«میزگرد من ها»، لایه های پنهان سازوکار ذهن را تحلیل کرد

به گزارش آستان نیوز، استاد حکیم در آغاز نشست، توضیح داد: برای درک الگو‌های رفتاری انسان، ابتدا باید لایه‌های درونی ذهن و اهداف متفاوت هر لایه، شناخته شود.

او در ادامه، تأکید کرد: بسیاری از انتخاب‌ها و واکنش‌های انسان نتیجه دخالت هم‌زمان چند من است و نه یک منِ واحد.

نقش لایه بقا در شکل‌دهی رفتار‌های غریزی

حکیم، با اشاره به نخستین لایه ذهن، یعنی لایه جسم، توضیح داد: هدف این بخش تنها بقاست و هیچ درکی از معنا، اخلاق یا ارزش ندارد و بسیاری از واکنش‌های فوری، مانند هجوم، فرار یا چسبیدن در موقعیت‌های تهدیدآمیز، از سازوکار‌های همین لایه سرچشمه می‌گیرد؛ لایه‌ای که هزاران سال قدمت دارد و تصمیم‌هایش بر تمرکز کامل بر ادامه حیات استوار شده است.

تأثیر ناخودآگاه تلقین‌پذیر بر رفتار‌های اجتماعی

در بخش دیگری از نشست، استاد حکیم به نقش ناخودآگاه اجتماعی پرداخت و توضیح داد: این لایه، باور‌هایی را که فرد انتخاب نکرده و از طریق تکرار و محیط به او منتقل شده، در خود ذخیره می‌کند.

او افزود: رفتار‌هایی که برای هم‌رنگی با جمع بروز داده می‌شود، یا تغییرات سریع رفتار در موقعیت‌های جدید، ناشی از سازوکار همین لایه است که هدفش حفظ مقبولیت اجتماعی است.

خودآگاهِ مدعی و نقش آن در توجیه تصمیم‌ها

استاد حکیم سپس به لایه خودآگاه پرداخت و بیان کرد: این بخش از ذهن گرچه تصور می‌کند تصمیم‌گیرنده اصلی است؛ اما در بسیاری از موارد تنها رویداد‌های شکل‌گرفته در لایه‌های زیرین را توجیه می‌کند.

او دراین‌خصوص توضیح داد: لجبازی، مقاومت در برابر پذیرش اشتباه و تکیه بر تجربه‌های ناکافی، نمونه‌هایی از عملکرد این لایه است که هدفش حفظ تصویر ذهنی فرد از خودش است.

ضرورت ساخت منِ آگاه برای رهایی از تعارض‌های ذهنی

این پژوهشگر با تأکید بر اینکه بدون ساخت لایه چهارم یعنی منِ آگاه، تعارض میان‌لایه‌های ذهنی ادامه پیدا می‌کند، گفت: ایجاد این سطح نیازمند یک‌روند منظم، آموزش‌محور و تحلیل‌پذیر است.

مهدی حکیم در ادامه افزود: دست‌یابی به انسجام ذهنی تنها زمانی ممکن است که فرد بتواند گفت‌وگوی درونی بین منها را مدیریت کرده و سازوکار هر لایه را بشناسد.

در بخش پایانی نشست، نخبگان حاضر با طرح نکات تخصصی و پرسش‌های چالشی، بحث را به سمت بررسی کاربردی‌تر مباحث هدایت کردند؛ محور‌هایی مانند شیوه‌های افزایش خودآگاهی، مدیریت تعارض‌های درونی و نقش آموزش در بازآرایی لایه‌های ذهن از جمله موضوعاتی بود که در تعامل جمعی مورد توجه قرار گرفت.

این برنامه به‌عنوان فرصتی برای تأمل دوباره در شیوه کارکرد ذهن و شکل‌گیری شخصیت فردی مطرح شد و به شرکت‌کنندگان امکان داد نگاه دقیق‌تری به سازوکار منهای درونی داشته باشند.