عید غدیر؛ تجلی ولایت الهی

اساس دین اسلام بر بندگی خداوند و تسلیم در برابر فرمان او استوار است. قرآن کریم انسان را به اطاعت از خداوند، پیامبر و اولیای الهی فرامی‌خواند و سعادت دنیا و آخرت را در گرو این اطاعت می‌داند. در نگاه عمیق اسلامی، مفاهیمی همچون عید قربان، عید غدیر، ولایت‌فقیه و انتظار ظهور حضرت ولی‌عصر (عجل‌الله تعالی فرجه الشریف)، اگرچه در زمان‌ها و شرایط مختلف مطرح شده‌اند، اما همگی دارای یک حقیقت مشترک‌اند و آن «تسلیم در برابر امر الهی» است.

عید قربان؛ نماد بندگی و اطاعت

عید قربان یادآور یکی از بزرگ‌ترین آزمون‌های الهی در تاریخ بشریت است. خداوند متعال حضرت ابراهیم (علیه‌السلام) را مأمور کرد تا فرزندش حضرت اسماعیل (علیه‌السلام) را در راه خدا قربانی کند. ابراهیم خلیل‌الله با تمام علاقه‌ای که به فرزندش داشت، در برابر فرمان الهی تسلیم شد و اسماعیل نیز باایمان و اخلاص این فرمان را پذیرفت. قرآن کریم درباره این ماجرا می‌فرماید: «فَلَمَّا أَسْلَمَا وَتَلَّهُ لِلْجَبِینِ؛ پس هنگامی که هر دو تسلیم شدند و ابراهیم او را برای قربانی‌کردن بر پیشانی بر زمین نهاد».

این آیه نشان می‌دهد که ارزش حقیقی این واقعه در «تسلیم‌شدن» در برابر خداوند بود؛ بنابراین، عید قربان مدرسه‌ای برای آموزش اطاعت، فداکاری و بندگی خالصانه است.

پس از کامل‌شدن رسالت پیامبر اکرم (صلی‌الله علیه و آله)، خداوند متعال مسئله رهبری امت اسلامی را در واقعه غدیر خم مشخص فرمود. پیامبر به فرمان الهی، حضرت علی (علیه‌السلام) را به‌عنوان جانشین خود معرفی کردند.

خداوند پیش‌ازاین اعلان بزرگ فرمود: «یَا أَیّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنزِلَ إِلَیْکَ مِن رَّبِّکَ» و پس از ابلاغ ولایت امیرالمؤمنین (علیه‌السلام) فرمود: الْیَوْمَ أَکْمَلْتُ لَکُمْ دِینَکُمْ.

غدیر در حقیقت آزمونی برای سنجش میزان تسلیم مردم در برابر فرمان خداوند بود. همان‌گونه که حضرت ابراهیم در قربان تسلیم امر الهی شد، مسلمانان نیز در غدیر مأمور به پذیرش ولایت منصوب از سوی خداوند بودند.

ولایت‌فقیه؛ ادامه مسیر ولایت در عصر غیبت

با آغاز غیبت حضرت ولی‌عصر (عجل‌الله تعالی فرجه الشریف)، نیاز جامعه اسلامی به رهبری دینی و سیاسی همچنان باقی است. بر همین اساس، فقیه جامع‌الشرایط به‌عنوان نایب عام امام‌زمان (عج) مسئولیت هدایت جامعه اسلامی را بر عهده می‌گیرد.

امام خمینی (رحمت‌الله علیه) ولایت‌فقیه را استمرار ولایت در عصر غیبت دانسته و آن را عاملی برای حفظ اسلام، اجرای احکام الهی و مقابله با ظلم و فساد معرفی کردند.

امام شهیدمان حضرت آیت‌الله‌العظمی خامنه‌ای (رحمت‌الله علیه) نیز بار‌ها تأکید کرده‌اند که ولایت‌فقیه ستون خیمه نظام اسلامی و عامل وحدت و پیشرفت جامعه است.

پذیرش ولایت‌فقیه در واقع پذیرش نظم و برنامه‌ای است که دین برای دوران غیبت تعیین کرده است و این نیز جلوه‌ای از تسلیم در برابر اراده الهی محسوب می‌شود.

انتظار ظهور؛ آمادگی برای اطاعت از امام‌زمان (عج)

یکی از مهم‌ترین وظایف شیعیان در دوران غیبت، انتظار ظهور حضرت مهدی (عجل‌الله تعالی فرجه الشریف) است. اما انتظار در فرهنگ اسلامی به معنای سکون و بی‌عملی نیست، بلکه آمادگی دائمی برای یاری امام و اجرای دستورات الهی است.

پیامبر اکرم (صلی‌الله علیه و آله) فرمودند: «افضل اعمال امتی انتظار الفرج؛ برترین اعمال امت من انتظار فرج است».

منتظر واقعی کسی است که ایمان، اخلاق، عدالت‌خواهی، مسئولیت‌پذیری و اطاعت از احکام الهی را در زندگی خود تقویت کند تا شایستگی حضور در حکومت جهانی حضرت مهدی (عج) را به دست آورد.

پیوند قربان، غدیر، ولایت‌فقیه و ظهور

اگر با نگاه عمیق به این چهار مفهوم بنگریم، درمی‌یابیم که همه آنها در یک مسیر قرار دارند:

قربان، درس تسلیم در برابر خداوند است، غدیر، درس تسلیم در برابر ولایت الهی است، ولایت‌فقیه، استمرار این ولایت در عصر غیبت است و انتظار ظهور، آمادگی برای تسلیم کامل در برابر امام معصوم و حکومت جهانی عدل الهی است.

بنابراین، همه این مفاهیم حلقه‌های یک زنجیره الهی هستند که انسان را به‌سوی عبودیت کامل و جامعه را به‌سوی تحقق آرمان‌های اسلامی هدایت می‌کنند.

نتیجه‌گیری

از قربان تا غدیر، از غدیر تا ولایت‌فقیه و از ولایت‌فقیه تا ظهور حضرت مهدی (عج)، یک پیام مشترک به گوش می‌رسد: سعادت انسان در تسلیم آگاهانه و عاشقانه در برابر امر الهی است.

حجت‌الاسلام‌والمسلمین دکتر محمدجواد تقوی، پژوهشگر حوزه قرآن و حدیث