گنجینه اسناد رضوی پل ارتباطی میان عینیت‌های تاریخی و واقعیت‌های تمدنی است

به گزارش آستان‌نیوز، دکتر ابوالفضل حسن‌آبادی، رئیس مرکز ترجمان بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی، به مناسبت روز اسناد ملی و میراث مکتوب، در گفت و گویی تلفنی با ویژه برنامه رادیو زیارت، به واکاوی نقش حیاتی اسناد در بازشناسی هویت ملی و مذهبی، پرداخت.

اسناد؛ فراتر از کاغذ‌های قدیمی

دکتر حسن‌آبادی در ابتدای این گفت‌و‌گو ماهیت سند را تکیه‌گاهی برای حقیقت توصیف کرد و گفت: سند صرفاً مجموعه‌ای از کاغذ‌های قدیمی نیست، بلکه تبلور اندیشه‌ها، ارزش‌ها و فرهنگ یک ملت در گذر زمان است.

اسناد در واقع خروجی زیست اجتماعی، اقتصادی و سیاسی بشر هستند که بخش‌های تاریک و فراموش‌شده گذشته را برای ما خواندنی و تحلیل‌پذیر می‌کنند.

تمایز میان عینیت و واقعیت در ترازوی اسناد

وی در پاسخ به پرسشی پیرامون اهمیت اسناد در عصر انفجار داده‌ها، به نکته‌ای مبنایی اشاره کرد و افزود: تفاوت ظریفی میان عینیت (آنچه فرد مشاهده و ثبت کرده) و واقعیت وجود دارد. تاریخ غالباً مملو از عینیت‌ها یعنی برداشت‌های شخصی افراد از وقایع است که لزوماً تمام حقیقت نیستند.

در دنیای امروز که با انبوه روایت‌های متناقض رو‌به‌رو هستیم، این اسناد (اعم از دولتی و شخصی) هستند که به ما اجازه می‌دهند میان حافظه جمعی و واقعیت عینی تمایز قائل شده و به حقیقت موضوع نزدیک شویم.

آستان قدس؛ حافظه تاریخی جهان اسلام

رئیس مرکز ترجمان بنیاد پژوهش‌های اسلامی با اشاره به سابقه طولانی نگاهداری اسناد در ایران از عصر هخامنشی تا دوران قاجار، جایگاه آستان قدس رضوی را متمایز دانست و تصریح کرد: آستان قدس رضوی طی قرن‌ها فراتر از یک کانون زیارتی، به‌عنوان یک نهاد تمدنی در حوزه‌های اجتماعی و اقتصادی عمل کرده است.

وجود حجم عظیم و کم‌نظیری از وقف‌نامه‌ها، دفاتر اداری و مکاتبات در این مجموعه، آن را به غنی‌ترین کانون میراث مکتوب شیعه در جهان تبدیل کرده است.

قدیمی‌ترین حافظه مکتوب تشیع

حسن‌آبادی با تأکید بر پیشینه پرافتخار این مرکز یادآور شد: در حال حاضر، مرکز اسناد آستان قدس رضوی دارنده قدیمی‌ترین و منسجم‌ترین اسناد مربوط به حوزه تشیع در کشور است.

این گنجینه، نه‌تنها هویت ملی ما را حفظ کرده، بلکه به‌عنوان یک پایگاه مرجع، امکان تحلیل دقیق سیر تحول زندگی ایرانیان و زائران سراسر جهان اسلام را برای پژوهشگران فراهم آورده است.

در پایان این گفت‌و‌گو، بر لزوم بازخوانی و ترجمه این اسناد برای پیوند نسل جوان با ریشه‌های هویتی و تمدنی تأکید شد.