آزادی در منطق اسلام، رهایی از طاغوت و هوای نفس است

به گزارش آستان نیوز، حجت‌الاسلام‌والمسلمین شرفی، در تجمعات مردمی میدان شریعتی مشهد در روز دوشنبه ۹ شهریور ۱۴۰۵، با محور قراردادن آیه ۱۵۷ سوره مبارکه اعراف، به تبیین ویژگی‌های پیامبر اکرم (ص) و مسئولیت پیروان آن حضرت پرداخت و اظهار داشت: این آیه از جامع‌ترین آیات قرآن درباره شخصیت و رسالت پیامبر اکرم (ص) است و در آن، مجموعه‌ای از ویژگی‌های پیامبر و وظایف مؤمنان در برابر ایشان بیان شده است.

وی با اشاره به تعبیر «الرَّسُولَ النَّبِیَّ الْأُمِّیَّ» در این آیه افزود: پیامبر اکرم (ص) فرستاده خداوند و دریافت‌کننده وحی است و مأموریت او دعوت انسان‌ها به‌سوی خداست؛ چنان‌که در آیات ۴۵ و ۴۶ سوره احزاب نیز از پیامبر به‌عنوان شاهد، بشارت‌دهنده، هشداردهنده و دعوت‌کننده به‌سوی خدا یاد شده است.

شرفی ادامه داد: یکی دیگر از نشانه‌های مطرح‌شده در قرآن، بشارت به ظهور پیامبر اسلام در تورات و انجیل است؛ از همین رو، پیامبر اکرم (ص) حلقه‌ای جدا از مسیر انبیای الهی نیست، بلکه ادامه همان مسیر توحیدی است.

امربه‌معروف و نهی‌ازمنکر؛ مسئولیتی اجتماعی

وی با اشاره به فراز «یَأْمُرُهُمْ بِالْمَعْرُوفِ وَیَنْهَاهُمْ عَنِ الْمُنْکَرِ» گفت: امربه‌معروف و نهی‌ازمنکر از ویژگی‌های رسالت پیامبر و درعین‌حال از مسئولیت‌های پیروان اوست و نمی‌توان احکام الهی را به بهانه‌هایی مانند حفظ وفاق و اتحاد اجتماعی به حاشیه برد.

این سخنران مذهبی با اشاره به موضوع حجاب افزود: جامعه دینی نسبت به احکام شرعی مسئولیت دارد و بی‌تفاوتی در برابر آنچه برخلاف این احکام رخ می‌دهد، با منطق امربه‌معروف و نهی‌ازمنکر سازگار نیست.

وی در ادامه به فراز «وَیُحِلُّ لَهُمُ الطَّیِّبَاتِ وَیُحَرِّمُ عَلَیْهِمُ الْخَبَائِثَ» پرداخت و گفت: حلال و حرام الهی بر پایه حکمت و مصلحت انسان بنا شده است؛ حتی اگر انسان در مقطعی نتواند همه حکمت یک حکم را درک کند، این ناآگاهی نمی‌تواند مبنای کنارگذاشتن فرمان الهی باشد.

آزادی؛ رهایی از زنجیر‌های درونی و بیرونی

شرفی، فراز «وَیَضَعُ عَنْهُمْ إِصْرَهُمْ وَالْأَغْلَالَ الَّتِی کَانَتْ عَلَیْهِمْ» را از مهم‌ترین بخش‌های این آیه دانست و اظهار داشت: رسالت پیامبر اکرم (ص) انسان را از عسروحرج، غل‌وزنجیر، طاغوت‌ها و اسارت‌های گوناگون آزاد می‌کند.

وی افزود: مفهوم آزادی در نگاه اسلام با آنچه در برخی قرائت‌های غربی مطرح می‌شود، تفاوت اساسی دارد. آزادی در منطق اسلام به این معناست که انسان از قید هوای نفس، سلطه مستکبران و طاغوت‌ها رها باشد، نه اینکه هر رفتاری را بدون توجه به حدود اخلاقی و الهی مجاز بداند.

شرفی گفت: مطالبه استقلال و نپذیرفتن سلطه قدرت‌های استکباری، امتداد همین نگاه قرآنی به آزادی است؛ جامعه‌ای که آزادی حقیقی می‌خواهد، خود را در اختیار طاغوت قرار نمی‌دهد و در عین حفظ وحدت، بر استقلال خود ایستادگی می‌کند.

پنج ویژگی انسان صاحب خیر

وی در بخش دیگری از سخنانش با اشاره به روایتی از امام صادق (ع)، وفاداری، حیا، تدبیر، حسن خلق و آزادی را پنج ویژگی مهم انسان دانست و گفت: در این روایت، آزادی جایگاهی ویژه دارد؛ زیرا می‌تواند زمینه‌ساز تحقق دیگر فضایل انسانی نیز باشد.

شرفی با تأکید بر مفهوم وفاداری افزود: انسان باید نسبت به دین، کشور، خانواده، پدر و مادر و مسئولیت‌های خود وفادار باشد و خیانت را در هیچ‌یک از این روابط نپذیرد.

چهار وظیفه در برابر پیامبر اکرم (ص)

وی در ادامه با استناد به بخش پایانی آیه ۱۵۷ سوره اعراف، ایمان، تکریم، یاری و پیروی از نور نازل‌شده بر پیامبر را چهار وظیفه مؤمنان دانست و اظهار داشت: ایمان به پیامبر تنها یک باور ذهنی نیست؛ سخن، سیره و رفتار پیامبر برای مسلمان حجت است و باید شناخته و در زندگی دنبال شود.

شرفی، گرامیداشت نام و یاد پیامبر اکرم (ص)، حضور در مجالس دینی، توجه به اهل‌بیت (ع) و زنده نگه‌داشتن فرهنگ آنان در خانواده را از جلوه‌های تکریم پیامبر برشمرد.

وی درباره «یاری پیامبر» نیز گفت: در دوران غیبت، تبعیت از ولایت‌فقیه و عمل به رهنمود‌های ولی جامعه، در امتداد یاری دین و مسیر پیامبر اکرم (ص) قرار می‌گیرد.

قرآن باید از متن به زندگی وارد شود

این سخنران مذهبی با اشاره به عبارت «وَاتَّبَعُوا النُّورَ الَّذِی أُنْزِلَ مَعَهُ» افزود: نور نازل شده همراه پیامبر، قرآن کریم است و یکی از پرسش‌های جدی امروز این است که قرآن چه اندازه در خانه‌ها، تربیت فرزندان و سبک زندگی ما حضور دارد.

وی تأکید کرد: انس با قرآن نباید به تلاوت محدود بماند؛ حفظ، فهم و به‌ویژه عمل به قرآن اهمیت دارد. جامعه قرآنی زمانی شکل می‌گیرد که آموزه‌های این کتاب در تصمیم‌ها، رفتار‌های فردی و مناسبات اجتماعی حضور واقعی پیدا کند.

شرفی در پایان با اشاره به تعبیر «أُولَئِکَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ» گفت: قرآن به‌صراحت کسانی را که به پیامبر ایمان می‌آورند، او را گرامی می‌دارند، یاری می‌کنند و از نور نازل‌شده همراه او پیروی می‌کنند، اهل رستگاری، معرفی کرده است.