‏آرامش در دل طوفان

در یادداشتی به قلم حجت الاسلام والمسلمین حامد براتی، محقق و پژوهشگر حوزه علمیه؛ موضوع الهیات سکینه و نقش لشکریان غیبی خداوند در نبرد حق و باطل مورد واکاوی قرار گرفته است. در متن این نوشتار می‌خوانیم:

یکی از کلیدی‌ترین مفاهیم در الهیات جنگ، موضوع آرامش قلبی یا همان سکینه است. در میدان نبرد، آن چیزی که تفاوت میان یک مجاهد و یک سرباز عادی را رقم می‌زند، نه تجهیزات نظامی، بلکه ثبات قدمی است که ریشه در اطمینان قلبی دارد. خداوند در آیه ۴ سوره مبارکه فتح به زیبایی این حقیقت را بیان می‌فرماید: هُوَ الَّذِی أَنْزَلَ السَّکِینَةَ فِی قُلُوبِ الْمُؤْمِنِینَ لِیَزْدَادُوا إِیمَانًا مَعَ إِیمَانِهِمْ وَلِلَّهِ جُنُودُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَکَانَ اللَّهُ عَلِیمًا حَکِیمًا (فتح: ۴). این آیه به ما می‌آموزد که در اوج تلاطم‌ها و سختی‌ها، خداوند آرامشی را بر قلب مؤمنان نازل می‌کند تا بر ایمانشان افزوده شود. کربلا، تجلی‌گاه عالی این آیه است؛ جایی که حتی کودکان و نوجوانان، تحت تأثیر این سکینه الهی، از مرگ هراسی ندارند.

‏تجلی آرامش در آغوش خطر

حضرت عبدالله بن حسن (ع)، نوجوان یازده ساله‌ای که در دامن عموی بزرگوارش پرورش یافته بود، در روز عاشورا و در لحظاتی که امام (ع) در گودال قتلگاه تنها مانده بود، مصداق بارز نزول سکینه شد. او هنگامی که دید جان عمویش در خطر است، تاب ماندن در خیمه‌ها را نیاورد و با وجود ممانعت حضرت زینب (س)، خود را به میدان رساند. این حرکت، نه یک اقدام احساسی و کودکانه، بلکه برخاسته از یک معرفت عمیق و آرامشی الهی بود که به او جرئت داد تا در برابر شمشیر برهنه دشمن بایستد. او با فریاد وَ اللَّهِ لَا أُفَارِقُ عَمِّی (به خدا سوگند از عمویم جدا نمی‌شوم)، نشان داد که وقتی سکینه الهی بر قلبی حاکم شود، هیبت ظاهری دشمن و تیزی شمشیرها، کوچک‌ترین خللی در اراده انسان ایجاد نمی‌کند.

در منطق الهیات جنگ، این آرامش درونی، مقدمه نصرت الهی است. کسی که قلبش آرام است، محاسباتش دقیق‌تر و گام‌هایش استوارتر است. عبدالله بن حسن (ع) با دستان کوچکش، سپری برای امام زمانش شد و نشان داد که در جبهه حق، سن و سال ملاک نیست؛ بلکه عیار ایمان و میزان اتصال به منبع قدرت الهی است که تعیین‌کننده است. او در واقع پدافند روانی جبهه حق را در لحظات تنهایی امام (ع) تقویت کرد و ثابت کرد که جبهه توحید، حتی در سخت‌ترین لحظات نیز از نیرو‌های مخلص و بااراده تهی نمی‌شود.

‏لشکریان آسمان و زمین در خدمت اراده‌های پولادین

بخش دوم آیه ۴ سوره فتح بر این نکته تأکید دارد که وَلِلَّهِ جُنُودُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ؛ یعنی لشکریان آسمان‌ها و زمین همگی از آنِ خدا هستند. در الهیات مقاومت، ما معتقدیم که جنگ تنها در ابزار مادی خلاصه نمی‌شود. وقتی مؤمن با آرامش قلبی به میدان می‌آید، نیرو‌های غیبی و لشکریان الهی نیز به یاری او می‌شتابند. این لشکریان گاهی به صورت رعب در دل دشمن ظاهر می‌شوند و گاهی به صورت امداد‌های غیبی که محاسبات مادی را بر هم می‌زنند. در ماجرای حضرت عبدالله بن حسن (ع)، این نوجوان به تنهایی به لشکری تبدیل شد که دشمن را بهت‌زده کرد. او با کلام خود که خطاب به قاتل عمویش فرمود: وَیْلَکَ یَا ابْنَ الْخَبِیثَةِ أَ تَقْتُلُ عَمِّی؟ (وای بر تو‌ای پسر زن ناپاک، آیا می‌خواهی عموی مرا بکشی؟)، لرزه بر اندام دشمن انداخت.

امروز نیز در عرصه‌های مختلف تقابل با استکبار، ما نیازمند این سکینه و باور به لشکریان غیبی هستیم. دشمن با تمام توان رسانه‌ای و نظامی خود تلاش می‌کند تا در دل‌های ما تردید و ترس ایجاد کند. اما درس شب پنجم به ما می‌گوید که اگر قلبمان را به خدا بسپاریم، او آرامشی به ما عطا می‌کند که هیچ تهدیدی توان شکستن آن را نخواهد داشت. مقاومت امروز ما، امتداد همان سکینه‌ای است که در قلب عبدالله بن حسن (ع) بود؛ آرامشی که باعث می‌شود یک ملت در برابر پیشرفته‌ترین سلاح‌ها بایستد و خم به ابرو نیاورد.

‏امتداد سرخ یک پیوند ابدی

حماسه حضرت عبدالله بن حسن (ع) در مقتل، با بریدن دست کوچکش و شهادت در آغوش عمو به پایان رسید، اما این پایان، در حقیقت آغاز یک مکتب بود. او به ما آموخت که وفای به عهد و پیوند با ولایت، مرز میان عزت و ذلت است. در الهیات جنگ، پیروزی نهایی متعلق به کسانی است که تا آخرین لحظه و با وجود تمام جراحت‌ها، دست از آرمان خود بر نمی‌دارند. عبدالله بن حسن (ع) کوچک‌ترین سربازی بود که با خون خود، سند حقانیت راه حسین (ع) را امضا کرد و نشان داد که برای حسینی شدن، باید از حصار ترس‌های شخصی عبور کرد.

ما در این شب‌ها گرد هم می‌آییم تا به یکدیگر یادآوری کنیم که در مسیر حق، نباید از کمی نفرات یا قدرت ظاهری دشمن هراسید. حضرت عبدالله (ع) با ایستادگی خود ثابت کرد که اگر اراده انسان به اراده الهی متصل باشد، او پیروز تاریخ است. این نوجوان یازده ساله، آموزگار بزرگ پایداری است که به ما یاد داد چگونه می‌توان در دل طوفان، آرام بود و با اطمینان قلبی به سوی معبود شتافت. او دروازه ورود به معرفتی است که در آن، شهادت نه یک پایان، بلکه عالی‌ترین شکل بقا و رویش است.