رونمایی از نسخه خطی «الدروس الشرعیه فی فقه الامامیه» در کتابخانه رضوی

به گزارش آستان‌نیوز، این مراسم، ۲۸ مهرماه ۱۴۰۵، هم‌زمان با سال روز شهادت فقیه بزرگ قرن هشتم هجری قمری، محمد بن مکی عاملی معروف به شهید اول، با حضور جمعی از مدیران، کارشناسان، محققان و خادمیاران سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی و سایر علاقه‌مندان، در تالار اندیشه کتابخانه مرکزی حرم مطهر حضرت رضا (ع)، اجرا شد.

سید رضا صداقت حسینی، کارشناس ارزشیابی و ثبت نسخ خطی مدیریت مخطوطات آستان قدس رضوی با اشاره به اینکه کتاب الدروس الشرعیه فی فقه الامامیه توسط شهید اول در سال ۷۸۴ هجری قمری در موضوع فقه به زبان عربی تألیف شده است، گفت: در این مراسم، از نسخه خطی این اثر که به‌خط نسخ ۲۱ سطری در سال ۸۲۲ هجری قمری کتابت شده است، رونمایی شد.

وی با تأکید بر اهمیت این کتاب، ادامه داد: این نسخه از جمله آثار موجود در کتابخانه حرم مطهر رضوی به شمار می‌آید که در سال ۱۰۳۷ هجری قمری (دوره صفوی)، توسط امیر جبرئیل، از واقفان عمده این کتابخانه به روضه رضویه، اهدا شده است.

وی افزود: از نظر قدمت کتابت نیز نسخه حاضر، یازدهمین نسخه قدیمی از کتاب الدروس الشرعیه فی فقه الامامیه، در کتابخانه‌های ایران محسوب می‌شود.

صداقت حسینی بیان کرد: قدیمی‌ترین نسخه خطی از این کتاب شهید اول که در کتابخانه مجلس شورای اسلامی وجود دارد، در سال ۷۸۵ هجری قمری کتابت شده است.

این کارشناس مدیریت مخطوطات آستان قدس رضوی گفت: همچنین طبق بررسی‌های انجام شده، ۲۸۰ نسخه خطی از کتاب الدروس الشرعیه فی فقه الامامیه، در کشور وجود دارد که از ۷۸ نسخه آن، در کتابخانه این آستان مقدس نگهداری می‌شود.

وی تصریح کرد: در مجموع، ۱۱۰۱ نسخه خطی از تألیفات شهید اول در کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی وجود دارد که ۱۰۶۸ نسخه آن با موضوع فقه است.

شهدای ایمان فقاهت

در ادامه، محمد وفادار مرادی، محقق و کارشناس کتاب‌های خطی با موضوع «شهدای ایمان فقاهت»، عنوان کرد: از زندگی و سلوک شهدای ثلاثه فقاهت مشخص است که آنها تحت تأثیر ایمان اکبر بودند و در راه فقاهت به درجه رفیع شهادت نائل شدند.

وی در تعریف ایمان اصغر و ایمان اکبر، گفت: در ایمان اصغر، شما به‌عنوان شیعه امامیه، اوامر پیامبر اکرم (ص) را اطاعت می‌کنید، اما در این مسیر نواقصی هم دارید. در ایمان اکبر، شخص به‌طور کامل یعنی باطنی و ذاتی، تسلیم رسول الله (ص) است و هیچ ایراد باطنی بر اوامر ایشان نمی‌گیرد.

استاد وفادار مرادی افزود: ایمان اکبر با دو طریق؛ ابتدا با جهاد اصغر یعنی شهادت در میدان نبرد و جنگ و سپس با شهادت در راه نشر احکام پیامبر اکرم (ص) به وجود می‌آید. هر سه شهید اول، ثانی و ثالث، در راه نشر احکام رسول اکرم (ص) به شهادت رسیدند.

وی بیان کرد: از دیگر ویژگی‌های مشترک این سه شهید بزرگوار می‌توان به این نکته اشاره کرد که آنها علاوه بر استفاده از محضر علمای شیعه، نزد علمای اهل سنت نیز شاگردی کرده بودند و می‌توانستند در چند مذهب فتوا دهند. در حقیقت، آنها دانای فقه تطبیقی بودند.

این محقق پیشکسوت در این مراسم در معرفی هر چه بیشتر شهدای ثلاثه فقاهت به چگونگی شهادت رسیدن آنها نیز اشاره کرد چنان‌که محمد بن مکی عاملی، صاحب کتاب ارزشمند «اللمعه الدمشقیه»، به شکلی بسیار جانسوز، به شهادت رسیده است.

وی ادامه داد: کتاب اللمعه الدمشقیه، موجزترین کتاب فقه شیعه به شمار می‌آید که شهید اول آن را به درخواست یکی از بزرگان سربداران خراسان در هفت روز در حبس یا تحت نظر، نوشته است. تمامی احکام تشیع در این اثر، ذکر شده است.

استاد وفادار گفت: طبق گفته‌های فخر المحققین، استاد شهید اول، محمد بن مکی عاملی در همان دوران جوانی (هفده سالگی) جایگاه علمی بالایی داشته و استادش از علم او استفاده می‌کرده است.

وی خاطرنشان کرد: شهدای ثلاثه فقاهت در دفاع از فقاهت اهل بیت (ع) به شهادت رسیدند و با شهادت خود اعتقادات خود را ثابت کردند. به عبارتی آنها جهاد فقاهت را، به اوج رساندند.