فضای مجازی ویترینی فریبنده است که زندگی‌ها را می‌شکند

سیده خدیجه حسینی، نویسنده کتاب «پای این قرار»، در گفت‌وگویی اختصاصی با خبرنگار آستان نیوز به شرح انگیزه‌ها و جزئیات نگارش این رمان اجتماعی پرداخت و گفت: این اثر در انتشارات به نشر به زیور طبع آراسته شده که به بررسی پیامد‌های فضای مجازی بر زندگی زناشویی و افزایش آمار طلاق، می‌پردازد.

حسینی در پاسخ به این پرسش که چه جرقه‌ای باعث شد به سراغ این موضوع برود، اظهار کرد: این رمان را به سفارش استانداری خراسان رضوی نوشتم؛ زیرا متأسفانه این استان از جمله مناطق با آمار بالای طلاق است. ازسوی‌دیگر، شاهد هستیم که افراد در جامعه امروز به‌شدت درگیر فضای مجازی هستند و ممکن است در درازمدت، کوچک‌ترین مسائل زندگی خود را با ظاهر فریبنده این فضا مقایسه کنند. در نتیجه، تصمیم گرفتم درباره زوجی بنویسم که اینستاگرام به‌تدریج بین آنها فاصله انداخت و در نهایت کارشان به جدایی کشید.

نویسنده کتاب «پای این قرار»، علت نگارش کتاب را در قالب رمان، جذابیت آن برای مخاطب نوجوان عنوان کرد و افزود: به نظر من رمان جذابیت بیشتری نسبت به سایر قالب آثار ادبی برای مخاطب دارد. شاید اگر بخواهیم نوجوانی را از رفتاری منع کنیم، ممکن است با صحبت و نصیحت به نتیجه دلخواه نرسیم و حتی نتیجه عکس بگیریم؛ اما رمان این‌گونه نیست. رمان، تجربه زیست انسان‌هایی شبیه به ما با دغدغه‌های مشابه است. افزون بر این، رمان را افراد مختلف در رده‌های سنی متفاوت از نوجوانان پانزده، شانزده‌ساله تا افراد میان‌سال می‌توانند مطالعه کنند.

حسینی در تشریح فرایند خلق شخصیت‌های رمان «پای این قرار» توضیح داد: علاقه داشتم شخصیت‌هایی را انتخاب کنم که نمونه‌هایشان را در اطراف خود می‌بینیم، مادر خانواده که خود را قربانی می‌بیند و تمام‌وقتش را برای خانواده می‌گذارد؛ اما راضی نیست. دختر خانواده که فردی بسیار ترسو است و پشت مادر پنهان می‌شود و طلاق پدر و مادرش تأثیر مستقیمی بر ازدواجش دارد؛ پسر خانواده که پس از طلاق به مواد مخدر پناه می‌برد؛ مادربزرگی که نقش راهنما و وجدان بیدار کتاب را دارد و دوستان که به‌نوعی درگیر فضای مجازی هستند یا آسیب می‌بینند یا با استفاده درست، بهترین بهره را از این فضا می‌برند.

تأثیرات منفی رسانه و فضای مجازی در زندگی افراد

وی افزود: هر یک از این شخصیت‌ها خرده‌روایت‌هایی دارند که فضای مجازی و طلاق، مسیر زندگی‌شان را تغییر می‌دهد.

نویسنده رمان «پای این قرار» درباره تأثیرات منفی رسانه و فضای مجازی تأکید کرد: اینستاگرام ویترینی شیک و فریبنده است که از درون تهی است. تنها زیبایی‌ها را نشان می‌دهد، بدون آنکه روایت‌های حقیقی پشت اتفاقات را بازگو کند؛ خوشبختی‌هایی پوشالی که وجود واقعی ندارند. مخاطبی که در فضای مجازی غرق می‌شود، تشخیص حقیقت و دروغ برایش دشوار می‌شود و مدام درگیر ظاهر دیگران و حسرت خوشبختی نداشته خود می‌ماند.

نویسنده کتاب «پای این قرار» ادامه داد: در کنار بیان معایب استفاده از فضای مجازی، در کتاب به فواید و استفاده درست از این فضا نیز اشاره شده است، مانند زمانی که پروانه پس از ورشکستگی همسرش، در اینستاگرام کسب‌وکاری برای خود دست و پا می‌کند.

حفظ بنیان خانواده به‌عنوان مهم‌ترین و ارزشمندترین رکن جامعه

حسینی، مهم‌ترین پیام‌های کلیدی این کتاب را تأکید بر حفظ بنیان خانواده به‌عنوان مهم‌ترین و ارزشمندترین رکن جامعه برشمرد و افزود: حفظ بنیان خانواده باید اولویت هر فرد باشد. در صورت بروز کوچک‌ترین مشکل، این خانواده است که پناه انسان می‌شود. مخاطب در فصل‌های آخر کتاب می‌بیند که چگونه اعضای خانواده دست‌به‌دست هم می‌دهند تا مشکل شخصیت اصلی را برطرف کنند.

وی تصریح کرد: پیام دیگر این اثر، آشنایی مخاطب با تأثیر مستقیم و غیرمستقیم طلاق بر اطرافیان و نگاه منفی جامعه به این اتفاق است. همچنین، عواقب صحبت‌نکردن و حل‌نکردن مشکلات در اثر مشروح است؛ زمانی که اعضای خانواده به یکدیگر شک می‌کنند و بدون پرسش، یکدیگر را قضاوت می‌کنند.

وی در پاسخ به این پرسش که آیا مدیریت نادرست از ابزار‌های فضای مجازی بیشتر به سوءاستفاده آگاهانه برمی‌گردد یا عدم آگاهی و مهارت؟ گفت: هر دو به یک‌میزان تأثیرگذار هستند. در بخشی از کتاب «پای این قرار» یکی از شخصیت‌ها از طریق فضای مجازی کلاهبرداری کلانی انجام می‌دهد و در بخش دیگری، عدم آگاهی و مهارت در استفاده از این فضا را می‌بینیم که باعث شکافی عمیق بین شخصیت اصلی و همسرش می‌شود.

حسینی در پایان درباره تکنیک‌های داستان‌نویسی خود در این برای خلق فضای داستانی جذاب برای مخاطب بیان کرد: سعی کردم گره داستان که همان علت طلاق شخصیت اصلی است را تا حدودی تا انتهای کتاب حفظ کنم و به‌تدریج با فلش‌بک آن را باز کنم. همچنین کوشیدم در هر فصل اتفاق جدیدی رخ دهد تا خواننده به مطالعه ادامه کتاب ترغیب شود.