ضرورت تقویت فرهنگ نماز در زندگی فردی و اجتماعی
به گزارش آستان‌نیوز، نوبت عصر سی‌وسومین اجلاس سراسری نماز، پنجشنبه ۹ مهرماه ۱۴۰۵، پس از پایان برنامه‌های نوبت صبح و با تلاوت آیاتی از قرآن کریم آغاز شد و غلامحسین مظفری، استاندار خراسان رضوی، نخستین سخنران این بخش بود. علاوه بر این مراسم با سخنرانی حجت‌الاسلام سید جواد بهشتی، مشاور علمی و فرهنگی ستاد اقامه نماز، حجت‌الاسلام سیدمحمدنبی موسوی فرد، امام جمعه اهواز، آیت‌الله محمدرضا ناصری، امام جمعه یزد، آیت‌الله قربانعلی دری نجف‌آبادی، امام جمعه اراک، حجت‌الاسلام سید ابوالحسن نواب، مؤسس دانشگاه ادیان و مذاهب، ریحانه سلامی، دختر سپهبد شهید حسین سلامی، ادامه یافت. در این مراسم همچنین بخش‌هایی از مقالات پژوهشی با موضوع نماز، توسط دو نفر از مدعوین قرائت شد.
نماز جماعت؛ فرصتی برای ارتباط بی‌واسطه با مردم
مظفری با اشاره به تجربه‌های مدیریتی خود، گفت: نماز جماعت می‌تواند علاوه‌بر کارکرد عبادی، فرصتی برای حضور مدیران در میان مردم، شناخت مسائل آنان و ارزیابی مستقیم وضعیت دستگاه‌های اجرایی باشد.
وی با بیان خاطره‌ای از دوران مسئولیت خود در فرمانداری افزود: بدون اطلاع قبلی و در زمان نزدیک به نماز به ادارات مختلف سر می‌زدم و پیش از حضور در نماز جماعت، شرایط اداره، نحوه خدمت‌رسانی و وضعیت مراجعه‌کنندگان را از نزدیک، مشاهده می‌کردم.
استاندار خراسان رضوی، ادامه داد: این شیوه در طول حدود یک سال و نیم امکان داد تقریباً همه ادارات شهر چند بار مورد بازدید قرار گیرند و نماز جماعت در کنار کارکرد عبادی، به فرصتی برای شناخت وضعیت ادارات و نحوه پاسخ‌گویی به مردم تبدیل شود.
وی با اشاره به حضور خود در مساجد محلات نیز گفت: پیش از نماز در محله حضور پیدا می‌کردم و سپس در مسجد پای صحبت مردم می‌نشستم؛ در مواردی نیز مسئولان دستگاه‌های مرتبط برای حضور در همان مسجد و پاسخ‌گویی به مسائل مردم دعوت می‌شدند.
مظفری، تأکید کرد: درباره نماز بسیار سخن گفته‌ایم، اما آنچه اهمیت بیشتری دارد، مشاهده آثار نماز در رفتار و عملکرد کسانی است که مسئولیتی در قبال مردم برعهده دارند.
وی خاطرنشان کرد: آموزه‌های دینی باید در نوع خدمت، رفتار اداری و ارتباط مسئولان با مردم ظهور پیدا کند و نماز نیز در عمل به مسئولیت‌پذیری و خدمت مؤثرتر به جامعه، منجر شود.
مسجد؛ پایگاه پیوند عبادت و خدمت اجتماعی
حجت‌الاسلام والمسلمین سید جواد بهشتی، مشاور علمی و فرهنگی ستاد اقامه نماز، در میزگرد تخصصی سی‌وسومین اجلاس سراسری نماز، با تأکید بر پیوند عبادت و خدمت اجتماعی گفت: در آموزه‌های قرآن، نماز در کنار مسئولیت‌های اجتماعی و خدمت به مردم قرار گرفته و این پیوند در سیره رهبر شهید انقلاب اسلامی، حضرت آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای (رضوان الله تعالی علیه) نیز، به‌صورت عملی دیده می‌شود.
