شخصیت فرهیخته مرحوم آیت‌الله عبدخدایی؛ از زهد الهی تا منبرهای علمی و مدیریت پژوهشی

به مناسبت درگذشت این استاد فرهیخته، با دکتر امیر سلمانی رحیمی، معاون پیشین پژوهشی بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی، به گفت‌و‌گو نشستیم تا خاطرات و همکاری‌های نزدیک با این استاد فرهیخته را، مرور کنیم:

نخستین تجربه‌ها و تأثیر استاد بر شما چه بود؟

به لطف خدا، متولدین دهه ۴۰، همچون من، تجربه حضور در روز‌های انقلاب را داشتند. در آن دوران، منبر‌های علما تأثیر زیادی بر آگاهی دینی و سیاسی ما داشت.

منبر‌های آقای عبد خدایی رنگ‌وبویی دیگر داشت؛ هم لذت شنیدن سخنانی نو درباره اسلام و شیعه از نگاه دانشمندان غیرمسلمان و هم تأسف از عدم درک محضر این استاد شجاع و مردمی. حضور آن استاد در صحنه‌های علمی و فرهنگی، تجربه‌ای بی‌نظیر بود.

همکاری شما با مرحوم استاد عبد خدایی در بنیاد پژوهش‌های اسلامی چگونه شکل گرفت؟

تقریباً سه دهه پیش، پرتو عنایت امام رضا (ع) بر من تابید تا خود را همکار این استاد فرهیخته بدانم. ابتدا در اداره چاپ و انتشارات آستان قدس رضوی و سپس در بنیاد پژوهش‌های اسلامی از نزدیک با ایشان همکاری کردم. سال‌های ۱۳۸۵ تا ۱۴۰۰، زمانی بود که در سمت مدیر خدمات پژوهشی و معاون پژوهشی بنیاد، بیش از هر زمان دیگری محضر ایشان را تجربه کردم.

در این مدت، درس‌های اخلاقی و علمی او به من و دیگر همکاران منتقل شد؛ درایت، والایی و اخلاص ایشان در مسیر اندیشه توحیدی و فرهنگ اسلامی ستودنی بود.

لطفاً نمونه‌ای از همکاری‌های عملی ایشان در بنیاد را برایمان بگویید.

ایشان همواره به صرفه‌جویی منابع مالی و اخلاق کاری اهمیت می‌دادند. یادم می‌آید گزارشی تهیه کرده بودم تا در جلسه ارائه دهم. قبل از هر اظهارنظری، استاد تأکید کردند که این پول‌ها حاصل زحمت مردم است و باید بادقت و صرفه‌جویی خرج شود.

همچنین، ویرایش چند اثر علمی ایشان را پذیرفتم و از دقت و تعهد علمی‌شان بسیار آموختم. تمام این اقدامات حاصل اخلاص و تعهد ایشان به پژوهش و نشر معارف اسلامی بود.

از ویژگی شخصیتی و علمی آیت‌الله عبد خدایی حتماً نکات شنیدنی و خواندنی دارید.

بله. ایشان تلفیقی بودند از علم، اخلاق و سیاست دینی. کاندیدای مجلس خبرگان رهبری شدند، در مأموریت‌های دیپلماتیک حضور داشتند و درعین‌حال، همواره ساده‌زیست و متواضع بودند.

منبرها، گفت‌و‌گو‌ها و حتی خاطرات دوره واتیکان، همه نشانه‌ای از قدرت علمی، پژوهشی و عشق به نشر سنت و سیره محمدی و علوی آن استاد داشت. شاگردی ایشان برای من افتخار بود و کمتر کلاسی بوده که از حکمت و سخنان ایشان بهره نبرده باشم؛ و باقیات‌صالحاتشان؛ میراث علمی و فرهنگی برجامانده از آن استاد.

بله. آیت‌الله دکتر عبد خدایی حجتی روشن هستند بر همه کسانی که به نام دین وظیفه فرهنگی در جهان امروز بر عهده دارند. مؤمنی وارسته و ورود یافته در عرصه سیاست داخلی و دیپلماسی دینی بودند. همکاری‌شان با بنیاد پژوهش‌های اسلامی، هم در مدیریت هیئت‌امنای بنیاد و هم در هدایت پژوهش‌های علمی، منشأ برکات بسیاری شد.

این انسان نادر و گران‌قدر، الهام‌بخش پژوهشگران و علاقه‌مندان معارف اسلامی خواهد بود و یاد و آثار ایشان همچنان در بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی جاری است.