امام و امت دو مفهوم جداشدنی نیستند

به گزارش آستان‌نیوز، حجت‌الاسلام دکتر ره‌دار، مدیر گروه فقه سیاسی دانشگاه باقرالعلوم(ع)، در همایش علمی سیره امام رضا(ع) و حکمت تاب‌آوری اجتماعی، ضمن تبیین نظریه امتداد وجودی، رابطه امام و امت را یک پیوند تکوینی و دوسویه توصیف کرد.

وی با بیان اینکه امام از طریق امت بسط وجودی می‌یابد، تأکید کرد: هویت و بصیرت امروز ملت ایران، نتیجه مراتب عالی تولی به رهبری الهی و رسوخ معارف رضوی در جان جامعه است که تاب‌آوری ملی را در برابر چالش‌ها تضمین کرده است.

وی با تبیین نقطه عزیمت حرکت‌های اصلاحی، تفاوت بنیادین الگوی هدایت قرآنی با مدیریت مادی را تشریح و ابراز کرد: در تفکر مادی، انسان به مثابه ابزاری است که از طریق تغییر محیط کنترل می‌شود اما در الگوی انبیاء، نخستین مسئله اصلاح جهان‌بینی درونی انسان است؛ چرا که برخلاف الگوهای بیرونی، اگر انسان از درون اصلاح شود، اصلاح جامعه به‌طور ضروری در پی آن خواهد آمد.

این اندیشمند حوزوی با اشاره به سیر تاریخی فقه شیعه، خاطرنشان کرد: اگرچه تا ۱۵۰ سال پیش، تمرکز غالب بر فقه حاکمان بود اما جایگاه مردم در اندیشه اسلامی امری اصیل و ریشه‌دار است.

وی با ارائه نظریه امتداد وجودی تصریح کرد: امام و امت دو مفهوم جداشدنی نیستند و در این نظام، ولی خدا از طریق امت خود توسعه و بسط وجودی پیدا می‌کند. از این منظر، سخن گفتن از حاکم الهی به‌طور مستقیم به معنای سخن گفتن از مردم است، زیرا میان این دو پیوندی تکوینی برقرار است که در آن، مردم کارگزار و فاعل اصلی اقامه قسط و عدل هستند.

دکتر رهدار در بخش دیگری از سخنان خود، مفهوم «تولی» را امری تشکیکی و دارای مراتب دانست و افزود: هرچه میزان تولی و پیروی حقیقی مردم بیشتر باشد، رنگ و بوی ولی در زندگی فردی و جمعی امت آشکارتر می‌شود.

وی با بیان اینکه امت‌ها در سیر تاریخی خود، صورت و سیرت امامان خویش را بازتاب می‌دهند، به استعاره سیمرغ در ساحت سیاست اشاره کرد و گفت: حاکمیت برآیند اراده‌های شهروندان است و در نظام جمهوری اسلامی، با شهادت رهبران، خون حاکم به ملت هدیه می‌شود که این امر موجب بعثت دوباره امت و استحکام پیوند میان امام و جامعه می‌شود.

مدیر گروه فقه سیاسی دانشگاه باقرالعلوم(ع) با تطبیق این مباحث بر تجربه معاصر ایران، یادآور شد: اگر امروز از تمایز و برتری ملت ایران در صحنه‌های بین‌المللی سخن می‌گوییم، این امر ناشی از نیم‌قرن تولی و پیوند عمیق با امام راحل و امام شهید(رحمت الله علیه) است.

وی تأکید کرد: بر اساس قاعده «سیرت حاکمان، صورت مردمان است»، ملت ایران با تولّی به رهبری بصیر، خود نیز به ملتی بصیر تبدیل شده است.‌

وی در پایان تصریح کرد: وقتی می‌گوییم ما ملت امام رضا(ع) هستیم، به این معناست که قرن‌ها حضور سر سفره معارف رضوی، هویت و شخصیت جمعی ما را شکل داده است. بصیرت ملی ما یک سمفونی درخشان از اراده‌هایی است که از ویژگی‌های امام رئوف، به‌ویژه در مسئولیت‌پذیری و تاب‌آوری اجتماعی الگو گرفته‌اند.