فقه سرآمد، نیازمند پیوند با تفسیر، کلام و موضوع‌شناسی دقیق است

به گزارش آستان نیوز، حجت‌الاسلام والمسلمین عسگر دیرباز، نماینده مجلس خبرگان رهبری در استان آذربایجان غربی، در نشست تخصصی «بایسته‌های طلبه تراز انقلاب اسلامی» که با حضور جمعی از اساتید، پژوهشگران و طلاب سطوح عالی در مدرسه عالی فقاهت عالم آل محمد (ع) در این مدرسه برگزار شد، به تبیین الزامات علمی و تمدنی حوزه‌های علمیه، پرداخت.

منشور حوزه؛ نقشه راه راهبردی و فراملی

وی با اشاره به پیام رهبر معظم انقلاب (مد ظله‌العالی) به مناسبت صدمین سالگرد احیای حوزه علمیه قم، این سند را فراتر از یک پیام مناسبتی توصیف کرد و اظهار کرد: این منشور یک متن راهبردی است که باید از غربت خارج شود و به عنوان یک متن درسی و علمی در متن برنامه‌های حوزوی قرار گیرد.

حجت‌الاسلام والمسلمین دیرباز، تصریح کرد: این متن دارای مبانی عمیق فکری و جهت‌گیری‌های کلان است که قابلیت تبدیل به آثار علمی مستقل را دارد. اگر این منشور به صورت روشمند در قالب نشست‌های تخصصی بررسی شود، موج علمی حاصل از آن می‌تواند نه‌تنها در حوزه خراسان، بلکه در سطح ملی و بین‌المللی اثرگذار باشد.

وی همچنین پیشنهاد داد جهت تقویت ارتباطات علمی میان حوزه‌های تشیع، این سند به زبان عربی ترجمه و در اختیار مراکز علمی همچون نجف اشرف قرار گیرد.

هم‌افزایی بیانیه گام دوم و منشور روحانیت

این نماینده مجلس خبرگان رهبری با یادآوری تأکید رهبر معظم انقلاب (مد ظله‌العالی) بر وقت ویژه‌ای که برای تدوین بیانیه گام دوم صرف شده است، خاطرنشان کرد: منشور حوزه‌های علمیه در امتداد نگاه راهبردی ایشان و ادامه منشور روحانیت امام خمینی (ره) است. تحلیل هم‌افزای این اسناد، چارچوبی منسجم برای برنامه‌ریزی علمی، تربیتی و مدیریتی در اختیار مدیران حوزوی قرار می‌دهد.

نگاه منظومه‌ای؛ ضرورت اجتهاد معاصر

وی در بخش دیگری از سخنان خود به نقد نگاه تک‌بعدی در استنباط فقهی پرداخت و افزود: اسلام مجموعه‌ای منسجم از اعتقادات، اخلاق و احکام است؛ بنابراین فقه در خلأ شکل نمی‌گیرد. تجربه بزرگانی، چون علامه طباطبایی و آیت‌الله جوادی آملی گواه آن است که تسلط بر تفسیر قرآن، کلام و جهان‌بینی اسلامی، سایه‌ای عمیق و کارآمد بر استنباط فقهی می‌افکند و فهم فقیه را در مواجهه با مسائل پیچیده تقویت می‌کند.

حجت‌الاسلام والمسلمین دیرباز فعالیت‌های بین‌رشته‌ای را برای پاسخ‌گویی به مسائل اجتماعی و نوپدید حیاتی دانست و گفت: تشخیص علل احکام و تحلیل موضوعات عرفی بدون توجه به مبانی قرآنی دچار نقصان است.

نقش زمان و مکان در موضوع‌شناسی فقهی

این استاد حوزه و دانشگاه با اشاره به آموزه‌های امام راحل (ره) و رهبر معظم انقلاب (مد ظله‌العالی) درباره نقش زمان و مکان در اجتهاد، بیان کرد: تغییر شرایط جهانی در شناخت موضوع و در نتیجه در حکم فقهی اثرگذار است. بر این اساس، تشکیل گروه‌های تخصصی موضوع‌شناسی در حوزه‌های علمیه یک ضرورت است تا فقیه بتواند با درک دقیق واقعیت‌های اجتماعی، حکمی متناسب با نیاز‌های زمانه استنباط کند.

وی در پایان خاطرنشان کرد: فقه اسلامی باید در عرصه زندگی اجتماعی و حکمرانی دینی حضوری فعال داشته باشد تا بتواند پاسخ‌گوی مطالبات تمدنی انقلاب اسلامی در گام دوم باشد.