روایت‌های انقلاب ۱۳۵۷ از نگاه اسناد و مطبوعات در کتابخانه رضوی بررسی شد

به گزارش آستان‌نیوز، این برنامه، در آستانه یوم‌الله ۲۲ بهمن، سه‌شنبه، 21 بهمن‌ماه ۱۴۰۴، با حضور جمعی از مدیران، کارشناسان و پژوهشگران سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی و دیگر پژوهشگران و علاقه‌مندان، در تالار اندیشه کتابخانه مرکزی حرم مطهر حضرت رضا(ع)، اجرا شد.

نقش میدان شهدای مشهد در انقلاب

غلامرضا آذری خاکستر، کارشناس مصاحبه و تدوین تاریخ شفاهی اداره اسناد آستان قدس رضوی در این برنامه با موضوع ساختارهای هویتی میدان در تجمعات انقلاب اسلامی با محوریت میدان شهدای مشهد، نکاتی را مطرح کرد.

وی با اشاره به تاریخچه میدان شهدای مشهد برطبق منابع اطلاعاتی موجود در آرشیو مدیریت مرکز اسناد و مطبوعات آستان قدس رضوی و ذکر نام‌های گذشته آن همچون میدان مجسمه، گفت: این میدان از زمان افتتاح در سال ۱۳۲۷ تا دوران انقلاب اسلامی، یکی از نقاط مهم برای برگزاری مراسم‌های عمومی بوده است.

آذری خاکستر با تأکید بر اینکه میدان شهدا در دو مقطع مهم، نقش‌آفرینی کرده و محلی برای خاطرات جمعی بوده است، افزود: این میدان در طول سال‌های ۱۳۳۰ تا ۱۳۳۲ با توجه به برگزاری محافل سیاسی و همچنین از آبان تا بهمن‌ماه ۱۳۵۷، نقطه اوج توجهات بوده است.

وی تصریح کرد: وقایع انقلاب در مکان‌های خاص و مشارکت عموم مردم موجب شده تا خاطرات مشترکی از انقلاب داشته باشند. یعنی اگرچه هر یک به شکلی، واقعه را روایت می‌کنند اما کلیت موضوع یکسان است.

این کارشناس ضمن ذکر برخی از وقایع مرتبط با میدان شهدا در طول تاریخ، ادامه داد: رویدادهای مرتبط با میدان شهدا با محوریت توجه به ساختارهای کنونی این میدان عنوان شد؛ چراکه در طراحی جدید میدان، بدون رویکرد به عناصر هویتی، تغییرات انجام شده است.

وی خاطرنشان کرد: در حقیقت، خاطرات جمعی شهروندان و وقایع انقلاب پیرامون این میدان، نادیده گرفته شده و کارکرد سیاسی میدان به کارکردهای اداری و تجاری، تبدیل شده است.

پایگاه‌های انقلاب اسلامی در مشهد

در ادامه، علی‌جان سکندری، پژوهشگر گروه تاریخ و تمدن انقلاب اسلامی بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی با موضوع پایگاه‌های انقلاب در سال ۱۳۵۷ در مشهد، بیان کرد: وجود حرم مطهر رضوی به‌عنوان پناهگاه و پایگاه معنوی ارادتمندان حضرت رضا(ع)، موجب شده تا این شهر از ویژگی‌های خاصی برخوردار باشد.

وی درباره فرق عمده انقلاب اسلامی با دیگر انقلاب‌ها در دنیا نیز، گفت: فراگیری انقلاب اسلامی در بین اقشار مختلف مردم و وجود پایگاه‌های متعدد مذهبی، سیاسی و ملی، از جمله این تفاوت‌هاست.

سکندری افزود: کارگران، کشاورزان، بازاریان، فرهنگیان، دانشگاهیان، احزاب مختلف سیاسی و مذهبی، روحانیت، زن و مرد، شهری و روستایی، در جریان انقلاب اسلامی و پیروزی آن، نقش داشتند. اسناد موجود و خاطرات شاهدان عینی، گواه بر این است.

وی عنوان کرد: در این‌ میان، حرم مطهر رضوی، از آغاز تاکنون، همواره پایگاه معنوی و مرکز توجه و کانون تجمعات، اعتراضات و روشنگری‌ها، علیه ظلم، استبداد و دیکتاتوری بوده است.

این پژوهشگر، قیام مسجد گوهرشاد را از جمله این قیام‌ها دانست و افزود: در جریان انقلاب اسلامی نیز حرم مطهر رضوی، محور اصلی کانون‌های اقماری در مبارزات مردم مشهد بوده است.

وی در ادامه با اشاره به برخی از مساجد سطح شهر مشهد، تصریح کرد: مساجد نیز همواره از پایگاه‌های مهم انقلابیون مردم مشهد بودند.سکندری با تأکید بر نقش حوزه‌های علمیه در انقلاب اسلامی، گفت: همچنین محفل و بیوت علما به‌عنوان مرکز سخنرانی علما و محل تصمیم‌گیری انقلابیون، نقش اثرگذاری در انقلاب اسلامی داشتند.

این سخنران برنامه، با ذکر نام برخی از علما و روحانیون برجسته شهر مشهد نیز به اهمیت فعالیت‌های رهبران معنوی حرکت‌های سیاسی در این شهر در سازمان‌دهی و بسیج مردم، اشاره کرد.

وی هم‌چنین از مراکز آموزشی نظیر دانشگاه مشهد(دانشگاه فردوسی) و مدارس، احزاب و گروه‌های سیاسی، به‌عنوان دیگر پایگاه‌های فعال انقلاب اسلامی، نام برد.