ضرورت عبور از مصرف‌زدگی هوش مصنوعی و ورود حوزه‌های علمیه به آستانه تولید فناوری

به گزارش آستان‌نیوز، همایش معرفی «مدرسه تخصصی دانشجو و هوش مصنوعی»، با محور تبیین ابعاد کاربری هوشمندانه، آینده‌پژوهی و دستیابی به شناخت راهبردی، با حضور جمعی از مدیران، استادان، پژوهشگران، طلاب و دانشجویان در سالن اجتماعات شهید سپهبد حاج قاسم سلیمانی دانشگاه علوم اسلامی رضوی، برگزار شد.

معاون پژوهش دانشگاه علوم اسلامی رضوی در ابتدای این نشست، با نگاهی تحلیلی به ریشه‌های تاریخی پیدایش مباحث ناظر بر هوش مصنوعی یادآور شد: اگرچه ظهور سامانه‌های گفت‌وگومحور و فناوری‌های پردازش متن طی سالیان اخیر موجی فراگیر پدید آورده است، اما خاستگاه مباحث نظری، فلسفی، اقتصادی و اجتماعی درباره حدود مداخله فناوری و پیوند آن با انسان، ریشه در تحولات پس از جنگ جهانی دوم و پژوهش‌های دهه‌های میانی سده بیستم میلادی در غرب دارد.

دکتر قائمی‌نیک تسلط بر دانش‌های نوپدید و بازخوانی ظرفیت‌های آن را در بستر تمدنی خودی، از مطالبات و رهنمود‌های همیشگی رهبر شهید انقلاب اسلامی (رحمت الله علیه) در مواجهه با نخبگان کشور دانست و خاطرنشان کرد: مطالبه همیشگی ایشان از مجامع نخبگانی، حرکت به سوی مرز‌های دانش جهانی بود؛ زیرا تنها با قرارگیری در این مرزها، امکان ورود به آستانه تولید و نه صرفاً مصرف‌کنندگی فراهم خواهد آمد. جایگاهی که اگرچه در علومی نظیر صنعت هسته‌ای و فناوری نانو تا حدودی حاصل شده است، اما در بسیاری از دانش‌ها وضعیت جامعه علمی همچنان مصرف‌محور، باقی مانده است.

وی با اشاره به هوشیاری و پیش‌دستی زودتر از موعد نهاد‌های حوزوی نظیر مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی در درک و کاربست فناوری، تشکیل هسته‌های مطالعاتی دانشجویی زیر نظر استادان را ظرفیتی مؤثر در ساختار پژوهشی دانشگاه معرفی کرد و از پژوهشگران رشته‌های مختلف خواست تا پیوند حوزه تخصصی خود را با ابزار‌های نوین، بازتعریف کنند.

معاون پژوهش دانشگاه علوم اسلامی رضوی همچنین با اشاره به گسترش جهانی مفاهیمی، چون «علوم انسانی دیجیتال» و شکل‌گیری مطالعات «علوم اسلامی دیجیتال» در کشور، تمرکز نخبگان بر عرصه‌های نوپدیدی همچون جامعه‌شناسی محاسباتی، اقتصاد رایانشی و پرداختن به ابعاد ژرف فقه و فلسفه هوش مصنوعی را ضرورتی انکارناپذیر ارزیابی کرد و از آمادگی این معاونت برای حمایت مادی و معنوی از مقالات و طرح‌های نوآورانه پژوهشگران در این عرصه خبر داد.

در ادامه، حجت الاسلام علیزاده مسئول هوش مصنوعی تربیتی همت با قرائت آیاتی از کلام‌الله مجید و عرض تسلیت به مناسبت ایام سوگواری شهادت حضرت صدیقه طاهره (س)، به تشریح دستاورد‌ها و رسالت‌های راهبردی طلاب و دانشگاهیان پرداخت.

وی بیانات سال‌های اخیر رهبر شهید انقلاب (رحمت الله علیه) پیرامون لزوم قرارگیری جمهوری اسلامی ایران را در میان ده کشور نخست جهان در حوزه هوش مصنوعی و همچنین رسالت تاریخی حوزه‌های علمیه در جهت‌دهی حرکت‌های علمی، تکلیف قطعی جامعه دینی برشمرد و تأکید کرد: انفعال در برابر این جهش تمدنی، فرصت راهبری ارزشی دانش را به حاشیه می‌راند.

حجت‌الاسلام علیزاده با ارزیابی شاخص‌ها و جدول‌های جهانی توسعه هوش مصنوعی و تحلیل دلایل افت رتبه‌های ملی علی‌رغم ارتقای سطح فعالیت‌های داخلی، پویایی شتابان و جهش چندبرابری رقبای منطقه‌ای و جهانی را عامل اصلی ایجاد فاصله دانست و این شناخت دقیق از واقعیت را انگیزه‌ای بنیادین برای شتاب‌بخشی به حرکت طلاب توصیف کرد.

وی با بازخوانی فعالیت‌های صورت گرفته طی دو سال گذشته در ستاد هوش مصنوعی حوزه علمیه خراسان و هسته مطالعاتی دانشگاه علوم اسلامی رضوی، فرایند حرکت از افق نظریه‌پردازی تا رسیدن به محصول عینی را تبیین کرد.

حجت‌الاسلام علیزاده به شکل‌گیری کارگروه‌های تخصصی پژوهشی نظیر «رایش»، «جهت» و «هم‌پویش» و نیز الگوی سه‌لایه «رصد مسائل»، «تعمیق پژوهش‌ها» و «توسعه سامانه‌ها و دستیارها» اشاره کرد و نمونه‌هایی عینی از محصولات فناورانه این هسته از جمله بستر هوشمند آموزشی همت، سامانه پیاده‌سازی و تقریر دروس تحت عنوان «مقرریار»، سامانه‌های گفت‌و‌گو با متون و کتاب‌های سازمانی، کتابخانه‌های هوشمند صوتی و تولیدات رسانه‌ای را معرفی کرد.

این پژوهشگر عرصه هوش مصنوعی با بیان این‌که تحولات اخیر در عرصه پردازش زبان طبیعی مرز‌های برنامه‌نویسی پیچیده را دگرگون ساخته است، چگونگی بهره‌گیری از مهندسی دستور، تعیین چارچوب‌های خروجی و الگوسازی مرحله‌به‌مرحله را برای طراحی نرم‌افزار‌های مسئله‌محور، بازی‌های آموزشی، برنامه‌های فیش‌برداری خطابه و طرح‌درس‌های تعاملی تشریح کرد.

وی در بخش پایانی سخنان خود، فعالیت مدرسه تخصصی هوش مصنوعی را برآمده از هسته‌های مستقل دانشجویی و بستری برای کسب مهارت‌های علمی و محصول‌محور دانست و از آغاز فرایند نام‌نویسی و آموزش علاقه‌مندان در دوره‌های آتی این مدرسه، خبر داد.