وی با اشاره به خاطراتی از حضور رهبر شهید انقلاب اسلامی (رحمت‌الله علیه) در حوادث و بحران‌ها، افزود: در جریان رخداد‌هایی مانند سیل و زلزله، مسجد می‌تواند به پایگاهی برای امدادرسانی، سازماندهی کمک‌های مردمی و رسیدگی به نیاز‌های مردم تبدیل شود و همین همراهی عبادت با خدمت، ظرفیت اجتماعی مسجد را آشکار می‌کند.
حجت‌الاسلام والمسلمین بهشتی همچنین با اشاره به سال‌های مبارزه و زندان رهبر شهید انقلاب اسلام (رحمت‌الله علیه)، گفت: در خاطرات ایشان، نماز، قرآن و دعا در شرایط سخت و دوران زندان به‌عنوان پشتوانه‌ای برای تحمل دشواری‌ها و استمرار مبارزه، مورد توجه قرار گرفته است.
وی، تأکید کرد: مسجد در نگاه رهبر شهید انقلاب اسلامی (رحمت‌الله علیه) صرفاً محل اقامه نماز نبود، بلکه پایگاهی برای هدایت، تربیت، ارتباط با مردم و خدمت اجتماعی به شمار می‌رفت و این نگاه از سال‌های پیش از انقلاب در سیره عملی ایشان دیده می‌شد.
مشاور علمی و فرهنگی ستاد اقامه نماز با اشاره به حدیثی درباره پیوند محبت خدا، پیامبر اکرم (ص)، اهل‌بیت (ع)، قرآن و مسجد افزود: ایشان در حوزه‌های توحید، سیره پیامبر اکرم (ص)، معارف اهل‌بیت (ع)، قرآن و مسجد اهتمام ویژه‌ای داشتند و مسجد در این منظومه جایگاهی محوری پیدا می‌کند.
حجت‌الاسلام والمسلمین بهشتی در پایان، با بیان خاطره‌ای از حضور رهبر شهید انقلاب اسلامی (رحمت‌الله علیه) در یکی از سفر‌های خانوادگی گفت: حتی در چنین موقعیتی نیز توجه ایشان به مسجد و نماز جماعت ادامه داشت و در مسجدی که امام جماعت آن حضور نداشت، مسئولیت اقامه نماز جماعت و بیان معارف دینی را، برعهده گرفتند.
نماز اول وقت؛ الگویی که باید در رفتار دیده شود
حجت‌الاسلام والمسلمین سیدمحمدنبی موسوی‌فرد، نماینده ولی‌فقیه در خوزستان و امام جمعه اهواز، در این میزگرد بر جایگاه نماز اول وقت در سیره عملی رهبر شهید انقلاب (قدس الله نفسه الزکیه) تأکید کرد و گفت: اهمیت نماز زمانی برای جامعه ملموس می‌شود که در رفتار و تصمیم‌های روزمره افراد، به‌ویژه مسئولان، دیده شود.
وی با مرور نمونه‌هایی از زندگی رهبر شهید انقلاب (قدس الله نفسه الزکیه)، افزود: اهتمام ایشان به نماز محدود به توصیه و سخن نبود و در موقعیت‌های مختلف، حتی هنگام سفر و برنامه‌های فشرده، وقت نماز بر دیگر امور مقدم دانسته می‌شد.
حجت‌الاسلام والمسلمین موسوی‌فرد با اشاره به تجربه‌هایی از حضور در میان مردم خاطرنشان کرد: حتی زمانی که مسئولان برای رسیدگی به مشکلات مردم یا حضور در یک منطقه گرد هم آمده‌اند، فرارسیدن وقت نماز نباید به حاشیه برود و اقامه نماز اول وقت خود می‌تواند پیامی عملی درباره جایگاه این فریضه، باشد.
امام جمعه اهواز، تأکید کرد: الگوسازی عملی در دعوت مردم به نماز اثری بیش از توصیه زبانی دارد و وقتی جامعه ببیند فردی در عمل برای نماز اول وقت اهمیت قائل است، این رفتار می‌تواند به یک الگوی تربیتی تبدیل شود.
وی با اشاره به ضرورت توجه خانواده‌ها و مجموعه‌های تربیتی به این مسئله افزود: انس با نماز باید از دوران کودکی شکل بگیرد و رفتار والدین، مربیان و مسئولان در این زمینه بیش از سخن آنان بر نسل جدید، اثر می‌گذارد.
