ازچراغانی صحن‌ها تا صف تبرک خانه؛ شبی به رنگ میلاد امام حسن عسکری (ع) در حرم رضوی

خادمان با لبخند از زائران استقبال می‌کنند و هر گوشه، نشانی از این شب فرخنده دیده می‌شود؛ از چای و شیرینی در چایخانه‌ها تا شکلات‌هایی که بعضی خادمان از جیبشان بیرون می‌آورند و به کودکان می‌دهند.

حرم مملو از زائر است. صدای رفت‌وآمد جمعیت با نوای مراسم میلاد درهم‌آمیخته و در میان این‌همه شور و روشنایی، زائران خود را به گوشه‌ای از حرم رسانده‌اند تا شب میلاد امام حسن عسکری (ع) را در جوار امام رضا (ع) جشن بگیرند.

جشنی در قلب حرم

در رواق امام خمینی (ره)، جمعیت برای شرکت در مراسم میلاد گرد هم آمده‌اند. برنامه با قرائت زیارت امین‌الله آغاز می‌شود و پس از آن، حجت‌الاسلام ناصر رفیعی سخنرانی می‌کند. گروه سرود نوجوانان و جوانان نیز فضای رواق را با نغمه‌های مناسبتی همراه می‌کنند و مداحی، حال‌وهوای جشن را کامل‌تر می‌کند.

جمعیت، بخشی نشسته و بخشی ایستاده، مراسم را دنبال می‌کنند. صدای سرود و مداحی در رواق می‌پیچد و بیرون از رواق نیز جریان زیارت و حضور زائران ادامه دارد؛ صحن‌های روشن، رفت‌وآمد خانواده‌ها و خادمانی که همچنان مشغول خدمت به زائران هستند.

اما جشن میلاد در حرم فقط به رواق‌ها محدود نیست. در گوشه دیگری از حرم، در تبرک خانه، شربت و شیرینی میان زائران توزیع می‌شود و خادمانی از جنوب خوزستان، هم‌زمان با زیارت، خدمت به زائران را تجربه می‌کنند.

صفی در تبرک خانه

در تبرک خانه، صفی برای دریافت شربت و شیرینی شکل‌گرفته است. میان خادمان، زنانی با لهجه جنوبی دیده می‌شوند که شربت به دست زائران می‌دهند، نظم صف را همراهی می‌کنند و لیوان‌های استفاده‌شده را جمع می‌کنند.

پشت این حضور، گروهی از زائران بندر ماهشهر ایستاده‌اند؛ زائرانی که سفرشان به مشهد تنها به زیارت ختم نشده و بخشی از شب میلاد امام حسن عسکری (ع) را در خدمت به زائران امام رضا (ع) سپری می‌کنند.

علیرضا بن‌سعید، از اهالی بندر ماهشهر، درباره حضور این گروه در حرم می‌گوید: «ما یه تعدادی خانم داریم اصلاً زیارت اولی هستن و یه سری آقایی هم زیارت اولی هستن... لطف امام رضا (ع) بود که زیارت اولی و خادم هم شدن.»

او درباره سابقه این گروه در خدمت‌رسانی ادامه می‌دهد: ربت و شیرینی میان زائران توزیع می‌شود.

در این شب، یکی برای جشن آمده، دیگری برای زیارت و عده‌ای، زیارت را با خدمت پیوند زده‌اند؛ اما همه در یک نقطه مشترک‌اند: شب میلاد امام حسن عسکری (ع) را در حرم رضوی سپری می‌کنند؛ و شاید تمام حرف این شب را بتوان در سخن پایانی علیرضا بن‌سعید خلاصه کرد:

«سخن آخر: فقط امیدوارم که همه... ماشاءالله، قبول باشه.»

«توی تبرک‌خانه. والا لطف امام رضا (ع) بوده...»

این گروه پیش از این نیز با اجازه حضرت معصومه (س) در چایخانه ایشان خدمت کرده‌اند و حدود چهار سال است که این تجربه را دارند. امسال نیز ابتدا در چایخانه صحن غدیر و سپس دو شب در تبرک خانه حرم امام رضا (ع) به خدمت مشغول شده‌اند؛ سه شب خدمت در کنار زیارت.

«خدمت در بهشت» در شب میلاد

در این گروه، خانواده‌ها نیز همراه یکدیگر آمده‌اند. مردان در داخل تبرک خانه به کار توزیع شربت و دیگر امور مشغول‌اند و زنان نیز در نظم و جمع‌آوری لیوان‌ها کمک می‌کنند. خودشان این حضور را «خدمت در بهشت» می‌نامند.

علیرضا بن‌سعید از حال‌وهوای این سفر می‌گوید و از کسانی یاد می‌کند که برای نخستین‌بار به زیارت امام رضا (ع) آمده‌اند و در همان سفر، فرصت خدمت نیز پیدا کرده‌اند.

بعضی از اعضای گروه به دلیل شرایط مالی، با کمک دیگر اعضا به این سفر آمده‌اند و با فراهم‌شدن امکان خدمت در حرم، زیارتشان با خادمی زائران همراه شده است.

او از لحظه‌هایی می‌گوید که برای برخی از این زائران، دیدن حرم امام رضا (ع) آن‌قدر تأثیرگذار بوده که تحمل این‌همه احساس برایشان آسان نبوده است. از زنانی می‌گوید که هنگام توزیع شربت اشک در چشمانشان جمع شده و از کسی یاد می‌کند که باورش نمی‌شده برای سومین شب در حرم امام رضا (ع) به زائران خدمت می‌کند.

«این حس اصلاً قابل‌توصیف نیست.»

امام رضا (ع)، بزرگ خانه

برای این گروه، خدمت در حرم معنای دیگری دارد. علیرضا بن‌سعید، امام رضا (ع) را مانند بزرگ یک‌خانه می‌داند؛ بزرگ خانواده‌ای که فرزندان و نوه‌ها در خانه او گرد هم می‌آیند و از مهمانانش پذیرایی می‌کنند.

او می‌گوید: «امام رضا (ع) بزرگ خانه ماست و ما هم بچه‌ها و نوه‌های این خونه‌ایم. وقتی مهمون مباد، بچه‌ها و نوه‌ها باید از مهمون‌های بزرگ خونه پذیرایی کنن...»

مهمان‌نوازی جنوب در حرم رضوی

در میان صحبت‌های او، رسم مهمان‌نوازی مردم جنوب نیز به این خدمت گره می‌خورد؛ مهمانی که در فرهنگ آنان جایگاه ویژه‌ای دارد و حالا این مهمان‌نوازی در حرم امام رضا (ع) شکل دیگری پیدا کرده است.

او می‌گوید:

«ما جنوبی‌ها مهمون رو خیلی دوست داریم. مهمون حبیب خداست و خدا و امام رضا (ع) این مهمونا رو به ما سپرده که ازشون پذیرایی کنیم...»

شب میلاد همچنان ادامه دارد. در رواق امام خمینی (ره) صدای جشن و مداحی به گوش می‌رسد، صحن‌های حرم روشن است، زائران در رفت‌وآمدند و در تبرک خانه، ش ربت و شیرینی میان زائران توزیع می‌شود.

در این شب، یکی برای جشن آمده، دیگری برای زیارت و عده‌ای، زیارت را با خدمت پیوند زده‌اند؛ اما همه در یک نقطه مشترک‌اند: شب میلاد امام حسن عسکری (ع) را در حرم رضوی سپری می‌کنند.