حرکت عظیم اربعین، امتداد فرهنگ زیارت در میراث اهل‌بیت (ع) است

حرکت عظیم اربعین، امتداد فرهنگی ریشه‌دار در میراث روایی شیعه است که با سفارش‌های مکرر ائمه اطهار (ع) به زیارت امام حسین (ع) شکل‌گرفته و در طول تاریخ استمراریافته است؛ موضوعی که عضو هیئت‌علمی دانشگاه کوفه در نشست علمی بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی، تبیین کرد.

به گزارش آستان نیوز، نشست علمی «نقش ائمه اهل‌بیت (ع) در تأسیس فرهنگ زیارت و تشویق پیروان به زیارت امام حسین (ع) و دیگر ائمه اطهار (ع)» با ارائه برخط عمار نصار، استاد تاریخ‌ادبیات اندیشکده کوفه و عضو هیئت‌علمی دانشکده ادبیات دانشگاه کوفه، و دبیری علمی محمد تقدمی صابری، پژوهشگر و مترجم بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی، در تالار شیخ طوسی این بنیاد، برگزار شد.

اربعین؛ هویت مشترک

محمد تقدمی صابری، در آغاز این نشست با اشاره به عظمت و شکوه راهپیمایی اربعین حسینی اظهار کرد: حضور میلیونی زائران حضرت اباعبدالله الحسین (ع) در این مسیر، با تواضع و فروتنی همراه است و مرزبندی‌های اجتماعی، جایگاه‌ها و تفاوت‌های ظاهری در آن کنار می‌رود تا همه انسان‌ها با یک هدف مشترک، گرد هم آیند.

وی افزود: همه زائران اربعین با هویتی مشترک در این اجتماع حضور پیدا می‌کنند؛ هویتی که محور و نشان آن، محبت امام حسین (ع) است.

پژوهشگر بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی با اشاره به روایتی از امام صادق (ع) درباره ماندگاری حرارت محبت سیدالشهدا (ع) در دل مؤمنان گفت: امروز جلوه‌های این محبت تنها به جامعه شیعی محدود نیست و پیروان دیگر مذاهب و حتی ادیان مختلف نیز در اجتماع اربعین، حضور می‌یابند.

زیارت؛ نشانه ایمان

عمار نصار نیز با اشاره به جایگاه زیارت اربعین در فرهنگ شیعی اظهار کرد: در روایت مشهور امام حسن عسکری (ع)، زیارت اربعین یکی از نشانه‌های مؤمن معرفی شده است و این روایت، جایگاه ویژه آن را در معارف اهل‌بیت (ع) نشان می‌دهد.

وی با استناد به روایاتی از امام صادق (ع) افزود: ائمه اهل‌بیت (ع) همواره پیروان خود را به حفظ ارتباط معنوی با امام حسین (ع) و زیارت مشاهد مشرفه تشویق کرده‌اند.

عضو هیئت‌علمی دانشگاه کوفه ادامه داد: اجتماع میلیونی اربعین ریشه در همین آموزه‌ها دارد و حضور گسترده زائران در کربلا، جلوه‌ای از زنده‌بودن فرهنگ حسینی و استمرار عشق و ارادت به خاندان پیامبر اکرم (ص) است.

میراث حدیثی زیارت

نصار با بررسی منابع حدیثی شیعه درباره زیارت امام حسین (ع) و دیگر مشاهد مشرفه بیان کرد: روایات فراوانی درباره زیارت در کتاب‌های حدیثی و زیارتی شیعه گردآوری شده است و مجموعه‌هایی که با عنوان عمومی «مزار» شناخته می‌شوند، بخش مهمی از این میراث روایی را در خود، جای‌داده‌اند.

وی افزود: عالمان شیعه در دوره‌های مختلف به گردآوری و تدوین روایات مربوط به زیارت پرداخته‌اند و استمرار این تلاش علمی، از جایگاه مهم فرهنگ زیارت در تاریخ تشیع حکایت دارد.

استاد دانشگاه کوفه با اشاره به کتاب «کامل‌الزیارات» اثر ابن‌قولویه گفت: این کتاب از نخستین و مهم‌ترین آثاری است که مجموعه‌ای گسترده از روایات زیارت را گردآوری کرده و یکی از منابع اساسی این حوزه به شمار می‌رود.

وی ادامه داد: پس از آن نیز آثاری همچون «المزار» شیخ مفید، «مصباح المتهجد» شیخ طوسی، نوشته‌های سید بن طاووس، شهید اول و دیگر عالمان شیعه، به موضوع زیارت و آداب آن، پرداخته‌اند.

پیوند با اولیای الهی

نصار تصریح کرد: بررسی این منابع نشان می‌دهد که فرهنگ زیارت، به‌ویژه زیارت امام حسین (ع)، در سراسر تاریخ تشیع موردتوجه عالمان و پیروان اهل‌بیت (ع) بوده و بخشی جدایی‌ناپذیر از هویت دینی و معنوی شیعیان را شکل داده است.

وی با اشاره به توصیه‌های متعدد ائمه اطهار (ع) درباره زیارت قبور اولیای الهی افزود: این سفارش‌ها، اهمیت حفظ ارتباط معنوی مؤمنان با خاندان پیامبر اکرم (ص) را، نشان می‌دهد.

عضو هیئت‌علمی دانشگاه کوفه، روایات مربوط به زیارت امیرالمؤمنین علی (ع)، حضرت حمزه سیدالشهدا (ع) و دیگر اولیای الهی را از شواهد تاریخی اهتمام اهل‌بیت (ع) به بنیان‌گذاری و گسترش فرهنگ زیارت دانست.