حجت‌الاسلام والمسلمین موسوی‌فرد در پایان، حجت‌الاسلام والمسلمین محسن قرائتی را نیز از الگو‌های عملی اهتمام به نماز دانست و بر ضرورت تقویت فرهنگ نماز اول وقت در زندگی فردی و اجتماعی تأکید کرد.
نماز اول وقت و انس با قرآن در سیره امام خمینی (ره)
آیت‌الله محمدرضا ناصری، نماینده ولی‌فقیه در استان و امام جمعه یزد، بخش عمده سخنان خود در میزگرد تخصصی اجلاس را به بیان خاطراتی از سیره عبادی و مبارزاتی امام خمینی (ره) اختصاص داد و تأکید کرد: توجه به نماز در زندگی امام (ره)، از عرصه شخصی جدا نبود و در حساس‌ترین مقاطع مبارزه نیز در رفتار ایشان، نمود داشت.
وی با اشاره به جایگاه نماز به‌عنوان «ستون دین»، گفت: اهتمام امام خمینی (ره) به نماز اول وقت در موقعیت‌های مختلف، از دوران حضور در نجف تا سال‌های مبارزه و اقامت در فرانسه، استمرار داشت و برنامه‌ها و دیدار‌های سیاسی نیز این توجه را، تحت‌الشعاع قرار نمی‌داد.
آیت‌الله محمدرضا ناصری، با بازگویی خاطره‌ای از روز‌های اقامت امام خمینی (ره) در نوفل‌لوشاتو، افزود: در آن مقطع که خبرنگاران رسانه‌های مختلف جهان برای گفت‌و‌گو با امام حضور پیدا می‌کردند، در میانه یکی از مصاحبه‌ها امام از وقت سؤال کردند و با اطلاع از فرا رسیدن زمان نماز، مصاحبه را متوقف کردند تا نماز اول وقت را اقامه کنند و سپس گفت‌و‌گو ادامه یابد.
امام جمعه یزد این رفتار را نمونه‌ای عملی از تبلیغ نماز دانست و تأکید کرد: در شرایطی که نگاه رسانه‌های جهان متوجه امام بود، مقدم داشتن نماز بر مصاحبه، بدون نیاز به سخنرانی درباره اهمیت نماز، خود پیامی روشن از جایگاه این فریضه، ارائه می‌کرد.
وی همچنین به انس مستمر امام خمینی (ره) با قرآن اشاره کرد و گفت: قرآن همواره همراه ایشان بود و امام (ره) در برخی مقاطع، روزانه تا ۱۰ جزء قرآن تلاوت می‌کردند؛ انس با قرآن در کنار نماز اول وقت، بخش جدایی‌ناپذیری از زندگی عبادی ایشان بود.
آیت‌الله محمدرضا ناصری با اشاره به خاطرات دیگری از حضور امام خمینی (ره) در نجف، زیارت حرم امیرالمؤمنین (ع) و توجه ایشان به آداب عبادت، خاطرنشان کرد: آنچه می‌تواند نماز را در جامعه ترویج کند، پیش از توصیه و سخن، مشاهده این اهتمام در رفتار و سبک زندگی افراد است.
تأکید بر برنامه‌ریزی عملی برای تقویت مساجد و اقامه نماز
آیت‌الله قربانعلی دری‌نجف‌آبادی، نماینده ولی‌فقیه در استان مرکزی و امام جمعه اراک، در میزگرد تخصصی سی‌وسومین اجلاس سراسری نماز، با مرور سیره علمی و عملی رهبر شهید انقلاب (قدس الله نفسه الزکیه)، اهتمام ایشان به نماز جماعت، نماز جمعه، نوافل، نماز شب و حضور مستمر در مسجد را نمونه‌ای از پیوند عبادت با مسئولیت اجتماعی، دانست.
وی با اشاره به سابقه فعالیت‌های مسجدی رهبر شهید انقلاب (قدس الله نفسه الزکیه) از سال‌های پیش از انقلاب، گفت: مسجد در این سیره تنها محل اقامه نماز نبود، بلکه بستری برای تربیت، تبیین معارف دینی و ارتباط با مردم به شمار می‌رفت و این نگاه در دوره‌های مختلف زندگی ایشان، استمرار داشت.
