نقش‌آفرینی شورای علمی و پژوهشی معاونت بین‌الملل آستان قدس؛ از احصای نیاز‌ها تا پیوند با تصمیم‌سازی‌های کلان

به گزارش آستان نیوز، غلامرضا کحلکی با اشاره به تشکیل شورای علمی و پژوهشی معاونت بین‌الملل آستان قدس رضوی، رویکرد این شورا را تشریح کرد و گفت: با شکل‌گیری معاونت امور بین‌الملل در زمان شهید مالک رحمتی به‌عنوان قائم‌مقام اسبق تولیت آستان قدس رضوی، امروزه با حمایت تولیت آستان قدس رضوی فصل جدیدی در فعالیت‌های بین‌المللی این آستان نورانی آغاز شده است از همین رو باتوجه‌به تحولات عرصه بین‌الملل، ضرورت داشت اقدامات این حوزه بر مبنای شناخت عمیق و پشتوانه علمی انجام شود.

شکل‌گیری شورا برای تأمین پشتوانه علمی فعالیت‌های بین‌المللی

وی افزود: اقدامات راهبردی نیازمند مطالعه و پشتوانه علمی است و در همین راستا تلاش شد زمینه انجام پژوهش‌های کاربردی و مطالعات اقدام پژوهانه در حوزه بین‌الملل فراهم و بخشی از خلأ موجود در این زمینه پوشش داده شود.

مدیر برنامه‌ریزی و نظارت معاونت بین‌الملل آستان قدس رضوی ادامه داد: ازآنجاکه بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی بازوی علمی و پژوهشی این آستان به شمار می‌رود، با همکاری و هماهنگی معاونت امور بین‌الملل و سازمان علمی و فرهنگی، شورای علمی و پژوهشی بین‌الملل شکل گرفت تا نیاز‌های پژوهشی آستان در حوزه بین‌الملل شناسایی و برای پاسخ به آنها اقدام شود.

پیوند نیاز‌های عملیاتی با تصمیم‌سازی‌های کلان

کحلکی با اشاره به نگاه بین‌المللی تولیت آستان قدس رضوی اظهار کرد: باتوجه‌به این رویکرد، فعالیت‌های بین‌المللی آستان نیازمند مطالعات راهبردی و کاربردی بود و معاونت امور بین‌الملل با همکاری مجموعه‌های مرتبط، به‌ویژه بنیاد پژوهش‌های اسلامی، این شورا را تشکیل داد.

وی افزود: این اقدام با پیشنهاد و تأیید دکتر طالبی، رئیس سازمان علمی و فرهنگی، و همکاری حجت‌الاسلام‌والمسلمین فقیه اسفندیاری، معاون امور بین‌الملل، دنبال شد و هدف آن پاسخ‌گویی به نیاز‌های پژوهشی، اقدام‌پژوهی و مطالعات کاربردی آستان قدس رضوی در حوزه بین‌الملل است.

وی تصریح کرد: پژوهش‌های کاربردی بین‌الملل می‌تواند حلقه اتصال میان نیاز‌های عملیاتی و تصمیم‌سازی‌های کلان آستان قدس رضوی در عرصه جهانی باشد و به توسعه مؤثر فرهنگ رضوی در عرصه بین‌الملل کمک کند.

مدیر برنامه‌ریزی و نظارت معاونت بین‌الملل آستان قدس رضوی گفت: مأموریت این شورا، حمایت از نیاز‌های علمی، راهبردی و کاربردی در حوزه بین‌الملل و کمک به توسعه نام امام رضا (ع) در عرصه جهانی است و معاونت امور بین‌الملل نیز در این زمینه نقش تسهیل‌گری دارد.

