اربعین حسینی؛ امتداد کربلا در جهان زندگی

دکتر عبدالله صلواتی، استاد دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی و پژوهشگر همکار بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی، در یادداشتی، اربعین را رخدادی زنده و جهت‌بخش می‌داند که منطق توحید، عدالت، مقاومت و اخلاق حسینی را در جهان زندگی امتداد می‌دهد؛ مشروح این یادداشت را در ادامه می‌خوانید:

اربعین حسینی در فرهنگ شیعی، امتداد حماسه‌ای است که در کربلای سال ۶۱ هجری آغاز شد. عاشورا تنها حادثه‌ای در یک مقطع تاریخی نیست؛ سرآغاز راهی باشکوه است که مقاومت را در متن نگاه توحیدی و تمدنی انسان قرار می‌دهد و افق تازه‌ای پیش روی تاریخ می‌گشاید.

اربعین را نمی‌توان صرفاً یک واقعه دانست؛ اربعین، یک «رخداد» است. واقعه پدیدار می‌شود و پایان می‌یابد، اما رخداد پایان‌پذیر نیست. رخداد، در امتداد زمان جریان پیدا می‌کند، نسل‌های گوناگون را به خود فرامی‌خواند و به شیوه‌ای پیش‌بینی‌ناپذیر، انسان را با خویش همراه می‌سازد. از همین رو، عاشقان امام حسین (ع) اربعین را تنها به یاد نمی‌آورند، بلکه با آن زندگی می‌کنند.

اربعین فراخوانی برای دل‌های مشتاق است؛ فراخوانی برای عبور از ظاهر هستی و ورود به جهان باشکوه و رازآلود باطن آن؛ جهانی که همه فضیلت‌ها و خوبی‌ها در مدار وجود امام حسین (ع) معنا می‌یابد.

اربعین، بیش از آنکه موضوعی برای آگاهی و شناخت مشتاقان حسینی باشد، آنان را در برمی‌گیرد و از دانندگان یک حقیقت، به شاهدان آن تبدیل می‌کند؛ شاهدانی که وجودشان به عرصه ظهور معنا، وفاداری، ایثار و حقیقت‌طلبی بدل می‌شود.

اربعین حسینی، قاب‌بندی متفاوتی از هستی پیش روی انسان قرار می‌دهد؛ تصویری که در آن، توحید، عدالت و مقاومت، عناصر جدا از یکدیگر نیستند، بلکه اجزای یک تجربه منسجم تمدنی‌اند. اربعین همچنین انسان را برای بستن عهدی متعالی با هستی آماده می‌کند؛ عهدی که در مدار امام حسین (ع) شکل می‌گیرد و مسئولیت انسان را در برابر حقیقت، عدالت و آزادی یادآور می‌شود.

پیاده‌روی اربعین نیز حرکتی است که از سوی مقصد هدایت می‌شود. مقصد این سفر تنها یک مکان جغرافیایی نیست؛ مقصد، انسان کاملی است که امام حسین (ع) نام دارد. زائر در این مسیر، تنها به‌سوی حرم حرکت نمی‌کند، بلکه می‌کوشد فاصله خود را با حقیقت حسینی کاهش دهد.

«مدیریت از سوی مقصد» باید مهم‌ترین دستاورد پیاده‌روی اربعین در زندگی ما باشد. هنگامی که زندگی فردی، اجتماعی، سیاسی و فرهنگی ما از مقصدی چون امام حسین (ع) جهت بگیرد، رفتار و انتخاب‌های ما نیز رنگ حسینی پیدا می‌کند. در چنین صورتی، سیاست و مدیریت ما حسینی می‌شود، مقاومت و اخلاق ما از منطق حسینی نیرو می‌گیرد و سازمان‌ها و مناسبات اجتماعی ما در مسیر عدالت، کرامت و حقیقت قرار می‌گیرند.

اربعین، هم جلوه‌ای از زیست حسینی (ع) است و هم تمرینی برای امتداد آن در سراسر زندگی؛ تمرینی برای‌آنکه کربلا در یک جغرافیا و یک روز تاریخی محصور نماند، بلکه منطق توحید، آزادگی، ایثار و مقاومت آن، در جهان زندگی انسان، جاری شود.