آیت‌الله دری‌نجف‌آبادی همچنین به انس رهبر شهید انقلاب (قدس الله نفسه الزکیه) با قرآن، نهج‌البلاغه، دعا و توسل اشاره کرد و افزود: توجه به نماز شب و عبادت در شرایط دشوار، بخشی از سیره معنوی ایشان بود و این پشتوانه عبادی در استقامت و حضور در عرصه‌های مختلف نیز نمود پیدا می‌کرد.
امام جمعه اراک در بخش دیگری از سخنان خود بر اهمیت زمان‌شناسی تأکید کرد و گفت: در شرایط حساس باید مسائل اصلی و اولویت‌های جامعه به‌درستی تشخیص داده شوند و اجازه نداد موضوعات فرعی جای مسائل اصلی را، بگیرند.
وی با استناد به آیات سوره حج، اقامه نماز را از مسئولیت‌های بنیادین جامعه و حکومت اسلامی دانست و تأکید کرد: قدرت و امکاناتی که در اختیار جامعه اسلامی قرار گرفته، باید در خدمت اقامه دین و تقویت ارزش‌هایی مانند نماز، قرار گیرد.
آیت‌الله دری‌نجف‌آبادی سپس به وضعیت مساجد پرداخت و گفت: برای توسعه ظرفیت مساجد، به‌ویژه در مناطقی که با کمبود فضای مناسب یا امکانات روبه‌رو هستند، باید برنامه‌ای مشخص و عملیاتی تدوین شود و صرف بیان اهمیت مسجد و نماز، کافی نیست.
وی افزود: مدارس، دانشگاه‌ها، آموزش و پرورش، رسانه ملی، روحانیت و دیگر مجموعه‌های فرهنگی و اجرایی باید سهم خود را در این برنامه مشخص کنند و برای هر سال اهداف روشن و قابل سنجشی داشته باشند.
نماینده ولی فقیه در استان مرکزی، با تأکید بر ضرورت ارزیابی نتایج برنامه‌ها، خاطرنشان کرد: تدوین برنامه زمانی ارزشمند است که میزان تحقق آن نیز سنجیده شود؛ باید روشن باشد چه مقدار از اهداف تعیین‌شده عملی شده و چه موانعی مانع تحقق بخش دیگر آن، بوده است.
وی در ادامه، به آثار فردی و اجتماعی نماز اشاره کرد و گفت: نماز تنها یک عمل فردی نیست، بلکه در تقویت استقامت، پایداری در برابر دشواری‌ها، انسجام اجتماعی و تقویت روحیه معنوی انسان اثرگذار است.
آیت‌الله دری نجف‌آبادی با اشاره به اهمیت حضور قلب در نماز افزود: آثار عمیق نماز زمانی در شخصیت انسان شکل می‌گیرد که عبادت با توجه، صفا و حضور قلب همراه باشد؛ چنین نمازی می‌تواند در ساختن شخصیت معنوی و ملکوتی انسان نقش داشته باشد.
وی همچنین با اشاره به نمونه‌هایی از تاریخ علمای دینی و آثار اجتماعی دعا و نماز، تأکید کرد: تجربه‌های تاریخی نشان می‌دهد ارتباط عمیق با خداوند و اعتماد به نماز و دعا، در موقعیت‌های دشوار می‌تواند منشأ امید، پایداری و حرکت اجتماعی، باشد.
امام جمعه اراک در پایان، با اشاره به سیره امام خمینی (رحمت الله علیه) و رهبر شهید انقلاب (قدس الله نفسه الزکیه) گفت: نماز، دعا، توسل و ارتباط مستمر با خداوند از پشتوانه‌های اصلی حرکت و استقامت آنان بود و اگر قرار است فرهنگ اقامه نماز در جامعه گسترش یابد، این پیوند باید در زندگی فردی، مدیریت اجتماعی و عملکرد نهاد‌ها نیز، دیده شود.
تأکید بر نقش عملی رهبری در گسترش فرهنگ قرآن و نماز
حجت‌الاسلام والمسلمین سیدابوالحسن نواب، مؤسس دانشگاه ادیان و مذاهب، در بخش پایانی میزگرد تخصصی سی‌وسومین اجلاس سراسری نماز، با مرور چند تجربه از سال‌های پس از پیروزی انقلاب اسلامی، بر نقش رهبر شهید انقلاب (قدس الله نفسه الزکیه) در تقویت فرهنگ قرآن و نماز، تأکید کرد.
