پژوهش‌نامه خراسان بزرگ؛ دریچه‌ای به پژوهش‌های تمدنی یک سرزمین

به گزارش آستان نیوز، پژوهش‌نامه خراسان بزرگ از سال ۱۳۸۹ فعالیت خود را آغاز کرده و با صاحب‌امتیازی دانشگاه بین‌المللی امام رضا (ع) و حمایت پژوهشکده خراسان بزرگ، به‌صورت فصلنامه منتشر می‌شود.

این نشریه علمی که نسخه الکترونیکی آن با دسترسی آزاد در اختیار مخاطبان قرار دارد، در طول سال‌های فعالیت خود تلاش کرده است بستری تخصصی برای بررسی ابعاد مختلف تاریخ، فرهنگ و تمدن خراسان بزرگ فراهم کند.

تمرکز بر حوزه تمدنی خراسان بزرگ

پژوهش‌نامه خراسان بزرگ دامنه موضوعی خود را به محدوده جغرافیایی خراسان در ایران محدود نکرده و مطالعات مرتبط با گستره تمدنی خراسان در افغانستان، ترکمنستان، تاجیکستان، ازبکستان و قرقیزستان را نیز موردتوجه قرار می‌دهد.

این رویکرد، پژوهش‌نامه را به بستری برای گردهم آمدن مطالعات میان‌رشته‌ای درباره تاریخ، فرهنگ، هنر، باستان‌شناسی، تحولات اجتماعی و سیاسی و میراث تمدنی این حوزه تبدیل کرده است.

پایگاه DOAJ نیز حوزه موضوعی این نشریه را در پیوند با تاریخ، فرهنگ و تمدن خراسان و ایران معرفی کرده است.

جایگاه علمی پژوهش‌نامه

یکی از شاخص‌های جایگاه علمی پژوهش‌نامه خراسان بزرگ، قرارگرفتن آن در چارک نخست پایگاه استنادی علوم جهان اسلام در ارزیابی سال ۱۴۰۳ است؛ جایگاهی که این نشریه را در گروه ۲۵ درصد نشریات برتر این پایگاه در حوزه هنر و علوم‌انسانی قرار داده است.

پژوهش‌نامه خراسان بزرگ در همان ارزیابی با ضریب تأثیر ۰.۲۹۲ در گروه تخصصی هنر و علوم انسانی در چارک اول و در گروه تخصصی علوم اجتماعی در چارک دوم قرار گرفت. این دستاورد در سال ۱۴۰۳ حاصل شد و از آن به‌عنوان یکی از شاخص‌های جایگاه علمی این نشریه یاد می‌شود.

این نشریه همچنین در کمیسیون نشریات وزارت علوم، تحقیقات و فناوری دارای رتبه «ب» است و در پایگاه‌های علمی و استنادی مختلف از جمله ISC، DOAJ، مگیران، نورمگز، SID و گوگل‌اسکولار نمایه شده است.

داوری علمی و دسترسی آزاد

مقالات پژوهش‌نامه خراسان بزرگ در فرایندی الکترونیکی و به‌صورت دوسویه ناشناس داوری می‌شوند و هر مقاله دست‌کم توسط دو داور مورد بررسی قرار می‌گیرد. زبان‌اصلی نشریه فارسی است و مقالات با چکیده مبسوط انگلیسی منتشر می‌شوند.

از دیگر ویژگی‌های این نشریه، دسترسی آزاد به مقالات است؛ به این معنا که متن کامل مقاله‌های منتشرشده بدون نیاز به اشتراک در اختیار مخاطبان قرار می‌گیرد. پژوهش‌نامه همچنین در چارچوب استاندارد‌های اخلاق نشر فعالیت می‌کند و تابع قوانین کمیته بین‌المللی اخلاق نشر COPE و ضوابط مقابله با تقلب در آثار علمی است.

مطابق ضوابط نشریه، مقالات پیش از ورود به فرایندپذیرش از نظر میزان مشابهت نیز بررسی می‌شوند و تنها مقالاتی که میزان مشابهت آنها کمتر از ۱۰ درصد باشد، امکان ورود به فرایند انتشار را دارند.

