وقف زیرساخت نامرئی تجربه زیارت است

به گزارش آستان نیوز، حجت‌الاسلام‌والمسلمین دکتر مصطفی فقیه اسفندیاری، معاون امور بین‌الملل آستان قدس رضوی در گفت‌و‌گو با خبرنگار ما به تشریح نقش حیاتی وقف و نذر در کالبد تمدنی آستان قدس رضوی پرداخت.

وی، اظهار کرد: حرم مطهر تنها بااحساس و ارادت اداره نمی‌شود، بلکه پشت این تصویر آشنا، واقعیت یک نظام مالی و حقوقی شفاف جریان دارد که هزینه‌های سنگین توسعه فضا‌ها و خدمات گسترده به زائران را پوشش می‌دهد.

تحول سنت وقف از رفتار فردی به مدل سازمانی

وی با اشاره به جایگاه وقف در ادبیات دینی تصریح کرد: در نگاه عمومی، وقف و نذر غالباً اعمالی فردی و عبادی میان بنده و پروردگار هستند؛ اما در آستان قدس رضوی، این دو سنت دیرینه از سطح رفتار شخصی عبور کرده و به «مدل‌های سازمانی» تبدیل شده‌اند.

وی افزود: امروز در حرم مطهر با یک نظام مدیریتی روبه‌رو هستیم که وقف و نذر را در قالب سازوکار‌های دقیق حقوقی و فرهنگی به کار می‌گیرد. این تحول باعث شده است که موقوفات به ستون فقرات اداره بارگاه رضوی و پایه اصلی اقدامات علمی و خدماتی در داخل حرم تبدیل شود.

حجت‌الاسلام‌والمسلمین فقیه اسفندیاری، وقف را «زیرساخت نامرئی تجربه زیارت» خواند و گفت: زائری که به حرم وارد می‌شود، شاید به هزینه‌های کلان روشنایی شبانه‌روزی، نظافت صحن‌ها، فرش‌ها، کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مراکز درمانی وابسته فکر نکند، اما حقیقت این است که بخش عمده این خدمات بر پایه موقوفات استوار است.

وی تأکید کرد: آستان قدس رضوی در طول قرن‌ها، شبکه‌ای وسیع از املاک، اراضی کشاورزی و واحد‌های تولیدی را گردآورده است که با الگوی اقتصادی مدرن اداره می‌شوند. در این مدل، هدف اصلی «حداکثرسازی سود» نیست، بلکه «پایداری در خدمت» است؛ به این معنا که درآمد‌های وقفی به طور برنامه‌ریزی‌شده صرف ارتقای خدمات به زائران ایرانی و بین‌المللی می‌شود.

استقلال از بودجه‌های حکومتی در تأمین خدمات زائران

حجت‌الاسلام فقیه اسفندیاری، با بیان اینکه امکانات رفاهی و فرهنگی حرم از محل بودجه‌های دولتی تأمین نمی‌شود، اظهار کرد: مراکز پاسخگویی دینی، فضا‌های قرآنی، رواق‌های ویژه سخنرانی‌های چندزبانه، اسکان ارزان‌قیمت و مراکز اطعام، همگی بر شانه موقوفاتی استوار است که نیت واقفان آنها «خدمت پایدار» بوده است.

معاون امور بین‌الملل آستان قدس رضوی در پایان خاطرنشان کرد: حرم مطهر تنها مکان انجام مناسک فردی نیست، بلکه یک «نهاد خدمت» است که وقف، سوخت دائمی آن به شمار می‌رود.