نسخه اخلاق و سعادت؛ پیام ماندگار امام حسن عسکری (ع) به شیعیان

امام حسن عسکری (ع) در یکی از نامه‌های خود به اسحاق بن اسماعیل و شیعیان نیشابور، پس از توضیح نقش امامت در هدایت امت اسلامی می‌فرماید: «ابراهیم بن عَبده، نامه مرا برای همه بخواند تا جای سؤال و ابهامی باقی نماند».

از میان‌نامه‌های امام حسن عسکری (ع)، نامه‌ایشان به شیخ بزرگوار ابن بابویه قمی (رحمت ا...) که در شهر مقدس قم مدفون است از این نظر که دارای نکاتی درباره سبک زندگی و توصیه‌های تربیتی و اخلاقی برای شیعیان است، حایز اهمیت فراوانی است.

امام حسن عسکری (ع) در نامه‌ای برای علی بن بابویه پس ازحمد و سپاس خدا و درود بر پیامبر و عترت پاکش فرمودند: «سفارش می‌کنم تو را‌ای شیخ و مورداعتماد و فقیه من، ابوالحسن، علی بن الحسین قمی، خداوند تو را بر آنچه مورد خشنودی اوست موفق بدارد، و در پرتو رحمتش فرزندان شایسته در نسل تو قرار دهد. (سفارش می‌کنم تو را) به تقوا و پرهیزکاری و برپاداری نماز و دادن زکات، زیرا نماز از کسی که زکات نمی‌دهد، قبول نمی‌شود، و تو را سفارش می‌کنم به بخشیدن لغزش‌های دیگران، فروبردن خشم هنگام غضب، صله‌رحم، ایثار و همکاری با برادران دینی و کوشش در تأمین نیاز‌های آنها در هنگام سختی و آسانی، تعقل و خردمندی، هنگام جهل و نادانی، دین‌شناسی و استواری در امور و فراگیری قرآن و پیوند معنوی با آن، خوش‌اخلاقی، امربه‌معروف و نهی‌ازمنکر که خداوند می‌فرماید: «از بسیاری از درِ گوشی (و جلسات محرمانه) آنها (منافقان و منکران) خیر و سودی نیست، مگر کسی که امر به کمک به دیگران یا کار نیک یا اصلاح در میان مردم کند و هر کس برای خشنودی خداوند چنین کند، پاداش بزرگی به او خواهیم داد.» و دوری از همه زشتی‌ها و بر تو باد به نماز شب، همانا پیامبر (ص) به علی (ع) چنین وصیت کرد:‌ای علی بر تو باد به نماز شب، بر تو باد به نماز شب، و کسی که نماز شب را سبک بشمرد از ما نیست.» (۱)

به سفارش ما عمل کن، و آنچه را به تو امر کردم، به همه شیعیانم امر کن تا به آن عمل کنند؛ و بر تو باد به صبر و انتظار فرج امام مهدی (عج)، همانا پیامبر (ص) فرمود: بهترین اعمال امت من، انتظار فرج است، و همواره شیعیان ما در اندوه هستند، تا فرزند من ظهور کند و آشکار گردد، همان که پیامبر (ص) در مورد او، چنین مژده داده است: او سراسر زمین را همان‌گونه که پر از ظلم و جور شده، پر از عدل‌وداد کند،‌ای شیخ من! و‌ای مورداعتماد من ابوالحسن! صبر کن و همه شیعیانم را به صبر و استقامت امر کن؛ "اِنَ الْاَرْضَ لِلهِ یُورِثُها مِنْ عِبادِهِ، وَالْعاقِبَهُ لِلْمُتَقینَ؛ همانا سراسر زمین از آن خداست و آن را به هر کس بخواهد (و شایسته بداند) واگذار می‌کند و سرانجام (نیک) برای پرهیزکاران است. (۲)

حسینعلی پورافضلی

پانوشت‌ها:

۱-صفات الشیعة / ترجمه توحیدی، ص: ۷،

۲-این نامه را اکثر محقّقین و صاحبان تراجم نقل نموده‌اند که از جمله آنها، می‌توان - از علامه بحرانی در «لؤلؤة البحرین»، ص ۳۸۴، محقّق خوانساری در «روضات الجنّات»، ج ۴، ص ۲۷۳، علامه مجلسی در «بحارالانوار»، ج ۵۰، ص ۳۱۷ و ۳۱۸، محدّث نوری در «مستدرک‌الوسائل»، ج ۳، ص ۵۲۷، قاضی نور اللَّه شوشتری در «مجالس مؤمنین»، ج ۱، ص ۴۵۳، محدّث قمی در «فوائد الرضویة»، ص ۲۸۱، و علامه شیخ محمدتقی تستری در «قاموس الرّجال»، ج ۶، ص ۴۷۴، نام برد.