انتشار ۶۳ شماره در ۱۷ دوره

پژوهش‌نامه خراسان بزرگ تاکنون ۱۷ دوره و ۶۳ شماره منتشر کرده است و آخرین شماره آن در تابستان ۱۴۰۵ با هفت مقاله علمی در دسترس پژوهشگران و علاقه‌مندان قرار گرفته است.

در این شماره، موضوعاتی متنوع از تاریخ و هنر تا باستان‌شناسی و تاریخ آستان قدس رضوی مورد بررسی قرار گرفته است؛ از جمله مقاله «نقاشی‌های بنا‌های حرم مطهر علی بن موسی‌الرضا (ع) از صفوی تا قاجار» که به بررسی بازنمایی بنا‌های حرم مطهر رضوی در آثار تصویری این دوره‌ها پرداخته است.

«گذار از دوره اساطیری پیشدادی به کیانی به زبان باستان‌شناسی؛ پیامد‌های یک خشک‌سالی سخت و تحولات عصر آهن در آسیای مرکزی و دیگر سرزمین‌های هم‌جوار فلات ایران» نیز یکی دیگر از مقالات این شماره است که به تحولات باستان‌شناختی و تاریخی آسیای مرکزی و سرزمین‌های پیرامون فلات ایران می‌پردازد.

در ادامه، مقاله «ایلچی‌گری شرقی شاهرخ؛ راهکار‌ها و دستاورد‌های تیموریان در روابط با چین» مناسبات تیموریان و چین را بررسی کرده و مقاله «چرخش تاریخی از تسنن به تشیع در خراسان بزرگ باتکیه‌بر زندگی و آثار عطار نیشابوری» به تحولات مذهبی این حوزه تمدنی با تمرکز بر عطار نیشابوری پرداخته است.

«نهاد‌های آموزشی آستان قدس؛ عبور از سنت به مدرنیته» نیز یکی از مقالات این شماره است که روند تحول نهاد‌های آموزشی آستان قدس را بررسی می‌کند. همچنین دو مقاله «علل استقرار حکومت خاندان نیرالدوله در نیشابور عهد قاجار و پیامد‌های آن» و «بررسی تاریخی و اسنادی ساختار و عملکرد آستان قدس رضوی در اجاره املاک وقفی دوره قاجار؛ مطالعه موردی موقوفات خراسان و مشهد» به بررسی تحولات سیاسی و اجتماعی نیشابور و ساختار مدیریت موقوفات آستان قدس رضوی در دوره قاجار اختصاص دارند.

بستری برای شکل‌گیری مرجعیت علمی

پژوهش‌نامه خراسان بزرگ تلاش دارد با فراهم‌کردن زمینه انتشار آثار استادان، دانش‌آموختگان و پژوهشگران داخلی و خارجی، دامنه مطالعات علمی درباره این حوزه تمدنی را گسترش دهد.

حضور پژوهشگران کشور‌های حوزه خراسان بزرگ و توجه به آثار پژوهشگران و شرق‌شناسان، از جمله رویکرد‌هایی است که در مسیر توسعه این نشریه دنبال می‌شود و می‌تواند به تقویت ارتباط میان پژوهش‌های مرتبط با تاریخ و تمدن خراسان در داخل و خارج از کشور کمک کند.

چشم‌انداز این نشریه نیز توسعه جایگاه علمی آن در عرصه بین‌المللی و فراهم‌کردن زمینه نمایه‌شدن در پایگاه‌های معتبر علمی بین‌المللی است.

گفتنی است، پژوهش‌نامه خراسان بزرگ با شناسه چاپی ۲۲۵۱-۶۱۳۱ و شناسه الکترونیکی ۲۷۱۷-۱۶۷۱، به‌صورت فصلنامه منتشر می‌شود و نسخه الکترونیکی آن به‌صورت دسترسی آزاد در اختیار علاقه‌مندان، قرار دارد.