واکاوی نقش پیشگیرانه نهاد مدرسه در مواجهه با وندالیسم شهری

به گزارش آستان نیوز، حجت‌الاسلام سیدمحمد مالدار، عضو حلقه اجتهادی فقه نظام تعلیم‌وتربیت، در سلسله‌نشست‌های فقهی «اعتراضات و اغتشاشات» که در مدرسه عالی فقاهت عالم آل محمد (ع) برگزار شد، به بررسی نقش پیشگیرانه مدارس در مواجهه با وندالیسم شهری و اغتشاشات اخیر پرداخت.

حجت‌الاسلام مالدار در این نشست با تأکید بر ضرورت شناخت دقیق نهاد مدرسه گفت: برای دستیابی به عمق و پویایی در فقه مدرسه مبتنی بر الگوی اسلامی، ابتدا نیازمند یک موضوع‌شناسی درست نسبت به این نهاد هستیم؛ چرا که بدون شناخت صحیح، احکام و قواعدی که در فقه مدرسه تدوین می‌شود، نتایج درستی به همراه نخواهد داشت.

وی با اشاره به تفاوت‌های بنیادین مدرسه مدرن با مکتب‌خانه‌ها و نهاد‌های آموزشی گذشته، خاطرنشان کرد: مدرسه امروز در ایران، علی‌رغم تلاش برای بومی‌سازی و انطباق با ویژگی‌های فرهنگ اسلامی و ایرانی، تفاوت‌های ساختاری و محتوایی با مدل‌های سنتی دارد که باید در تحلیل‌های فقهی و تربیتی لحاظ شود.

عضو حلقه اجتهادی فقه نظام تعلیم‌وتربیت در ادامه به واکاوی نظریات علمی در حوزه انضباط اجتماعی پرداخت و ابراز کرد: در دوره مدرن، انضباط از حالت خشن به مجازات‌های نرم و غیر قابل احساس تبدیل شده است. در این نگاه، نهاد‌هایی مانند مدرسه تنها مرکز انتقال دانش نیستند، بلکه ابزار قدرت برای کنترل انسان‌ها و هدایت آنان در مسیر مطلوب جامعه محسوب می‌شوند. ساختار کلاس‌ها، نقش نظارتی معلمان و برنامه‌ریزی‌های دقیق زمانی، همگی فناوری‌های انضباطی هستند که به هنجارسازی در رفتار دانش‌آموزان منجر می‌شوند.

افراد خارج شده از چرخه تحصیل از چتر حمایتی و تربیتی محروم هستند

وی همچنین ارزشیابی و طبقه‌بندی دانش‌آموزان را ابزاری برای همسو کردن آنان با هنجار‌های جامعه دانست و افزود: کسانی که انضباط مدرسه را نمی‌پذیرند، معمولاً از این چرخه طرد می‌شوند. اگرچه مدرسه در ایران توانسته است با بومی‌سازی محتوا، بخشی از این انضباط‌بخشی را بافرهنگ خودی تنظیم کند، اما افرادی که از چرخه تحصیل خارج شده‌اند، از این چتر حمایتی و تربیتی محروم هستند.

حجت‌الاسلام مالدار با تحلیل میدانی حوادث اخیر و اشاره به گزارش‌های غیررسمی از بازداشت‌شدگان گفت: بررسی‌ها نشان می‌دهد بسیاری از نوجوانان و جوانانی که در اغتشاشات حضور داشتند، در فضای رسمی مدرسه حضور نداشتند و ترک تحصیل‌کرده بودند. این موضوع ثابت می‌کند که مدرسه توانسته است نقش پیشگیرانه مؤثری برای دانش‌آموزان محصل ایجاد کند و با تقویت خودکنترلی، میزان مشارکت آنان در رفتار‌های خشونت‌آمیز را کاهش دهد.

وی در پایان بر ضرورت بازتعریف نهاد مدرسه تأکید کرد و یادآور شد: برای پوشش همه اقشار جامعه، باید ظرفیت انضباط بخشی مدرسه افزایش یابد و نهاد‌های اجتماعی مکمل برای نوجوانان ترک تحصیل‌کرده ایجاد شود تا اثرگذاری آموزش رسمی و فرهنگ اسلامی در تمامی لایه‌های جامعه تقویت شود. استفاده از تجربه‌های موفق جهانی در بازنگری فلسفه تعلیم‌وتربیت، می‌تواند الگوی الهام‌بخشی برای ارتقای نظام آموزشی ایران در مواجهه با آسیب‌های اجتماعی باشد.