نورستان میناب در مسیر جهانی شدن

نشست اعلام فراخوان بین‌المللی طراحی منظر و فضای یادمانی گلزار شهدای مدرسه میناب با حضور سعید مهرپویا، دبیر این مسابقه، در محل موزه و کتابخانه ملک برگزار شد و جزئیات مسابقه با عنوان «معماری؛ فراتر از تسلی» و زیرعنوان «برای صلح و زندگی» تشریح شد.

طراحی گلزار شهدا با مشارکت معماران و طراحان داخلی و خارجی

مهرپویا با بیان تسلیت و همدردی با خانواده‌های داغدیده و اشاره به اینکه با دستور تولیت آستان قدس رضوی، موضوع طراحی گلزار شهدای مدرسه میناب در دستور کار قرار گرفته است، اظهار کرد: بنا بر آیین‌نامه جامع برگزاری مسابقات معماری و شهرسازی توصیه شده است پروژه‌هایی که موضوع آنها دارای اهمیت است و یا جنبه اجتماعی دارند و از ماهیت عمومی برخوردارند، به جای واگذاری مستقیم به طراح یا مشاور ذی‌صلاح، از طریق فراخوان در اختیار عموم طراحان و معماران قرار گیرند.

وی افزود: در اواخر فروردین‌ماه و پس از دستور تولیت محترم مبنی بر انجام اقداماتی برای رسیدگی به بازماندگان، جانبازان و خانواده‌های شهدای مدرسه میناب و بازدید از این شهر، آستان قدس رضوی مجموعه اقداماتی را طی ماه‌های اخیر به انجام رسانیده است.

چهار زنجیره مفهومی برای روایت جنایت

دبیر مسابقه طراحی منظر و فضای یادمانی گلزار شهدای مدرسه میناب با اشاره به این اقدامات گفت: در این راستا چهار محور فعالیت وجود دارد؛ نخست، مدرسه شجره طیبه و محل وقوع این جنایت و شهادت فرزندان عزیز ایران، شاهد و راوی اصلی واقعه است که بنا بر آخرین تصمیم دستگاه‌های متولی و با ثبت ملی آن مقرر است که مدرسه حفظ و به موزه تبدیل شود.

وی ادامه داد: محور دوم، محل تدفین شهداست که تصاویر هولناک و تلخ لحظات خاکسپاری شهدا، ابعاد این حادثه را به مردم ایران و جهان نشان داد.

این واقعه افکار عمومی جهان را تحت تأثیر قرار داد و یادمان‌هایی نیز به بادبود آن در نقاط مختلف دنیا ساخته شد. ساخت یادمان شهدا در جای‌جای ایران و جهان محور سوم فعالیت‌ها است.

مهرپویا محور چهارم این زنجیره را ساخت هشت مدرسه در هشت نقطه کشور به یاد کودکان شهید این حادثه عنوان کرد و گفت: متولی محور دوم و چهارم آستان قدس رضوی است و این نشست درباره فرایند طراحی و ساخت محل خاک‌سپاری شهدای عزیز در گلزار شهدای میناب تشکیل شده است.

گلزار شهدا؛ بخشی از خانه خانواده‌ها

وی با تأکید بر تفاوت این مکان با دیگر آرامستان‌ها اظهار کرد: واقعیت این است که این فضا برای خانواده‌های شهدا حکم خانه را دارد و دیگر صرفاً آرامستان نیست. خانواده‌ها زمان زیادی را در کنار فرزندان خود می‌گذرانند، با آنها نجوا می‌کنند و به نوعی خانه جدید فرزندانشان را جزئی از خانه خود می‌دانند؛ بنابراین در طراحی این مکان، توجه به ابعاد ارتباط عاطفی و معنوی خانواده‌ها با شهدا و اینکه خانواده‌های داغدیده مهم‌ترین بهره‌برداران این فضا هستند، بسیار مهم است.

دبیر مسابقه افزود: هر یک از دانش‌آموزان و معلمان و شهدای این حادثه تلخ، داستان و روایتی دارند؛ از جمله روایت فداکاری شهید ادریس غریب‌پور، رویا‌ها و آرزو‌های دختران و پسران دانش آموز، والدین دل‌نگران حاضر در مدرسه و راننده سرویس مدرسه و روایت شهید ماکان نصیری. این روایت‌ها یعنی روایت ِساکنان به خواب رفته، روایت ِ والدین داغدیده، روایت ِ شهروندان همدردی کننده، روایت ِ ایران ِ زخم خورده، روایت ِ معصومیت، روایت ِ جنایتی هولناک، روایت ِ صبر و ایستادگی، روایت ِ مکانی که دگرگون شد. روایت این مکان موضوع طراحی است.

طراحی فضایی برای تأمل، یادبود و آرامش

مهرپویا با اشاره به اینکه تعداد دقیق شهدای این حادثه ۱۵۵ نفر است، گفت: عرصۀ طراحی حدود هشت هزار مترمربع است تا پیرامون مزار شهدا فضایی شکل بگیرد که علاوه بر تسلی دادن به خانواده‌ها، فرصتی برای تأمل، تفکر و یادبود نیز فراهم کند. آینده این فضا در شهر و افق پیش روی میناب هم مسئله مهمی که باید بدان در طراحی اندیشید.

