ضریح حرم امام رضا (ع) در مرکز روضه منوره و بر فراز مرقد مطهر حضرت علی بن موسی الرضا (ع) در حرم مطهر امام رضا علیهالسلام در مشهد قرار دارد. ضریح کنونی، پنجمین ضریح ساختهشده برای مرقد امام رضا (ع) است و به نام «ضریح سیمین و زرین» شناخته میشود. طراحی این ضریح را استاد محمود فرشچیان بر عهده داشته و ساخت آن از سال ۱۳۷۲ آغاز شد و پس از حدود هفت سال، در سال ۱۳۷۹ در روضه منوره نصب شد.
پیش از ضریح کنونی، چهار ضریح در دورههای مختلف تاریخی بر فراز مرقد امام رضا (ع) قرار گرفته بود. ضریح چهارم که به «شیر و شکر» شهرت داشت، از سال ۱۳۳۸ شمسی در حرم مطهر قرار داشت و پس از گذشت چند دهه، فرسودگی بخشهایی از سازه و ساییدگی پوششهای طلا و نقره، زمینه ساخت ضریح جدید را فراهم کرد. طرح ضریح پنجم پس از بررسی و نظرخواهی از صاحبنظران و هنرمندان انتخاب شد و اجرای آن تحت نظارت مجموعه اجرایی آستان قدس رضوی انجام گرفت.
در طراحی ضریح سیمین و زرین، مفاهیم مرتبط با فرهنگ رضوی و نمادهای اسلامی در کنار هنر سنتی ایرانی به کار گرفته شده است. این اثر حدود ۱۲ تن وزن دارد و ساختار اصلی آن از فولاد و چوب شکل گرفته و با پوششهای طلا و نقره تزئین شده است. در چهار سوی ضریح ۱۴ دهانه به نشانه چهارده معصوم (ع) طراحی شده و نقش گلهای آفتابگردان نیز در تزئینات آن دیده میشود که با لقب «شمسالشموس» برای امام رضا (ع) ارتباط داده شده است.
کتیبهها و خوشنویسی بخش مهمی از آرایههای ضریح را تشکیل میدهند. دو سوره مبارکه یس و انسان (هل اتی) به خط ثلث در بخشهایی از ضریح نوشته شدهاند و نقوش اسلیمی، گل و برگ و عناصر هندسی در کنار این کتیبهها، ترکیبی از هنر ایرانی و مضامین اسلامی را شکل دادهاند. اجرای قلمزنی و بخشهایی از هنرهای تزئینی نیز توسط هنرمندان برجسته انجام شده است.
ضریح مطهر در طول سال محل حضور زائرانی است که برای زیارت مرقد امام رضا (ع) به روضه منوره مشرف میشوند. جایگاه آن در مرکز روضه منوره و پیوندش با معماری تاریخی حرم، سبب شده است ضریح علاوه بر اهمیت مذهبی، یکی از شاخصترین آثار هنرهای سنتی و صنایع دستی معاصر ایران نیز به شمار رود.
در صفحه «ضریح حرم امام رضا» در پایگاه آستاننیوز، اخبار و رویدادهای مرتبط با ضریح مطهر امام رضا (ع)، آیینهای غبارروبی و برنامههای مرتبط با روضه منوره گردآوری شده است.
