نیمه شعبان؛ فرصتی برای ایجاد شور و انتظار اجتماعی

حجت‌الاسلام رضا وطن‌دوست، در گفت‌و‌گو با خبرنگار آستان نیوز ضمن رد این نگاه که مناسک دینی فاقد اثر پایدار اجتماعی‌اند، اظهار کرد: بررسی‌ها و اعتراف‌های دشمنان نشان می‌دهد که باوجود تلاش‌های گسترده، در مقابله بافرهنگ تشیع موفق نبوده‌اند و دو عامل اصلی این ناکامی، فرهنگ عاشورا و فرهنگ مهدویت است.

به گفته وی، همین واقعیت نشان می‌دهد که مناسک مهدوی واجد ظرفیت جدی برای ایجاد تحول اجتماعی هستند، هرچند انتظار می‌رود این ظرفیت بیش از گذشته بالفعل شود.

وی با اشاره به تجربه‌ای شخصی از حدود ۱۸ سال پیش، به نقش شور و هیجان اجتماعی در تحقق انتظار فرج پرداخت و گفت: در جریان سفر رهبر معظم انقلاب (مدظله‌العالی) به خراسان و برنامه‌ریزی برای دیدار ویژه با بسیجیان، تمرین‌هایی در چند مسجد شهر برگزار شد. یکی از این مساجد، مسجدی بود که خود ایشان امامت آن را بر عهده داشت. در آن شب که حدود ۵۰۰ نفر در مسجد حضور داشتند، بر این نکته تأکید شد که اگر جامعه برای دیدار با نماینده امام چنین شور و تحرکی دارد، باید شور و آمادگی به‌مراتب بیشتری برای آمدن خود امام‌زمان (عج) در آن شکل بگیرد.

این پژوهشگر بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی افزود: تا زمانی که این شور اجتماعی و آمادگی عمومی محقق نشود، انتظار فرج معنای حقیقی خود را پیدا نمی‌کند. تحقق چنین انتظاری نیازمند هم‌فکری اندیشمندان، نقش‌آفرینی دولتمردان، برنامه‌ریزی دقیق فرهنگی و رفع موانع ایجاد تحول اجتماعی است؛ مسئولیتی که به‌ویژه برعهده نخبگان، حوزویان و مدیران فرهنگی است.

وطن‌دوست با تأکید بر اینکه سهم اجتماعی نیمه شعبان نباید به جشن و شادی‌های آیینی محدود شود، تصریح کرد: مناسک مهدوی زمانی اثرگذار خواهند بود که به تولید تحرک اجتماعی، مسئولیت‌پذیری و انتظار فعال منجر شوند. در غیر این صورت، خطر تقلیل این مناسبت‌ها به آیین‌های صرف وجود دارد و پیام اصلی مهدویت، کم‌رنگ می‌شود.

وی در بخش دیگری از سخنان خود، با اشاره به بحث فرسودگی روانی در جامعه گفت: به اعتقاد من، جامعه همچنان از سرزندگی برخوردار است. این پویایی ریشه در خودِ مفهوم انتظار دارد؛ چراکه امام‌زمان (عج) به‌عنوان قائم شناخته می‌شود و انتظارِ قائم، انتظار قیام، حرکت و مسئولیت‌پذیری است، نه انفعال و فرسودگی.

این پژوهشگر علوم دینی همچنین با اشاره به مشکلات اقتصادی و فرهنگی موجود خاطرنشان کرد: هرچند مسائل اقتصادی در سال‌های اخیر به مسئله اول جامعه جهانی و جامعه ما تبدیل شده و گاهی فرهنگ در اولویت‌های بعدی قرار گرفته است؛ اما این وضعیت نباید به ناامیدی تعبیر شود. بخشی از ناامیدی‌های مشاهده‌شده، حتی در میان دانشجویان، نتیجه تبلیغات دشمن و کم‌کاری ما در حوزه بصیرت‌افزایی و ارتباط مؤثر با نسل جوان است؛ موضوعی که رسانه‌ها و مسئولان فرهنگی باید نسبت به آن، حساسیت بیشتری نشان دهند.

حجت‌الاسلام وطن‌دوست در پایان، تأکید کرد: نیمه شعبان فرصتی برای بازخوانی معنای انتظار در ساحت فردی و اجتماعی است. اگر این مناسبت بتواند به تولید شور، تحرک و انتظار مسئولانه منجر شود، نقش خود را در تحقق تحول اجتماعی ایفا کرده است؛ در غیر این صورت، محدودشدن آن به شادی‌های آیینی، فاصله‌گرفتن از پیام اصیل مهدویت را، در پی خواهد داشت.