«معماری فراتر از تسلی»؛ روایتی برای صلح و زندگی

مهرپویا با بیان اینکه این حادثه را سوگی جهانی می‌دانیم، گفت: برای انتقال پیام این جنایت به جهانیان، مسابقه بین‌المللی فرصتی را فراهم می‌کند تا علاوه بر ایجاد امکان مشارکت معماران و طراحان سایر نقاط جهان، صدای مظلومیت و معصومیت شهدای این واقعه به گوش جهانیان و همه وجدان‌های بیدار و آزاده برسد.

وی با تأکید بر اینکه پرسش بنیادین پیش رو مسئولیت معماری در مواجهه با چنین فجایعی است، گفت به همین دلیل عنوان مسابقه را «معماری؛ فراتر از تسلی» در نظر گرفتیم و افزود: زیرعنوان این فراخوان «برای صلح و زندگی» انتخاب شده است. قصد داریم این پیام را منتقل کنیم که ما جنگ را آغاز نکردیم و صلح‌طلب هستیم، اما در برابر ظلم می‌ایستیم و در فردای این سوگ عظیم در پی زندگی و آینده‌ای روشن برای کودکان و مردم سرزمین عزیزمان هستیم.

وی همچنین گفت: ترومایی جدی در میناب ایجاد شده و اثر فاجعه بر روان بازماندگان و دیگر کودکان و دانش‌آموزان میناب و ضرورت توجه و رسیدگی به آنها را یادآور شد.

ترجمه فراخوان به پنج زبان

دبیر فراخوان طراحی گلزار شهدای میناب از راه‌اندازی پایگاه اینترنتی رسمی مسابقه به نشانی minabmemorial.ir خبر داد و گفت: اسناد راهنمای فراخوان علاوه بر زبان فارسی به زبان‌های عربی، انگلیسی، چینی، اسپانیایی و روسی نیز آماده شده و از طریق سفارت‌خانه‌ها و رایزنان فرهنگی ایران در کشور‌های مختلف اطلاع‌رسانی خواهد شد. به موازات آن شبکه‌های اطلاع‌رسانی تخصصی مسابقات و رویداد‌های معماری نیز در اختیار این خبر مشارکت خواهند کرد.

وی افزود: ثبت‌نام علاقه‌مندان از هفته آینده آغاز می‌شود و مجموعاً ۱۰ هفته برای فرآیند مسابقه در نظر گرفته شده است. پس از پایان این مرحله نیز حدود هفت تا ۱۰ روز برای ارزیابی آثار اختصاص خواهد یافت و تلاش می‌کنیم این فرآیند تا انتهای آبان‌ماه به سرانجام برسد.

۲.۴ میلیارد تومان جایزه برای برگزیدگان

مهرپویا درباره جوایز مسابقه نیز اظهار کرد: مجموع جوایز مسابقه ۲.۴ میلیارد تومان در نظر گرفته شده که میان پنج طرح برتر تقسیم خواهد شد. همچنین از هشت طرح شایسته تقدیر با نظر هیئت داوران قدردانی خواهد شد.

وی ادامه داد: با توجه به پیچیدگی موضوع و لایه‌های گوناگون تأثیرگذار بر ارزیابی آثار و ضرورت نگاه چندرشته‌ای به آنها، پیش‌بینی شده است تا از دستگاه‌های متخصصان و نخبگان دیگر رشته‌ها نیز دعوت خواهیم کرد تا درباره آثار نهایی اعلام نظر کنند. همچنین روندی برای مشارکت خانواده‌ها نیز در نظر گرفته شده است. در نهایت مجموعه یافته‌ها و گفت‌و‌گو‌ها و تجربیات پدیدآمده در خلال این مسابقه در قالب کتاب منتشر خواهد شد. برگزاری نمایشگاه‌های متعددی هم برای نمایش آثار پس از پایان فرایند رسمی مسابقه مد نظر است.

مهرپویا در پایان گفت: حسب تأکیدات تولیت آستان قدس رضوی، تلاش ما این است که روند انتخاب طرح و اقدامات اجرایی به گونه‌ای پیش برود که تا پیش از سالگرد این حادثه تلخ، با انتخاب طراح یا مشاور و تهیه نقشه‌های اجرائی بتوانیم مقدمات اتفاقی درخور شأن شهدا و خانواده‌های آنان رقم بزنیم. او تأکید کرد موضوع مسابقه موضوعی تازه و کمتر تجربه شده است و از عموم معماران و طراحان و علافه‌مندان دعوت کرد در این مسابقه مشارکت کنند؛ نه فقط به مثابه چالشی حرفه‌ای، بلکه همچون مسئولیتی مشترک در قبال ارزش‌های اخلاقی و انسانی.