رونمایی از نسخه خطی اللهوف ۳۲۶ ساله در کتابخانه حرم رضوی

به گزارش آستان‌نیوز، این مراسم در آستانه تاسوعا و عاشورای حسینی، دوم تیرماه 1405، با حضور حجت‌الاسلام‌والمسلمین سیدجلال حسینی، رئیس سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی، جمعی از مدیران و کارشناسان این آستان مقدس و پژوهشگران و هنرمندان علاقه‌مند، در تالار «اندیشه» کتابخانه مرکزی حرم مطهر حضرت رضا(ع)، اجرا شد.

در این برنامه، نسخه‌خطی اللهوف موجود در گنجینه رضوی که موضوع آن به واقعه عاشورا برمی‌گردد، رونمایی شد. این مقتل خطی در سال 1122 هجری قمری، توسط علی‌اکبر به‌خط نسخ 19 سطری در 72 برگ در ابعاد 20 در 15 سانتی‌متر کتابت شده است. همچنین نسخه حاضر در آذرماه سال 1362، به همت کتابخانه آستان قدس رضوی خریداری شده و با شماره عمومی 13671 در این کتابخانه، نگهداری می‌شود.

بررسی‌ فهرستگان نسخه‌های خطی نشان می‌دهد در حال حاضر، 65 نسخه خطی از کتاب اللهوف اثر سیدبن‌طاووس، از علمای قرن هفتم هجری قمری در کتابخانه‌های ایران وجود دارد که از این تعداد، 21 نسخه آن در کتابخانه آستان قدس رضوی، قابل بررسی و پژوهش است.

قدیمی‌ترین نسخه خطی ترقیمه‌دار کتاب اللهوف کشور متعلق به سال 1023 هجری قمری نیز در کتابخانه و موزه وزیری یزد وابسته به سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی، نگهداری می‌شود.

مقتل‌خوانی از دیدگاه رهبر شهید(رحمت الله علیه)

در بخش دیگر برنامه، محمد غفوری، مدیر گروه اهل‌بیت‌پژوهی پژوهشکده بین‌المللی امام رضا(ع) جامعه‌المصطفی العالمیه خراسان، طی سخنرانی خود با موضوع «مقتل‌خوانی و تحریف‌زدایی از عاشورا؛ دیدگاه رهبر شهید(رضوان‌الله تعالی علیه)»، گفت: مقتل‌خوانی، آیینی رایج در تشیع است که از آن در مجالس عزاداری به‌ویژه مراسم عزاداری امام حسین(ع) استفاده می‌شود.

وی با اشاره به گزارش‌هایی درباره اجرای مقتل‌خوانی یا ممنوعیت آن در سه قرن، پنج تا هفت هجری قمری، افزود: در این میان، اگرچه، روشن نیست که چه زمانی مقتل‌خوانی وارد ایران شده است اما این آیین در دوره صفویه بسیار پررنگ در کشور برگزار می‌شده است.

غفوری در ادامه با استناد به سخنرانی‌های حضرت آیت‌الله‌العظمی امام خامنه‌ای(رضوان‌الله تعالی علیه) به مناسبت‌های محرم و صفر، عنوان کرد: رهبر شهید(رضوان‌الله تعالی علیه)، مقتل‌خوانی را از سنت‌های ارزشمندی می‌دانستند که از آن برای گسترش فرهنگ عاشورا و زنده نگه داشتن نهضت امام حسین(ع)، باید استفاده کرد.

وی گفت: قائد شهید(رضوان‌الله تعالی علیه) فرموده بودند که مقتل‌خوانی باید بر پایه منابع معتبر تاریخی و مستند باشد. همچنین به‌منظور حفظ حقیقت تاریخی عاشورا و مبارزه با تحریفات آن، نباید مطالب ضعیف و بی‌سند را به مقتل‌خوانی وارد کرد.

این پژوهشگر بیان کرد: حضرت آیت‌الله‌العظمی امام خامنه‌ای(رضوان‌الله تعالی علیه) تأکید داشتند که هدف از مقتل‌خوانی نباید صرفاً تأثیر عاطفی آن و گریه گرفتن از عزاداران در مجلس باشد بلکه در کنار توجه به بُعد عاطفی و احساسی آن باید معرفت و آگاهی مردم جامعه را نسبت به اهداف قیام عاشورا، افزایش داد و پیام این قیام را منتقل کرد.

وی ادامه داد: همچنین رهبر شهید(رضوان‌الله تعالی علیه) بر برگزاری مراسم عزاداری به شیوه سنتی و برتری دادن به روایت درست بر روایت هیجان‌انگیز اما ضعیف، تأکید داشتند و عدم رضایت خود را نسبت به قمه‌زنی در این مراسم، اعلام کرده بودند.

از روایت شفاهی واقعه عاشورا تا مقتل‌نگاری

همچنین محمد هادی زاهدی، پژوهشگر ادبیات آیینی در سخنرانی خود با موضوع «نگاهی به مقتل‌نگاری سیدالشهدا(ع) با تأکید بر اللهوف تألیف سید بن طاووس» عنوان کرد: پس از واقعه کربلا، جریان‌های متعددی در جامعه اسلامی به‌وجود آمد تا جایی که می‌توان از واقعه کربلا به‌عنوان یکی از عوامل سقوط بنی‌امیه و روی کار آمدن بنی‌عباس، نام برد.

وی با اشاره به برخی از روایت‌های تاریخی درباره واقعه کربلا از جمله روایت‌سازی امویان در ایجاد تحریف در این واقعه و انداختن گناه آن به گردن ابن زیاد و شمر، گفت: ماجرای کربلا، ماجرایی نبود که بتوان آن را با این مسائل کم‌رنگ کرد.

زاهدی اضافه کرد: علاوه بر نقل سینه به سینه و روایت شفاهی واقعه کربلا، شاهد انتقال مکتوب آن در قالب مقتل‌نگاری به‌ویژه از قرن دوم هجری قمری هستیم. هم‌زمان با مقتل‌نگاری، کتاب‌های تاریخی نیز نوشته شد که در آن‌ها درباره واقعه کربلا بحث شده است.

این پژوهشگر ادبیات آیینی ضمن اشاره به بخش‌هایی از زندگی مؤلف کتاب اللهوف، گفت: سید‌بن‌طاووس، بیش از 50 کتاب نوشته که این آثار نه تنها در دوران زندگی خودش مورد استفاده قرار گرفته بلکه در روزگار ما نیز مورد توجه مخاطبان قرار دارد.

وی ادامه داد: ترجمه‌های متعددی از کتاب عربی اللهوف وجود دارد، در این میان، میرزارضا قلی‌خان‌ هدایت، اولین مترجم این اثر به شمار می‌آید.

زاهدی همچنین در این مراسم ضمن خوانش بخش‌هایی از مقدمه کتاب اللهوف، روایت‌هایی از واقعه عاشورا مبتنی بر این اثر را برای حاضران بیان کرد.