از خانه‌ای ساده تا حریمی آسمانی

جایگاه بی همتای دختر رسول خدا (ص)

شیخ بهایی درباره مقام و منزلت حضرت فاطمه زهرا (س) نزد پدر گرامی شان (ع) این روایت را از کتاب صحیح مسلم نقل می‌کند که پیغمبر صلّی الله علیه وآله فرمود: «هر که فاطمه را اذیّت و آزار کند به تحقیق مرا اذیّت کرده و هر که مرا اذیّت کند خدا را اذیّت کرده و هرکه خدا را اذیّت نماید به تحقیق که او کافر است». (۱)

خانه‌ای بر پایه همراهی

در بخشی از کشکول، شیخ بهایی چنین آورده است: در کتاب ورام روایت شده است که: امیرمؤمنان (ع) چوب می‌شکست، آب همی آورد و خانه همی رفت؛ و فاطمه (ع) آرد همی کرد، خمیر همی ساخت و نان همی پخت.

در این روایت شیخ بهایی درباره زندگی ساده با همراهی امیرالمؤمنین علی (ع) و حضرت فاطمه (س) سخن می‌گوید.

روایت همراهی امیرالمؤمنین (ع) و حضرت فاطمه (س) در کار‌های روزمره، می‌تواند الگویی از زندگی خانوادگی مبتنی بر همکاری، مسئولیت‌پذیری و احترام متقابل برای خانواده‌های ما باشد. علاوه برآن تقسیم کار و مشارکت در امور خانه می‌تواند احساس همراهی و تعلق بین اعضای خانوده را تقویت کند و از انباشته‌شدن فشار بر یک نفر جلوگیری نماید. چنین الگویی، به ما اشاره می‌کند که کمک به همسر در کار‌های خانه علاوه بر آنکه وظیفه یک عضو خانواده است، می‌تواند به عنوان بخشی از زندگی مشترک زوجین به شمار رود و به استحکام پایه‌های خانواده کمک کند.

همچنین این روایت این پیام را به ما منتقل می‌کند که ساده‌زیستی این خانواده نمونه می‌تواند بیانگر آرامش و رضایت، ارتقای همدلی و معنا بخشیدن به زندگی باشد.

پیوند یاد خدا با نظم زندگی روزانه

یکی از تسبیحات معروف که در روایات بر آن تأکید شده و برای آن آثار فراوانی نقل گردیده، تسبیح مشهور حضرت فاطمه سلام الله علیها‏ است. ذکری که افزون بر یک عمل عبادی، آیینی دینی و روزانه است که پس از نماز و نیز پیش از خواب خوانده می‌شود. پیوند این تسبیحات با زمان‌ها و فواصل مشخص، به نوعی عبادت را وارد نظم زندگی روزانه کرده و به تمرین بندگی ما کمک می‌کند. شیخ بهایی در این باره چنین اشاره می‌کند: «مشهور است که تسبیح حضرت فاطمه علیها السّلام در دو هنگام مستحب است: بعد از نماز‌های واجب و قبل از خواب.» که یادآور پیوند و اهمیت یاد خدا و عبادت در سیره آن حضرت (ع) است.

رؤیای صادقه شیخ مفید

از حکایت‌های مشهوری که شیخ بهایی نقل کرده داستانی درباره شیخ مفید است که بنا بر آن، حضرت فاطمه (س) را در خواب می‌بیند و از او می‌خواهد حسن و حسین (ع) را آموزش دهد. روز بعد، فاطمه، دختر ناصر، دو فرزندش سید رضی و سید مرتضی را نزد شیخ می‌آورد و از او می‌خواهد آموزششان دهد.

ندای توسل به اهل بیت (ع)

در کنار این مطالب، شعری منسوب به شیخ بهایی نیز با توسل به حضرت خدیجه (س)، حضرت زهرا (س) و امامان معصوم (ع) آغاز می‌شود و از آنان یاری و توجه می‌طلبد. شیخ در ا ین باره می‌سراید: (۲)

الهی الهی به صدق خدیجه

الهی الهی به زهرای اطهر

که بر حال زار بهایی نظر کن

به حق امامان معصوم یکسر

یک نام ماندگار

نام‌گذاری دختران به نام «فاطمه» را نیز می‌توان یکی از جلوه‌های نمادین احترام و ارادت به حضرت زهرا (س) دانست. این انتخاب، افزون بر معنای شخصی و خانوادگی، به ماندگاری نام و یاد ایشان در فرهنگ روزمره و انتقال هویت و ارزش‌های دینی میان نسل‌ها کمک می‌کند. شیخ بهایی به این مطلب نیز اشاره داشته و در مباحث فقهی نام‌گذاری دختران به نام «فاطمه» را مستحب برشمرده است. (۳)

در مجموع، می‌توان گفت که نقل این روایت‌ها و اشارت‌ها از شیخ بهایی، تصویری از احترام و ارادت به حضرت فاطمه زهرا (س) است؛ تصویری که در آن عبادت، ساده‌زیستی، منزلت معنوی و نقش آن حضرت در فرهنگ دینی برجسته شده است.

پانوشتها:

۱. زندگى دانشمندان (قصص العلماء): ۲۲۹،

۲. شیخ بهایی «دیوان اشعار» غزلیات؛ غزل شمارهٔ ۱۴،

۳. شیخ بهایی، ساوجی، نظام بن حسین، جامع عباسی و تکمیل آن، ص ۶۹۳