ضرورت پیوند آموزش عمیق و پژوهش‌محوری در تحصیلات حوزوی

به گزارش آستان‌نیوز، احد فرامرز قراملکی، رئیس بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی، در دیدار با جمعی از بانوان طلبه حوزه علمیه کرمان از این بنیاد بازدید کردند، با تشریح الزامات موفقیت در مسیر تحصیل علوم دینی، بر اهمیت هدف‌گذاری متناسب با استعداد‌های فردی، پشتکار در یادگیری و پیوند صحیح آموزش و پژوهش، تأکید کرد.

وی با اشاره به حکمت ۱۵۰ نهج‌البلاغه و هشدار امیرالمؤمنین (ع) درباره امید بستن به آخرت بدون عمل، گفت: امیدواری با آرزوپردازی تفاوت دارد؛ امید چزمانی به حرکت و اثرگذاری منجر می‌شود که با انتخاب هدف درست، شناخت مسیر دستیابی به آن و استمرار در تلاش همراه باشد.

قراملکی، افزود: هر فرد باید با شناخت تدریجی استعداد‌های خود و توجه به نیاز‌های جامعه، هدفی متناسب با توانایی‌هایش انتخاب کند و برای رسیدن به آن، علاوه بر شناخت مسیر، در برابر دشواری‌ها پایداری، داشته باشد.

تسلط بر علوم مقدماتی؛ پیش‌نیاز فهم متون تخصصی حوزه

رئیس بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی، با تأکید بر ضرورت فراگیری دقیق دانش‌های پایه در تحصیلات حوزوی، اظهار کرد: یکی از آسیب‌های مسیر تحصیل، ناتمام رها کردن آموخته‌ها و بسنده کردن به دانسته‌های پراکنده است؛ در حالی که فهم عمیق متون تخصصی حوزه، به تسلط کافی بر علوم مقدماتی، نیاز دارد.

وی با اشاره به اهمیت ادبیات عرب در فهم متون دینی و حوزوی گفت: طلاب باید دانش‌هایی همچون صرف، نحو و بلاغت را به‌صورت دقیق و منسجم فراگیرند تا هنگام مطالعه آثار تخصصی مانند «مکاسب»، در خواندن عبارات و درک مفاهیم، با مشکل مواجه نشوند.

قراملکی همچنین بر ضرورت فراگیری عمیق علم منطق تأکید کرد و افزود: تسلط بر منطق، قدرت تشخیص مغالطه‌ها و ارزیابی استدلال‌ها را تقویت می‌کند؛ مهارتی که امروز با توجه به حجم گسترده مطالب و دیدگاه‌های منتشرشده در فضای مجازی، اهمیت بیشتری، یافته است.

وی با بیان اینکه فراگیری کامل علوم مقدماتی نباید به توقف طولانی‌مدت در این مرحله منجر شود، خاطرنشان کرد: همان‌طور که شتاب‌زدگی در گذراندن مقدمات می‌تواند به ضعف علمی بینجامد، توقف بیش از حد در این علوم نیز فرصت ورود به مراحل بالاتر تحصیل را، از طلبه می‌گیرد.

آموزش پژوهش‌محور، فراتر از حفظ مطالب درسی است

رئیس بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی در بخش دیگری از سخنان خود، آموزش پژوهش‌محور را یکی از ضرورت‌های پرورش طلاب توانمند دانست و گفت: مطالعه متون علمی نباید به حفظ مطالب و آمادگی برای امتحان محدود شود؛ زیرا آثار مهم علمی در بستر گفت‌وگوها، نقد‌ها و دیدگاه‌های اندیشمندان شکل گرفته‌اند و فهم دقیق آنها مستلزم شناخت این پیشینه علمی است.

وی با اشاره به کتاب «کفایةالاصول»، توضیح داد: مطالعه پژوهشگرانه چنین آثاری به معنای شناخت پرسش‌های اصلی، بررسی دیدگاه‌های پیشین و فهم نسبت استدلال‌های نویسنده با آرای دیگر اندیشمندان است. طلبه باید با هدایت استاد، به‌جای دریافت منفعلانه مطالب، در این گفت‌وگوی علمی، مشارکت کند.

قراملکی در ادامه، ورود زودهنگام به فعالیت‌های پژوهشی بدون برخورداری از آموزش کافی را از آسیب‌های رشد علمی برشمرد و اظهار کرد: پژوهشی که بر پایه آموزش استوار شکل نگرفته باشد، ممکن است به بدفهمی یا برداشت نادرست از نوآوری منجر شود؛ چنان‌که گاهی افراد به دلیل ناآشنایی با پیشینه یک مسئله، دیدگاهی را جدید تصور می‌کنند که پیش‌تر مطرح و بررسی شده است.

وی با تأکید بر ضرورت ایجاد تعادل میان آموزش و پژوهش افزود: نباید پیش از رسیدن دانش به مرحله بلوغ، برای برداشت محصول علمی شتاب کرد. در عین حال، آموزش نیز نباید به مسیری بی‌پایان تبدیل شود که فرصت ورود به عرصه پژوهش را از دانش‌پژوه، بگیرد.

رئیس بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی در پایان، با یادآوری اهتمام حضرت آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای، رهبر شهید انقلاب اسلامی (قدس الله نفسه الزکیه)، به مطالعه و دقت در آثار علمی، مطالعه مستمر، تأمل در آموخته‌ها و پرهیز از سطحی‌خوانی را از عوامل مؤثر در رشد علمی و تقویت توان پژوهشی طلاب، دانست.