تدوین اطلس تاریخی سادات ایران از قرن دهم هجری تا عصر حاضر آغاز شد

مدیرگروه تاریخ و سیره اهل‌بیت (ع) و انساب بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی، از آغاز به کار پژوهش کلان طرح اطلس تاریخی سادات ایران، از قرن دهم هجری قمری تا عصر حاضر، خبر داد.

به گزارش آستان نیوز، این کلان طرح که پیش‌تر در مرحله نخست از آغاز تا قرن نهم هجری تدوین و منتشر شده بود، در سال آینده در بخش دوم تداوم می‌یابد.

دکتر اسماعیل رضایی برجکی در تشریح جزئیات این طرح اظهار کرد: بخش اول اطلس تاریخی سادات ایران که به معرفی سادات از آغاز ورود تا پایان قرن نهم هجری اختصاص دارد، تقریباً تکمیل شده است. برای تکمیل این مسیر، مرحله دوم طرح با عنوان اطلس تاریخی سادات ایران از قرن دهم هجری قمری تا عصر حاضر، با حفظ همان رویه و روند کلی اجرا خواهد شد.

وی افزود: باتوجه‌به تغییرات و تحولات عمیق مذهبی، سیاسی و فرهنگی که از قرن دهم هجری به بعد در ایران رخ‌داده است، به همان نسبت تحولات و تغییر‌هایی هم در ساختار‌های جمعیتی و خاندانی شهر‌های ایران از جمله سادات و سازمان‌های متعلق یا وابسته به آنها مانند سازمان نقابت رخ‌داده است.

این پژوهشگر تاریخ همچنین یکی از اسباب افزایش جایگاه اجتماعی سادات را استقرار حکومت‌های شیعی برشمرد و خاطرنشان کرد: در بسیاری از مواقع، سادات به‌صورت رسمی وارد ساختار سیاسی شدند و از این طریق بر قدرت و نفوذ فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی آنها افزوده شد که در نتیجه به یک عنصر تأثیرگذار در تحولات مختلف در عرصه‌های گوناگون تبدیل شدند.

دکتر رضایی برجکی درباره جزئیات مرحله دوم این کلان طرح بیان کرد: در این پژوهش، گزارشی تبارشناسانه و تاریخی از حضور سادات در مناطق مختلف ایران ارائه می‌شود و جایگاه و نقش آنها در عرصه فرهنگ و تمدن تبیین و تحلیل خواهد شد. مهاجرت‌ها و جابه‌جایی‌های جدید، شناسایی کانون‌های سکونت، پیچیدگی ارتباط نسبی با خاندان‌های پیشین، معرفی خاندان‌های برجسته در شهر‌های کوچک و بزرگ، شناسایی مشاهیر سادات، مزارها، یادبود‌ها و موقوفات از جمله سرفصل‌های این تحقیق در هر منطقه جغرافیایی است.

مدیرگروه تاریخ و سیره اهل‌بیت (ع) و انساب بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی با اشاره به اهمیت این پژوهش گفت: طرح اطلس تاریخی سادات در مرحله نخست، موفقیت‌های چشمگیری داشته و این بنیاد را به‌عنوان مرجع علمی در عرصه سادات‌پژوهی شناسانده است. این موضوع در مرحله دوم که به زمان حال و مسائل روز نزدیک‌تر می‌شود، موردعلاقه و استفاده سطح گسترده‌تری از سادات، متخصصان تبارشناسی و عموم مردم خواهد بود.

وی در پایان به تفاوت‌های این طرح با تحقیقات پیشین اشاره کرد و افزود: این مرحله از اطلس تاریخی سادات همانند مرحله اول، گزارشی جامع و مستند از روند حضور و نقش‌آفرینی سادات در ایران ارائه می‌کند که تاکنون اثری با این وسعت و جامعیت در این حوزه منتشر نشده است. افزون بر این، رویکرد این طرح بر خلاف دیگر آثار موجود که اغلب جزئی و توصیفی هستند، کاملاً تاریخی و تحلیلی است.

شایان‌ذکر است، بر پایه پیش‌بینی‌های صورت‌گرفته در پیشنهاده این کلان طرح، پژوهش یاد شده در هفده جلد شامل مناطق گوناگون جغرافیایی منتشر و در دسترس علاقه‌مندان قرار خواهد گرفت.