تلفیق فرهنگ و فناوری در دوقدمی آستان جانان

به گزارش آستان‌نیوز، ایام پایانی ماه صفر است و مشهدالرضا (ع) مملو از دلدادگانی است که با زبان‌ها و گویش‌های مختلف، از اقصی نقاط کشور، برای عرض ارادت به پیشگاه امام هشتم (ع) به آستان جانان مشرف شدند. در این میان، از ۱۹ مردادماه ۱۴۰۵، پیاده‌راه آیت‌الله واعظ طبسی (ره) مشهد میزبان برگزاری رویداد فرهنگی- هنری «روایت امین» به همت آستان قدس رضوی است؛ رویدادی که در آن، سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی با ارائه خدمات متنوع در حوزه‌های کودک و بزرگسال در دو موکب مجزا، حضور فعال دارد. در حال حاضر، رویداد روایت امین تا جمعه، ۲۳ مردادماه، از ساعت ۱۷ تا ۲۴، در حال برگزاری است. در ادامه، روایت‌گر این خدمات کتابخانه‌ای و موزه‌ای در جوار حرم مطهر حضرت رضا (ع) هستیم.

همراه با نسخ و اسناد تاریخی

وقتی به جوار حرم مطهر رضوی می‌رسم و با زائران و مجاوران همراه می‌شوم، شور معنوی آنها بندبند وجودم را فرا می‌گیرد. ساعت پنج بعدازظهر است و هُرم گرمای تابستانی بیداد می‌کند. با این وجود، کم نیست تعداد زائرانی که در پیاده‌راه آیت‌الله واعظ طبسی (ره) حضور دارند. در این بین، به نخستین موکب سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی که می‌رسم، آثار بخش نمایشگاهی آن، نظرم را جلب می‌کند. در این بخش، دو قرآن بزرگ خطی فاکسیمیله به نام‌های «بایسنغری» و «ابراهیم سلطان» که توسط این آستان مقدس بازنشر شده است، چشم‌نوازی می‌کند. همچنین گزیده‌ای از تابلو‌های مزین به دستخط مبارک حضرت آیت‌الله‌العظمی امام خامنه‌ای (رضوان‌الله تعالی علیه)، ثبت شده در دفتر یادبود کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی و تقریظ‌های منتخب رهبر شهید (رحمت الله علیه) بر روی نسخ خطی اهدایی ایشان به این کتابخانه، در موکب قابل مشاهده است. از سویی دیگر، تابلو‌هایی در این محل به چشم می‌خورد که بیانگر بخشی از اسناد مکتوب و تصویری تاریخی موجود در آرشیو مدیریت مرکز اسناد و مطبوعات آستان قدس رضوی است. به‌طور مثال، می‌توان از سند «هزینه‌های برگزاری مراسم روضه‌خوانی دهه آخر ماه صفر از محل مصارف موقوفه وزیر نظام، متعلق به سال ۱۳۱۵ هجری قمری» و عکس «گنبد و گلدسته طلا (در حال تعمیر) حرم امام رضا (ع) در دوره قاجار، اثر آقا رضا عکاس‌باشی در سال ۱۲۸۴ هجری قمری»، نام برد.

معرفی فعالیت‌های این مدیریت همچون ارائه خدمات به محققان، جذب و جمع‌آوری اسناد و مطبوعات تراث رضوی و چگونگی ارتباط و همکاری با سازمان به‌ویژه در حوزه اهدای منابع اطلاعاتی تاریخی، از دیگر خدمات در این موکب است که با همکاری کارشناس اسناد آستان قدس رضوی به زائران و مجاوران ارائه می‌شود.

سفری مجازی به موزه‌ها

در بخش دیگر این موکب، جمعی از نوجوانان به صف ایستاده‌اند تا عینک واقعیت مجازی (VR) را با همکاری کارشناس موزه دیجیتال آستان قدس رضوی بر روی چشم‌هایشان بگذارند و به موزه‌های حرم مطهر رضوی سفر کنند. با تنی چند از این نوجوانان پسر هم‌کلام می‌شوم که اهل سبزوار هستند. محمدمهدی، سیزده‌ساله، از جمله آنهاست که با شوروشعف خاصی از این تجربه جدید خود برایم می‌گوید. او برای نخستین‌بار است از گنجینه آبزیان موزه رضوی، آن هم بدون حضور فیزیکی در فضای موزه و به‌صورت مجازی، دیدن می‌کند و دوست دارد از نزدیک از این موزه بازدید کند. همچنین موزه دیجیتال در کنار ارائه این خدمت فرهنگی و فناورانه، با برگزاری مجموعه‌ای از مسابقات برخط و تعاملی با استفاده از فناوری صفحه لمسی، توانسته گروهی از زائران و مجاوران حاضر در رویداد روایت امین را در موکب سازمان جذب کند. حاضران می‌توانند ضمن ورود اطلاعات شخصی خود در سامانه، مسابقات موزه‌شناسی، جورچین آثار موزه‌ای و نقاشی دیجیتال را انجام دهند و در پایان در نظرسنجی این برنامه، شرکت کنند. به‌طور مثال، در مسابقه موزه‌شناسی، شرکت‌کنندگان باید به ۱۰ سؤال مرتبط با آثار موزه‌های آستان قدس رضوی با محوریت مناسبت‌های دهه پایانی ماه صفر، پاسخ دهند. هر شب به‌قیدقرعه، به هشت نفر از شرکت‌کنندگان در برنامه‌های موزه دیجیتال، هدایای فرهنگی تقدیم می‌شود.

از قصه‌گویی تا بازی جورچین

در ادامه گُل‌گشت در پیاده‌راه آیت‌الله واعظ طبسی (ره)، دقایقی نیز مهمان دیگر موکب سازمان می‌شوم که در آن، کتابداران بخش ترویج فرهنگ مطالعه و کتاب‌خوانی کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی در سه میز خدمت، در حال ارائه خدمات به کودکان هستند. دراین‌بین، همراه با دو دختر خراسانی و شمالی می‌شوم که در حال تکمیل جورچین نقشه ایران هستند. آنها اگرچه هر کدام اهل یک استان هستند، اما در این لحظه، در قالب یک تیم عمل کرده و با شور و هیجان، جورچین را که بر روی هر قطعه آن، نام یک استان کشور نقش بسته است، تکمیل می‌کنند. در میز دیگری، یکی از کتابداران در حال اجرای قصه «شیر ظالم و خرگوش باهوش»، برگرفته از کتاب کلیله‌ودمنه، با عروسک نمایشی دستکشی است. او عروسک بانوی قصه‌گو و دو کودک زائر نیز عروسک‌های شیر و خرگوش را در دست کرده‌اند. در پایان اجرا، از کودکان حاضر تقاضا می‌شود تا از طریق قصه‌گویی، پیام داستان را به زبان کودکانه خود نقل کنند. در میز خدمت سوم این موکب، در قالب اجرای برنامه «حرم مثل بهشته»، کودکان منتخبی از خدمات حرم مطهر را مرور می‌کنند. به طور نمونه، کتابداران با استفاده از ماکت‌های کوچک تصویری مرتبط، کودکان را با خدماتی همچون نقاره‌خانه، کبوترخانه، صندلی چرخ‌دار، فرش و...، آشنا می‌کنند و آنها نیز می‌توانند درباره این خدمات، نقاشی کنند یا جمله‌ای برای عرض ارادت به امام رضا (ع) بنویسند. مادران حاضر در این موکب نیز از توجه کتابخانه حرم رضوی به کودکان حس خوبی دارند و برای کتابداران دعای خیر می‌کنند.