مدیریت مرمت آثار فرهنگی آستان قدس رضوی؛ تخصصی‌ترین مرکز مرمت در شرق کشور

به گزارش آستان‌نیوز، دویست و هفتاد و هشتمین برنامه سه‌شنبه‌های علمی و فرهنگی آستان قدس رضوی، هفتم بهمن‌ماه ۱۴۰۴، با عنوان «احیای میراث کهن» با حضور جمعی از مدیران و کارشناسان سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی و علاقه‌مندان در تالار «اندیشه» کتابخانه مرکزی این آستان مقدس برگزار شد.

در این مراسم، از یک قرآن کامل متعلق به قرن هفتم هجری قمری که در مدیریت مرمت آثار فرهنگی این سازمان، تحت مرمت قرار گرفته است و همچنین دو جلد نفیس که توسط استاد حسن احسن، کارشناس مستندنگاری و نمونه‌سازی این مدیریت ساخته شده است، رونمایی شد.

وجود ۵۲۰ سند با محوریت صحافی و مرمت

سید علی طباطبایی، مدیر مرمت آثار فرهنگی آستان قدس رضوی، در این مراسم با اشاره به اهمیت و فضیلت‌های ماه شعبان، اظهار کرد: براساس اسناد مکتوب بر جای مانده در مرکز اسناد آستان قدس رضوی، پیشینه فعالیت این مدیریت به دوره صفویه برمی‌گردد. در واقع، قسمت صحافی نیز از دوره صفویه در کنار کتابخانه حرم رضوی فعالیت می‌کرده است.

وی گفت: ۵۲۰ سند مکتوب تاریخی مرتبط با حوزه مرمت در آرشیو اسناد آستان قدس رضوی وجود دارد که شامل ۲۰۰ سند دوره صفویه، ۱۲۰ سند دوره افشاریه و ۲۰۰ سند دوره قاجاریه، می‌شود. این اسناد مرتبط با پرداخت دستمزد صحافان و هزینه‌های مربوط به ابزار و وسایل خریداری شده در قسمت صحافی کتابخانه، است.

طباطبایی ادامه داد: قدمت قدیمی‌ترین سند مکتوب موجود در این آستان مقدس با محوریت سابقه قسمت صحافی کتابخانه نیز به سال ۱۰۱۰ هجری قمری برمی‌گردد.

وی با اشاره به چگونگی گسترش فعالیت‌ها و بخش‌های حوزه مرمت کتابخانه و تبدیل آن به یک مدیریت، تصریح کرد: اگرچه مرمت نسخه‌های خطی، محوریت اصلی فعالیت مدیریت مرمت آثار فرهنگی آستان قدس رضوی است، اما در بخش‌های مختلف آن آثار متنوعی از خزانه و موزه حرم مطهر رضوی نیز مرمت می‌شود.

فعالیت در بخش‌ها و کارگاه‌های مختلف

علی نخعی، مسئول امور مرمت اشیای موزه‌ای مدیریت مرمت آثار فرهنگی آستان قدس رضوی، در ادامه این نشست بیان کرد: حفاظت پیشگیرانه از آثار تاریخی موجود در مخازن، مستندسازی، فن‌شناسی، آسیب‌شناسی آثار تاریخی موجود، مدیریت پیشگیری، همکاری علمی و پژوهشی با مراجع علمی داخلی و بین‌المللی، حفاظت و مرمت آثار از جمله مهم‌ترین وظایف این مدیریت به شمار می‌آید.

وی با تأکید بر اینکه این مدیریت مرمت آثار فرهنگی، تخصصی‌ترین مرکز مرمت در شرق کشور به شمار می‌آید، افزود: این مدیریت دارای بخش‌ها و کارگاه‌های مختلف همچون آزمایشگاه حفاظت و مرمت، بخش مستندنگاری و مستندسازی و کارگاه‌های مرمت آثار مکتوب و موزه‌ای در قالب ۷ کارگاه است.

نخعی ادامه داد: این کارگاه‌ها شامل مرمت سنگ، سفال و شیشه، نقاشی، فلز و مدال، چوب و عاج و استخوان، منسوجات و فرش، نسخ خطی، اسناد تاریخی و صحافی در ساختمان کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی است.

وی همچنین عنوان کرد: از جمله مراحل فرآیند عملیات حفاظت و مرمت بر روی آثار می‌توان به مستندنگاری، بررسی‌های آزمایشگاهی، مطالعات فن‌شناسی و آسیب‌شناسی، طرح حفاظت و مرمت، تثبیت اولیه، پاکسازی و تمیزکاری، وصالی موقت، وصالی قطعات پس از جانمایی، تکمیل و پرکردن بخش‌های کمبود، موزون‌سازی رنگی، تثبیت نهایی و تهیه گزارش و تحویل اثر، اشاره کرد.

این مقام مسئول ضمن تشریح فعالیت‌های بخش‌های مختلف مدیریت مرمت آثار فرهنگی آستان قدس رضوی، خاطرنشان کرد: پایش محیطی موزه‌ها و مخازن آثار به منظور حفاظت پیشگیرانه آثار، از جمله مهمترین فعالیت‌های آزمایشگاه این مدیریت است. هدف از انجام این فعالیت‌ها، تعیین عوامل آسیب‌رسان در موزه‌ها و مخازن و رفع آنهاست.

همچنین در این برنامه، استاد حسن احسن، کارشناس مستندنگاری و نمونه‌سازی مدیریت مرمت آثار فرهنگی آستان قدس رضوی با محوریت معرفی هنر‌های صحافی سنتی و جلدسازی و اهمیت آنها، سخنرانی کرد.

گفتنی است، در این مراسم کلیپی نیز با محوریت تاریخچه و معرفی مدیریت مرمت آثار فرهنگی آستان قدس رضوی، پخش شد.