هم‌افزایی ظرفیت‌های پژوهشی آستان مقدس رضوی

کحلکی درباره اعضای شورای علمی و پژوهشی بین‌الملل نیز گفت: در این شورا نمایندگانی از معاونت و مدیریت پژوهشی بنیاد پژوهش‌های اسلامی، معاونت امور بین‌الملل، دانشگاه امام رضا (ع)، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، مدیریت برنامه‌ریزی و طرح و برنامه آستان قدس رضوی، بنیاد کرامت رضوی و بخش‌های مرتبط با زائران غیرایرانی حضور دارند و از ظرفیت دیگر مجموعه‌های علمی و پژوهشی نیز استفاده می‌شود.

وی افزود: این ترکیب، زمینه هم‌افزایی میان بخش‌های مختلف را فراهم می‌کند. در این فرایند، مدیریت برنامه‌ریزی و نظارت بین‌الملل نیاز‌های پژوهشی کاربردی بخش‌های مختلف آستان را احصا می‌کند و پس از طرح در شورا و بررسی و تصویب، عناوین دقیق پژوهشی مشخص می‌شود.

مدیر برنامه‌ریزی و نظارت معاونت بین‌الملل آستان قدس رضوی ادامه داد: پس از آن، فراخوان سراسری برای دانشگاه‌ها و اندیشکده‌ها منتشر می‌شود و پژوهشگران پیشنهاد‌های خود را ارائه می‌کنند. این پیشنهاد‌ها در شورا بررسی و پس از طی فرایند ارزیابی و انتخاب، طرح‌های پژوهشی وارد مرحله اجرا می‌شوند.

از ۱۰۴ نیاز پژوهشی تا قرارداد با مراکز علمی

کحلکی درباره دستاورد‌های دو سال فعالیت این شورا گفت: تاکنون ۱۰۴ عنوان نیاز پژوهشی از بخش‌های مختلف آستان قدس رضوی دریافت شده است که موضوعاتی مانند خدمات به زائران بین‌المللی، خدمات رسانه‌ای به مخاطبان بین‌المللی و دیگر نیاز‌های علمی و فرهنگی را در برمی‌گیرد.

وی افزود: در سال گذشته نیز هفت قرارداد پژوهشی با مراکز علمی و پژوهشی معتبر از جمله جهاد دانشگاهی، دانشگاه صداوسیما، دانشگاه فردوسی مشهد و دانشگاه تهران و برخی اندیشکده‌ها و مراکز پژوهشی منعقد شد.

وی ادامه داد: همچنین ۱۱ عنوان برای فرصت‌های مطالعاتی استادان و پسادکتری و ظرفیت‌های مشابه به بخش خادم‌یاری معرفی شده است تا از ظرفیت خادم‌یاران علمی و ظرفیت‌های علمی داخل و خارج از مجموعه استفاده شود.

مدیر برنامه‌ریزی و نظارت معاونت بین‌الملل آستان قدس رضوی گفت: پنج مطالعه در حوزه افکارسنجی و زائرشناسی نیز درباره نیازها، مسائل، میزان رضایت مخاطبان و زائران بین‌المللی انجام شده است.

کحلکی از جمله این مطالعات را «شناسایی خوانش‌ها و نظرات مخاطبان و زائران بین‌المللی نسبت به تولیدات شاخص بین‌المللی مرکز ارتباطات و رسانه» عنوان کرد و افزود: این مطالعه باهدف بررسی میزان انطباق تولیدات با ذائقه و نیاز مخاطبان بین‌المللی انجام شده است.

وی ادامه داد: «مطالعه جامعه زائران بین‌الملل امام رضا (ع) از کشور عراق» نیز با همکاری جهاد دانشگاهی انجام شده که به‌صورت جامع نیاز‌های زائران عراقی را بررسی می‌کند؛ چراکه زائران عراقی بزرگ‌ترین گروه زائران بین‌المللی آستان قدس رضوی را تشکیل می‌دهند.