وی با اشاره به خاطره‌ای از حضور جمعی از حافظان قرآن ارتش پاکستان در ایران گفت: مشاهده حضور گسترده حافظان قرآن در میان نیرو‌های مسلح آن کشور، در آن سال‌ها برای ما قابل توجه بود، اما در سال‌های بعد، توجه به آموزش و حفظ قرآن در میان نیرو‌های مسلح جمهوری اسلامی ایران نیز، گسترش پیدا کرد.
حجت‌الاسلام والمسلمین نواب در محور دیگری از سخنان خود به مسئله نماز پرداخت و افزود: در سال‌های نخست انقلاب، وضعیت نماز در برخی برنامه‌ها و مناسک جمعی با آنچه امروز شاهد آن هستیم فاصله داشت، اما تأکیدات امام خمینی (رحمت‌الله علیه) و رهبر شهید انقلاب (قدس الله نفسه الزکیه) سبب شد توجه به نماز، از جمله در حج و آیین‌هایی مانند نماز ظهر عاشورا، جایگاه پررنگ‌تری پیدا کند.
وی گفت: رهبر شهید انقلاب (قدس الله نفسه الزکیه) در جلسات مختلف، نماز را تنها در حد توصیه زبانی مطرح نمی‌کردند، بلکه از روحانیون و مسئولان می‌خواستند برنامه‌ها و جلسات خود را با وقت نماز تنظیم کنند و این اهتمام در رفتار شخصی ایشان نیز دیده می‌شد.
مؤسس دانشگاه ادیان و مذاهب، یکی دیگر از موضوعات مورد توجه رهبر شهید انقلاب (قدس الله نفسه الزکیه) را نحوه معرفی پیامبر اکرم (صل الله علیه وآله) در ادبیات دینی دانست و با اشاره به رواج تعبیر «پیامبر اعظم، (صل الله علیه وآله)» گفت: این نوع نام‌گذاری و تأکید بر جایگاه پیامبر اکرم (صل الله علیه وآله)، بخشی از رویکردی بود که به اعتقاد او در اصلاح و تقویت تصویر اسلام در عرصه عمومی و بین‌المللی اثرگذار بوده است.
حجت‌الاسلام والمسلمین نواب همچنین با اشاره به مقاله‌ای که سال‌ها پیش درباره اقدامات رهبر شهید انقلاب (قدس الله نفسه الزکیه) نوشته بود، خاطرنشان کرد: برخی اقدامات عملی ایشان در حوزه قرآن، نماز و معرفی معارف اسلامی، در نوع نگاه دیگران به جمهوری اسلامی و تشیع نیز، اثر داشته است.
وی در پایان با اشاره به استمرار برخی شبهات و تلاش‌ها برای ایجاد اختلاف میان شیعه و اهل‌سنت تأکید کرد: در برابر این جریان‌ها باید با تکیه بر معارف اصیل قرآن و سیره پیامبر اکرم (ص)، تصویر حقیقی اسلام و تشیع را در جهان معرفی کرد و برای تقویت وحدت و رفع سوءبرداشت‌ها تلاش داشت.
از محراب تا میدان؛ نماز در سیره شهید سلامی
ریحانه سلامی، دختر سپهبد شهید حسین سلامی، در بخش دیگری از سی‌وسومین اجلاس سراسری نماز، از پیوند نماز با مسئولیت، مقاومت و خدمت سخن گفت و تأکید کرد: نماز از محراب آغاز می‌شود، اما اثر آن باید تا میدان مسئولیت اجتماعی، امتداد پیدا کند.
وی نماز را سرچشمه آرامش، استحکام اراده، عمق ایمان و زنده ماندن امید دانست و گفت: این چهار سرمایه، همان پشتوانه‌هایی هستند که انسان و جامعه در دشوارترین آزمون‌ها به آن نیاز دارند، زیرا انسانی که عظمت خداوند را درک کرده باشد، قدرت‌های دیگر در نگاه او کوچک می‌شوند و توان ایستادگی پیدا می‌کند.
