طنین «سه‌ضرب» در صحن قدس حرم رضوی

به گزارش آستان نیوز، وقتی عزاداران این دو دیار، گروه گروه و تیکه تیکه وارد صحن قدس شدند، نگاهِ همه زائران به هماهنگی‌شان جلب شد. آن‌ها سبکِ قدیمی و ثبت ملی‌شده سه‌ضرب را اجرا می‌کردند. همان سبکی که ریتمش با تپش قلب یکی می‌شود. بدون هیچ ساز و آلات موسیقی، تنها صدایِ ضرب دست‌ها روی سینه بود که سکوت صحن را می‌شکست و هر رهگذری را سر جای خود میخکوب می‌کرد.

دورتادور صحن قدس پر از زائر بود. همه گوشی به دست، می‌خواستند این شکوه را ثبت کنند. اما تماشاکردن این خلوص، کار ساده‌ای نبود. گوشی‌ها در دست خیلی‌ها می‌لرزید. تصویر در دوربین‌ها تار می‌شد، چون اشک امان دیدن نمی‌داد. صحنه‌ی عجیبی بود؛ ترکیبی از شوقِ ثبتِ لحظه و هق‌هق گریه. انگار این سینه‌زنیِ بی‌تکلف، راهِ مستقیمی به قلب زائران پیدا کرده بود.

عزادارانِ بهبهان و خرمشهر، انگار یک خانواده بودند که در حریمِ رضوی به هم رسیده بودند. پیوند این دو شهر در صحن قدس، صحنه‌ای ساخت که تا مدت‌ها در ذهنِ زائران می‌ماند. آن‌ها نه با ساز، بلکه با سوز صدایشان و ضرب دستشان، روضه‌ی امام حسین (ع) را در قلب حرم برپا کردند.

صحن قدس دیشب، تنها یک مکان نبود؛ یک حسینیه‌ی بزرگ بود که در آن، مرزها رنگ باخت و همه، در داغِ کربلا شریک شدند. عزادارانی که بی‌هیچ ادعایی، فقط آمده بودند تا با سبکِ مادری‌شان، دلی سبک کنند و در شبِ اولِ محرم، ارادتشان را به ساحت امام هشتم نشان دهند.

سه سنگ آیینی با قدمت حدود صد و هفتاد سال

آیین سنتی سینه‌زنی با سبک‌های ثبت ملی شده کوکی و سه سنگ فضای صحن را آکنده از شور و اشک کرد و نگاه بسیاری از زائران را به خود جلب کرد.

حاج خیرالله محمدیان شاعر و پژوهشگر تاریخ و فرهنگ شهرستان بهبهان که درباره این مراسم می‌گوید: امسال در شب اول محرم به آستان مقدس امام رضا (ع) آمدیم تا عزاداری سنتی مردم بهبهان را اجرا کنیم و عرض ادب خود را به ساحت امام هشتم نشان دهیم.

او ادامه می‌دهد: دو شیوه منحصربه‌فرد عزاداری سنتی در بهبهان وجود دارد که در این مراسم اجرا می‌شود. یکی شیوه کوکی یا چهاربه‌چهار است. در این سبک عزاداران در صف‌های منسجم چهارنفره وارد صحن می‌شوند و با شعرهای کوتاه حماسی و کوبنده عزاداری می‌کنند.

محمدیان، ادامه می‌دهد: این شیوه پیامی نمادین دارد و القاکننده این معنا است که عزاداران حسینی برای عرض تسلیت شهادت امام حسین (ع) به محضر امام رضا (ع) آمده‌اند و همچون یک لشکر منسجم آماده دفاع از آرمان‌های نهضت عاشورا هستند.

او درباره شیوه دیگر عزاداری اظهار می‌کند: سبکی که اکنون اجرا می‌شود به نام سه سنگ یا سه‌ضرب شناخته می‌شود. پیشینه این آیین به حدود صد و هفتاد سال پیش و دوره قاجاریه باز می‌گردد. مبتکر و نوحه‌پرداز این سبک میرزا شوقی بهبهانی بوده و از آن زمان تا امروز در بهبهان اجرا می‌شود.

این پژوهشگر فرهنگ آیینی با اشاره به اینکه سبک‌های کوکی و سه سنگ در سال ۱۳۹۱ به‌عنوان آیین‌های سنتی عزاداری بهبهان در فهرست میراث ناملموس کشور به ثبت رسیده‌اند، یادآور می‌شود: اجرای این آیین در صحن قدس حرم مطهر رضوی با استقبال زائران همراه شد و فضای صحن در شب اول محرم با سینه‌زنی هماهنگ عزاداران بهبهان و خرمشهر رنگ‌وبوی یک حسینیه بزرگ به خود گرفت.

در پایان این شب پرشور، آنچه در ذهن ماندگار شد، نه‌فقط یک آیین کهن که درس کوچکی از عظمت یک مکتب بود. سبک‌هایی که از دل تاریخ بهبهان بیرون آمده‌اند، حالا در صحن قدس، مقابل گنبد طلایی امام رضا (ع) اجرا می‌شوند و نشان می‌دهند که عشق به حسین (ع) محدود به یک جغرافیا نیست. اینجا همان حسینیه‌ی بزرگی است که مرزهای قومیت و شهر و دیار را در هم می‌شکند و هر دل سوخته‌ای را در ماتم کربلا شریک می‌کند.