خانواده در اندیشه اسلامی یک «حقیقت مستقل» و دارای هویت جمعی است

به گزارش آستان‌نیوز، دوازدهمین پیش‌نشست علمی همایش بین‌المللی «مادران اهل‌بیت (ع)» با تمرکز بر تاریخ و سیره حضرت فاطمه‌ام‌فروه (س) همسرامام باقر (ع)، برگزار شد.

در این نشست، دکتر محمدرضا قائمی‌نیک، عضو هیئت علمی دانشگاه علوم اسلامی رضوی، با تبیین جایگاه خانواده در اندیشه اسلامی، به نقد دیدگاه‌های فمینیستی پرداخت و سیره مادران معصومین (ع) را پاسخی قاطع به شبهات معاصر در حوزه زن و خانواده دانست و تأکید کرد: خانواده در اسلام یک هویت مستقل و حقیقتی فراتر از مجموع افراد است که بر پایه «زوجیت» بنا شده، نه تضاد‌های طبقاتی یا قرارداد‌های اقتصادی.

خانواده؛ حقیقتی مستقل و هویت‌ساز در منظومه توحیدی

قائمی‌نیک با استناد به مبانی کلامی و تفسیری، خانواده را پدیده‌ای فراتر از یک قرارداد ساده اجتماعی توصیف کرد و گفت: در نگاه اسلامی، پیوند میان زن و مرد تنها به دو فرد محدود نیست، بلکه «خانواده» به‌عنوان یک حقیقت سوم و هویتی مستقل شکل می‌گیرد که دارای احکام، کارکرد‌ها و مسئولیت‌های ویژه است.

وی با اشاره به تحلیل‌های شهید مطهری و علامه طباطبایی (ره) افزود: همان‌گونه که «امت‌ها» در قرآن دارای حیات و سرنوشت مستقل هستند، خانواده نیز واحدی است که در دنیا و آخرت موضوع حساب قرار می‌گیرد. این پیوند وجودی، برخلاف نگاه غربی که آن را به یک «بنگاه معاملاتی» یا بازار رقابت قدرت تقلیل می‌دهد، بر اساس اراده الهی و برای رشد کمالی انسان استوار است.

بطلان شبهه موروثی‌بودن امامت در سیره مادران اهل‌بیت (ع)

این پژوهشگر حوزه دین با طرح پرسشی درباره اصالت نژاد در تشکیل خانواده، سیره مادران اهل‌بیت (ع) را سندی بر نفی نژادمحوری دانست و تصریح کرد: یکی از شبهات رایج شرق‌شناسان غربی، موروثی و سلطنتی جلوه دادن امامت است؛ اما واقعیت‌های تاریخی نشان می‌دهد که بسیاری از مادران اهل‌بیت (ع) نه‌تنها از نژاد عرب نبودند، بلکه از بیرون خاندان نبوت و حتی از طبقات و ملل دیگر به این نهاد وارد شدند. این تنوع نژادی و پیوند با افرادی خارج از ساختار‌های قبایلی حجاز، محکم‌ترین پاسخ به شبهه موروثی بودن مقام ولایت است.

وی همچنین به چالش طبقاتی‌شدن ازدواج‌ها در جامعه امروز اشاره کرد و گفت: سیره معصومین (ع) نشان می‌دهد که ازدواج تابع شاخص‌های اقتصادی یا منزلت‌های کاذب طبقاتی نیست. الگو‌های رفتاری ایشان ثابت می‌کند که خانواده محصول تضاد‌های اجتماعی نیست و نباید بر اساس الگو‌های مادی بازتعریف شود.

خانواده؛ نخستین بستر حیات اجتماعی و نفی الگو‌های فمینیستی

عضو هیئت علمی دانشگاه علوم اسلامی رضوی با نقد ادبیات فمینیستی که ریشه در تضاد‌های «هگلی-مارکسیستی» دارد، اظهار کرد: نظریه‌های فمینیستی از دل بحران خانواده در غرب پدید آمده‌اند و به دنبال تثبیت دو جهان رقیب و غیرقابل جمع میان زن و مرد هستند. در مقابل، ایده «زوجیت» که در اندیشه رهبران اصیل انقلاب تبیین شده است، رابطه زن و مرد را رابطه‌ای تکمیلی و الهی می‌بیند.

قائمی‌نیک در پایان با رد این تصور که خانه محیطی جدا از اجتماع است، خاطرنشان کرد: بر اساس دیدگاه علامه طباطبایی (ره)، زندگی اجتماعی انسان دقیقاً از خانواده آغاز می‌شود و خانواده بستر بنیادین حیات جمعی است؛ لذا حضور زن در خانواده، نه‌تنها به معنای انزوا نیست، بلکه اساسی‌ترین نوع نقش‌آفرینی اجتماعی است که متأسفانه تحت تأثیر ترجمه آثار غربی در دهه‌های اخیر، مورد هجمه و شبهه قرار گرفته است. در واقع، با رجوع به الگوی زندگی مادران اهل‌بیت (ع) می‌توان این مبانی اصیل را احیا و در برابر بحران‌های هویتی معاصر ایستادگی کرد.