امام محمدباقر (ع) آیینه تمام‌نمای رسول خدا (ص) بود

آن حضرت در میان خاندان پیامبر (ص) نخستین کسی بود که هم پدر و هم مادر وی فاطمی و علوی بودند؛ زیرا پدر بزرگوارشان زین العابدین و سید الساجدین علی بن الحسین (ع) است و مادر بزرگوارشان فاطمه (مکنی به‌ام عبدالله) دختر کریم اهل‌بیت امام حسن مجتبی (ع) است که از زنان بافضیلت و دانشمند بنی‌هاشم به‌حساب می‌آمد و امام صادق (ع) ایشان را «صدیقه» لقب داده بود و می‌فرمود: در خاندان حضرت مجتبی (ع) هیچ زنی به فضیلت ایشان نمی‌رسید.

امام باقر (ع) سرآمد زمان خویش بود و تاریخ بشریت، قر‌ن‌ها پیش از تولد مبارکش به انتظار نشسته بود و ادیان توحیدی وعده ظهورش را داده بودند، روزی پیامبر (ص) به جابر بن عبدالله انصاری فرمود:‌ای جابر تو زنده می‌مانی تا آنکه فرزندم «محمد بن علی بن الحسین (ع)» را که در تورات به «باقر» معروف است ملاقات کنی، چون وی را ملاقات کردی سلام مرا به او برسان.

امام باقر (ع) آیینه تمام‌نمای رسول خدا (ص) بود؛ شجاعت، اخلاص، جود و سخا، پایمردی در دین و استواری در عقیده ویژگی‌های بارز آن حضرت بود.درخشش علمی آن حضرت به‌گونه‌ای بود که او را شکافنده علوم می‌دانستند و براین‌اساس باقرالعلوم خوانده‌اند.

تأسیس قواعد اجتهاد، گسترش احادیث اهل‌بیت (ع)، گسترش علم کلام و مناظرات و تشکیل حلقه‌های درسی و تربیت نخبگان از جمله خدمات علمی آن حضرت است.از ویژگی‌های بارز آن حضرت که می‌تواند الگویی برای همه به‌ویژه دولتمردان باشد؛ کار و تلاش فراوان بود، باوجود آن که ثروتمندترین مرد مدینه بود؛ اما در راه توسعه اقتصادی و رفع نیازمندی خانواده و محرومین بسیار موفق بود.

روزی فردی آن حضرت را مورد انتقاد قرارداد که چرا در این گرمای سوزان حرص دنیا می‌زنید و به کار و تلاش پرداخته‌اید. حضرت فرمودند: به خدا سوگند، اگر مرگ در این حال فرارسد، درست در هنگامی فرارسیده است که من به طاعت خدا مشغولم تا بدین‌وسیله از تو و دیگران بی‌نیاز گردم، از مرگ در آن هنگام بیمناکم که در حال سرپیچی از فرمان خدا برسد.

حجت‌الاسلام‌والمسلمین وحید قنبری راد| استاد حوزه علمیه و پژوهشگر