وی از «طراحی مؤلفه‌های اثربخشی فعالیت‌های تبلیغی در حوزه بین‌الملل برای مخاطبان عرب‌زبان حرم»، «داده‌کاوی و آسیب‌شناسی وضعیت فعلی برند آستان قدس رضوی و حرم در عرصه بین‌الملل و راهکار‌های ارتقای آن» و «اثربخشی زیارت متعالی در کاروان‌های زائران غیرایرانی حرم» نیز به‌عنوان دیگر مطالعات این حوزه نام برد.

تصمیم‌سازی داده‌محور؛ چشم‌انداز شورا

کحلکی درباره چشم‌انداز شورای علمی و پژوهشی بین‌الملل اظهار کرد: هدف ما این است که شورا در تصمیم‌سازی‌های کلان آستان قدس رضوی در حوزه بین‌الملل نقش داشته باشد و تصمیم‌گیری‌ها تاحدامکان مبتنی بر داده و مطالعه باشد.

وی افزود: معاونت امور بین‌الملل به‌عنوان یک مجموعه ستادی و تسهیل‌گر، تلاش می‌کند نیاز‌های راهبردی و کاربردی حوزه بین‌الملل را شناسایی، مطالعات تخصصی و افکارسنجی‌های موردنیاز را انجام و از پژوهش‌های کاربردی حمایت کند.

مدیر برنامه‌ریزی و نظارت معاونت بین‌الملل آستان قدس رضوی ادامه داد: چشم‌انداز عملیاتی ما این است که نیاز‌های کاربردی حوزه بین‌الملل در بخش‌های مختلف آستان شناسایی شود و متناسب با ظرفیت، بودجه و منابع موجود، برای پاسخ به این نیاز‌ها مطالعه و اقدام شود.

تلاش برای تبدیل پژوهش به ابزار عملیاتی

کحلکی در پاسخ به این پرسش که معیار تأثیرگذاری واقعی شورا چیست و آیا خروجی پژوهش‌ها از فضای نظری خارج شده است، گفت: موضوعاتی مانند مرجعیت علمی آستان قدس رضوی و دیپلماسی رضوی، موضوعات عمیق و بزرگی هستند که رسیدن به آنها نیازمند کار، تلاش و زمان است و نمی‌توان انتظار داشت در مدت کوتاهی به نقطه نهایی برسیم.

وی افزود: بااین‌حال، تلاش کرده‌ایم بخشی از نیاز‌های پژوهشی حوزه بین‌الملل را پاسخ دهیم و در انجام مطالعات نیز رویکرد اندیشکده‌ای داشته باشیم؛ یعنی مطالعات صرفاً به ارائه یک گزارش پژوهشی محدود نشود و از دل آن راهبرد و پیشنهاد‌های عملیاتی استخراج شود.

وی تصریح کرد: تلاش ما این بوده که در کنار خروجی مطالعات، پیشنهاد‌های اجرایی و عملیاتی نیز در اختیار آستان قدس رضوی و بخش درخواست‌کننده قرار گیرد تا نتایج پژوهش قابلیت استفاده در میدان عمل را داشته باشد.

مدیر برنامه‌ریزی و نظارت معاونت بین‌الملل آستان قدس رضوی خاطرنشان کرد: امیدواریم در درازمدت این شورا به یک بازوی پژوهشی قابل‌اتکا برای بخش‌های مختلف آستان تبدیل شود و بتواند بخشی از نیاز‌های آنان را پوشش دهد؛ البته حجم نیاز‌ها و ظرفیت‌های موجود بسیار گسترده است و طبیعتاً امکان پوشش همه آنها وجود ندارد.

کحلکی گفت: مرجعیت علمی، دیپلماسی رضوی و حضور مؤثر آستان قدس رضوی در عرصه بین‌الملل، افق‌هایی بلندمدت هستند که تحقق آنها به برنامه‌ریزی جدی نیاز دارد و مطالعات و پژوهش‌های انجام‌شده، گامی برای پاسخ‌گویی به بخشی از ضرورت‌ها و نیاز‌های این مسیر است.