قیام مختار از نزدیک بوده، بلکه در بطن حوادث روزمره زندگی امام سجاد (ع) نیز حضور دارد. او نمادی از رسیدن به کمال انسانی از طریق عبودیت و بندگی خالصانه و جدال با نفس است.

عیوضی تصریح کرد: در این کتاب، عاشقانه‌های زیرپوستی و معنادار غلام سیاه‌پوست با کنیزی رومی طی شانزده سال، با عاشقانه‌های او با اربابش، به نبرد برمی‌خیزد و هوای نفس او را به چالش می‌کشد. این خط عاطفی، به داستان لایه‌هایی عمیق‌تر می‌بخشد و مخاطب را با خود همراه می‌کند، در حالی که همزمان، تصویری از عظمت صبر و استقامت و مقام نیایشگری امام سجاد(ع) را نیز به نمایش می‌گذارد.

وی با اشاره به اینکه در روایت این رمان از حدود ۱۰ تا ۱۵ روایت تاریخی استفاده شده است، مواردی چون نحوه برخورد امام با کنیزان، جزئیات مربوط به مراسم حج در آن دوران، یا برخی رویدادهای اجتماعی و سیاسی که در تاریخ ثبت شده را نمونه‌‌های از این کاربرد روایت‌های تاریخی در این رمان عنوان کرد.

عیوضی تصریح کرد: من در این رمان تلاش کرده‌ام تا روایت زندگی غلام را در دل این روایات تاریخی قرار دهم، به گونه‌ای که گویی او نیز ناظر یا حتی کنشگری در این وقایع بوده است. این امر به باورپذیری داستان کمک شایانی می‌کند و مخاطب را با فضای واقعی آن دوران بیشتر درگیر می‌سازد.

«راز باران» ماحصل 5 سال تحقیق و پژوهش تاریخی

نویسنده کتاب «راز باران» اظهار کرد: نگارش «راز باران» حدود پنج سال به طول انجامید. این پنج سال، دورانی پر فراز و نشیب در زندگی شخصی من نیز بود. در همین ایام، من پدر و مادر عزیزم را از دست دادم و در نهایت انتشار کتاب نیز مصادف با شهادت رهبر معظم انقلاب(ره) شد. این اتفاقات تلخ، ناخواسته بر لحن و عمق داستان تأثیر گذاشت و به پختگی اثر کمک کرد. گاهی احساس می‌کردم این رمان، تنها حاصل قلم من نیست، بلکه حاصل تجربه‌های زیسته من در آن سال‌ها نیز هست.

نویسنده «راز باران» با بیان اینکه این اثر اولین رمان تاریخی-مذهبی او محسوب می‌شود، به سختی‌های فرآیند نگارش اشاره کرد و گفت: پیش از این، آثار داستانی و اجتماعی دیگری نوشته بودم اما همیشه دغدغه پرداختن به سیره ائمه اطهار(ع) را در قالب رمان داشتم. طرحی که توسط انجمن قلم ایران و با همکاری انتشارات به‌نشر آغاز شد، فرصتی مغتنم بود تا این دغدغه را عملی کنم. انتخاب من برای نگارش درباره امام سجاد(ع) نیز توسط انتشارات به‌نشر انجام شد و خوشحالم که نگارش اثری در باب زندگی امام سجاد(ع) که زیباترین روح پرستش‌گر لقب گرفتند، قسمت من شد. از نگارش این اثر راضی هستم امیدوارم خواننده نیز از خواندن آن لذت ببرد.

دریچه‌ای نو به سوی شناخت شخصیت بی‌بدیل امام سجاد(ع)

وی با اشاره به اینکه دوران امامت امام سجاد(ع)، دورانی است که کمتر به آن پرداخته شده و سرشار از درس‌های عمیق اخلاقی، عبادی و سیاسی است، یادآور شد: امیدوارم این رمان بتواند دریچه‌ای نو به سوی شناخت شخصیت بی‌بدیل امام سجاد(ع) و درک شرایط دشوار دوران امام ت ایشان برای مخاطبان به‌ویژه نسل جوان، بگشاید. هدف من صرفاً روایت یک داستان تاریخی نیست، بلکه تلاش برای انتقال مفاهیم عمیق عبادی، اخلاقی و اجتماعی از طریق زبانی داستانی و جذاب است. امیدوارم «راز باران» بتواند تلنگری باشد برای تأمل بیشتر در سیره این امام همام و الهام‌بخش زندگی ما باشد.

گفتنی است، کتاب «راز باران» با طراحی جلد مهدی مصطفوی، صفحه آرایی زهرا شهبازپور، قطع رقعی در ۶۴۸ صفحه منتشر شده و در فروشگاه‌های کتاب انتشارات به‌نشر در مشهد و سراسر کشور و سایت behnashr.ir باقیمت ۳۷۰ هزار تومان در دسترس علاقه‌مندان قرار دارد.