لزوم پاسخ‌گویی آگاهانه به پرسش‌های ناذران برای اجرای دقیق نیت‌ها

به گزارش آستان‌نیوز، حجت‌الاسلام احمد هاشمی، مسئول این دفاتر، در گفت‌وگویی از پرسش‌های پرتکرار زائران، تجربه‌ها و چالش‌های پیش رو حوزه وقف و نذر سخن گفته است که در ادامه می‌خوانید.

آقای هاشمی در ابتدا بفرمایید دفاتر وقف و نذر حرم مطهر رضوی از چه زمانی تأسیس شد و مأموریت‌ها و وظایف اصلی آنها چیست؟

بر اساس اسناد و اطلاعات موجود، دفاتر مشاوره وقف و نذر حرم مطهر رضوی از فروردین‌ماه سال ۱۳۹۶ و در دوران تولیت شهید خدمت؛ آیت‌الله سیدابراهیم رئیسی (رحمت الله علیه) تأسیس شد. این اقدام، پاسخی هوشمندانه به یک خلأ جدی در حوزه پاسخ‌گویی تخصصی به مراجعان در زمینه مسائل فقهی، حقوقی و اجرایی وقف و نذر در آستان قدس رضوی بود. مأموریت اصلی این دفاتر، راهنمایی، توجیه، پاسخ‌گویی به شبهات، تشویق و تسهیل امر وقف و نذر برای زائران و مجاوران است، به‌گونه‌ای که نیت واقف و ناذر به‌درستی فهم و دقیقاً اجرا شود.

ساختار این دفاتر به چه صورت است و در حال حاضر چند دفتر فعال در حرم مطهر وجود دارد؟

در ابتدای تأسیس، حدود ۲۰ نفر از روحانیون خادم‌یار مسئولیت این امر را بر عهده داشتند. با پیگیری مستقیم تولیت وقت و شکل‌گیری تدریجی ساختار، این مجموعه توسعه یافت و در مقطعی به بیش از ۱۰۰ نفر رسید. در حال حاضر، ۴۵ نفر از روحانیون متخصص در قالب شیفت‌بندی منظم، در سه دفتر فعال در صحن‌های انقلاب اسلامی، آزادی و پیامبر اعظم (ص) به ارائه خدمات مشاوره وقف و نذر مشغول هستند.

بر اساس آمار رسمی، سالیانه چه تعداد زائر و مجاور به این دفاتر مراجعه می‌کنند؟

آمار دقیق و رسمیِ سالانه به‌صورت تفکیک‌شده وجود ندارد و عمدتاً برآورد‌ها تقریبی است. با این حال، حجم مراجعات قابل توجه و مستمر است، به‌گونه‌ای که آثار و برکات آن در افزایش آگاهی عمومی و گسترش فرهنگ وقف و نذر کاملاً مشهود است.

بیشترین نوع مراجعات مربوط به چه نوع نذورات یا وقف‌هایی است؟

تنوع مراجعات بسیار گسترده است. بیشترین مراجعات مربوط به وقف‌های نقدی و غیرنقدی، نذورات اطعام، کمک به نیازمندان، امور خدماتی، زیارت اولی‌ها، ازدواج، عمران داخل حرم، امور قرآنی، عقیقه و قربانی است. این تنوع نشان‌دهنده وسعت نگاه مردم و نقش مؤثر مشاوران وقف و نذر در هدایت نیت‌ها به مسیر‌های صحیح و اثرگذار است.

با توجه به اینکه شفافیت یکی از مطالبات جدی و به‌حق زائران است شفافیت در هزینه‌کرد نذورات و موقوفات چگونه تضمین می‌شود؟

با توجه به ثبت و ضبط دقیق اطلاعات، در صورت درخواست، این امکان وجود دارد که به مراجعان توضیح داده شود آیا نیت واقف یا ناذر مطابق نظر او اجرا شده یا خیر؟

به طور مثال در مواردی که نذورات یا موقوفات اقلام درشت و قابل توجه باشند، امکان پیگیری و ارجاع به بخش‌های مربوطه فراهم است.

آیا زائران می‌توانند مصرف نذر یا وقف خود را به‌صورت مشخص پیگیری کنند؟

بله، در صورت درخواست رسمی و وجود ضرورت، این امکان فراهم است. دفاتر مشاوره از طریق مسئولان و حوزه‌های مرتبط، زمینه پیگیری را فراهم می‌کنند تا اعتماد عمومی حفظ و تقویت شود.

زائران چه انتظاراتی دارند که کمتر به آن پرداخته شده است؟

برخی زائران انتظار دارند دفاتر در نقاط در معرض دید و قابل دسترس‌تری از حرم مستقر شوند. هم‌چنین کمبود تبلیغات محیطی و اطلاع‌رسانی درباره وقف و نذر، از نکات پرتکرار مطرح شده است.

آیا وقف‌های نوین متناسب با نیاز‌های روز جامعه افزایش یافته‌اند؟

بله، نمونه‌هایی از وقف سهام و وقف‌های نوین وجود دارد؛ اما همچنان وقف‌های سنتی به‌دلیل مشاهده آثار عینی و ملموس آن، بیشترین استقبال را دارند و مردم اعتماد بیشتری به این شیوه دارند.

مهم‌ترین چالش‌های دفاتر وقف و نذر چیست؟

چالش‌های اصلی شامل محدودیت فضا، کمبود تبلیغات، نیاز به بهره‌گیری بیشتر از ظرفیت منابر، سخنرانان و برنامه‌های فرهنگی حرم برای ترویج فرهنگ وقف و نذر است.

آیا نگاه‌های سنتی مانع توسعه وقف‌های جدید شده است؟

در برخی موارد، بله، اما با آموزش، تبیین فقهی، حقوقی و افزایش آگاهی، این موانع تا حد زیادی قابل رفع است.

چشم‌انداز دفاتر وقف و نذر در ۵ تا ۱۰ سال آینده چیست؟

با توجه به تجربه‌های کسب‌شده، سازماندهی بهتر و رفع تدریجی کاستی‌ها، چشم‌انداز روشنی پیشِ روست. در صورت تداوم حمایت مسئولان، این دفاتر می‌توانند به مرجع ملی ترویج وقف و نذر تبدیل شوند.