سلامی با اشاره به تفاوت میان «نماز خواندن» و «اقامه نماز» افزود: اقامه نماز یعنی یاد خدا در تمام ساحت‌های زندگی حضور داشته باشد؛ از خانواده و روابط اجتماعی تا خدمت، ایثار و دفاع از حق. اگر نماز حقیقتاً اقامه شود، صف‌های جماعت می‌توانند به صف‌های خدمت، همدلی، مسئولیت‌پذیری و دفاع از حق تبدیل شوند.
وی با اشاره به سیره رهبر شهید انقلاب (قدس الله نفسه الزکیه) گفت: نماز در نگاه ایشان برنامه‌ای در حاشیه مسئولیت‌ها نبود، بلکه روح و جهت‌دهنده همه مسئولیت‌ها به شمار می‌رفت. تأکید مستمر ایشان در پیام‌های اجلاس‌های نماز نیز از همین نگاه برخاسته بود؛ تربیت انسانی که یاد خدا او را در انجام مسئولیت‌های اجتماعی استوار کند.
دختر شهید سلامی همچنین از تجربه شخصی خود در همراهی با رهبر شهید انقلاب (قدس الله نفسه الزکیه) یاد کرد و گفت: با فرارسیدن وقت نماز و شنیده‌شدن اذان، ایشان به نماز می‌ایستادند و چنان به عبادت توجه داشتند که تقدم دعوت خدا بر دیگر مشغله‌ها به‌وضوح در رفتارشان دیده می‌شد.
وی تأکید کرد: دعوت به نماز زمانی در جان مخاطب می‌نشیند که دعوت‌کننده، خود نخستین پاسخ‌دهنده به آن باشد و این ویژگی در سیره عملی رهبر شهید انقلاب (قدس الله نفسه الزکیه)، به‌روشنی مشاهده می‌شد.
سلامی سپس به سیره عبادی پدرش پرداخت و گفت: سپهبد شهید حسین سلامی، نماز را بزرگ‌ترین تکلیف الهی می‌دانست و معتقد بود قدرت حقیقی زمانی شکل می‌گیرد که انسان به قدرت الهی متصل باشد، از قرآن الهام بگیرد و ایمان را از لفظ به عمل، تبدیل کند.
وی افزود: شهید سلامی نماز را «راه» می‌دانست؛ راهی برای رسیدن به عزت، مقاومت، آرامش و پیروزی. این نگاه تنها در سخنان او نبود و در زندگی خانوادگی و خلوت‌های شخصی‌اش نیز دیده می‌شد.
دختر شهید سلامی با بیان خاطراتی از عبادت‌های پدرش گفت: در قنوت‌های نماز برای ظهور حضرت ولی‌عصر (عجل الله تعالی فرجه الشریف)، پیروزی رزمندگان اسلام، خانواده و پدر و مادر خود دعا می‌کرد و در این دعاها، مسئولیت نسبت به خانواده و امت در کنار یک‌دیگر قرار داشت.
وی همچنین از اهتمام ویژه پدرش به نماز شب سخن گفت و افزود: با وجود مسئولیت‌ها و خستگی‌های فراوان، حتی اگر نیمه‌شب به استراحت می‌رفت، بدون ساعت بیدارباش برای عبادت، تفکر و تضرع برمی‌خاست و روز‌های پرمسئولیت او از همین سحر‌ها جان می‌گرفت.
سلامی نماز اول وقت را نیز یکی از دغدغه‌های همیشگی پدرش دانست و گفت: شهید سلامی نه‌تنها خود بر نماز اول وقت اهتمام داشت، بلکه خانواده و نزدیکانش را نیز به آن توصیه می‌کرد و تلاش داشت نمازهایش را با همان لباس خدمت و جهاد اقامه کند.
وی در پایان با قدردانی از حجت‌الاسلام والمسلمین محسن قرائتی، خانه و مسجد را دو بستر اصلی تربیت دینی دانست و تأکید کرد: خانه‌ای که در آن نماز با محبت همراه باشد، نخستین مدرسه بندگی کودک خواهد بود و مسجدی که مأمن مردم و شنونده سخن آنان باشد، می‌تواند دل نسل جوان را به خود، نزدیک کند.
- پربازدیدترین
- آخرین اخبار
تلویزیون اینترنتی آستان نیوز
