چالش‌ها و راهکارهای جمع‌آوری اسناد و مطبوعات در مشهد مقدس بررسی شد

به گزارش آستان‌نیوز، این برنامه، ۱۵ اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۵، به‌مناسبت گرامی‌داشت روز جهانی مطبوعات و هفته اسناد ملی و میراث مکتوب، در قالب نشست هم‌اندیشی مدیران مراکز اسنادی و آرشیوی مشهد همراه با بیان تجربیات کارشناسان مرتبط، در محل مرکز اسناد و کتابخانه ملی منطقه شرق کشور، اجرا شد.

اهمیت تاریخی شهر مشهد

در ابتدای نشست، الهه محبوب فریمانی، رئیس اداره اسناد آستان قدس رضوی با تأکید بر پیشینه بسیار غنی تاریخ خراسان بزرگ و اهمیت شهر مشهد در تاریخ ایران، هدف برگزاری چنین نشست‌های هم‌اندیشی را حفظ میراث کهن ایران زمین برای نسل‌های آینده دانست.

وی گفت: مدیریت مرکز اسناد و مطبوعات سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی در همکاری با مراکزی همچون مرکز اسناد و کتابخانه ملی شرق کشور و همچنین مرکز اسناد شهرداری مشهد، در تلاش است تا چنین نشست‌های تخصصی را در طول سال برگزار کند.

محبوب فریمانی افزود: بیشتر اسناد اهدایی به اداره اسناد آستان قدس رضوی نیز اسناد مربوط به دیگر شهر‌های کشور است. این امر نشان می‌دهد که اگرچه اسناد ارزشمندی در مشهد وجود دارد، درعین‌حال، اطلاع‌رسانی کافی در این زمینه انجام نشده است.

میراث مکتوب، حافظه ملی ایران

در ادامه نشست، سید صدرا میردامادی، مدیر مرکز اسناد و کتابخانه ملی منطقه شرق کشور ضمن گرامی‌داشت یاد و خاطره برخی از فعالان برجسته حوزه اسناد تاریخی و مطبوعات، اظهار کرد: میراث مکتوب کشور، حافظه ملی ایران به شمار می‌آید.

وی با اشاره به برخی از چالش‌ها در حوزه اسناد و مطبوعات همچون پراکندگی منابع، دسترسی‌های محدود و عدم اعتماد مجموعه‌داران کشور به نهاد‌های آرشیوی، بر ضرورت هم‌افزایی بین نهاد‌های مرتبط برای برطرف کردن این چالش‌ها، تأکید کرد.

میردامادی همچنین نکاتی با محوریت شیوه‌های جدید در طبقه‌بندی اسناد و آرشیو دیجیتال، اهمیت نگهداری اسناد مشهد و خراسان در فضایی استاندارد در این شهر مقدس، لزوم طراحی پویش‌های اجتماعی برای جمع‌آوری اسناد شخصی و خانوادگی، فعال‌کردن اعتبار‌های ملی و مردمی در این حوزه و ایجاد سیستمی یکپارچه میان کتابخانه‌ها و نهاد‌های فعال در این حوزه، بیان کرد.

محمد زائرنیا، مسئول مرکز اسناد تاریخ و توسعه شهری شهرداری مشهد نیز در این نشست ضمن اشاره به فعالیت‌های شهرداری در حوزه گردآوری اسناد و دغدغه‌های آن در این زمینه، گفت: در راستای جمع‌آوری اسناد مدیریت کلان‌شهر مشهد، کار بزرگی در پیش داریم. ما تاکنون توانسته‌ایم، پنج میلیون انواع سند گردآوری کنیم که یک‌سوم آنها نمایه‌سازی و در سامانه مربوطه، بارگذاری شده است.

اهمیت تبادل مطبوعات مازاد میان مراکز

ابراهیم حافظی، رئیس اداره مطبوعات آستان قدس رضوی نیز اظهار کرد: این اداره، یکی از مراکز قدیمی و بزرگ گردآوری مطبوعات در ایران به شمار می‌آید که در حال حاضر، دارای دو میلیون و ۵۰۰ هزار نسخه نشریه، است.

وی ابراز امیدواری کرد که با تشکیل یک کنسرسیوم و همت جمعی مراکز اسنادی و مطبوعاتی در مشهد مقدس، می‌توان بسیاری از منابع اعم از روزنامه‌ها و مجلات قدیمی شهر را جمع‌آوری کرد.

حافظی هم‌چنین با اشاره به برخی از فعالیت‌های آستان قدس رضوی در حوزه مطبوعات نظیر تبادل منابع مازاد و تکراری با سایر نهادها، بر اهمیت جذب اعتماد مجموعه‌داران این حوزه، تأکید کرد.

رمضان علی اسماعیل‌پور قوچانی، پیش‌کسوت حوزه مطبوعات در آستان قدس رضوی، نیز ضمن ارائه مطالبی با محوریت تاریخچه پایه‌گذاری آرشیو مطبوعات این آستان مقدس، تصریح کرد: عشق مجموعه‌داران به تاریخ و فرهنگ این مرزوبوم موجب گردآوری این آثار و حفظ آنها شده است. در این میان، مراکز آرشیوی وظیفه دارند در مسیر شناسایی این افراد و ترغیب آنها به حفظ این منابع ارزشمند در مراکز، گام بردارند.

از دغدغه‌های مجموعه‌داران تا پیشنهاد‌های کارشناسان

در ادامه، تنی چند از مجموعه‌داران حاضر در نشست همچون محمد برومند و حمیدرضا صدوقی، مطالبی درباره دغدغه‌ها و مشکلات خود در حوزه گردآوری آثار و همکاری‌های نهاد‌های فعال در این عرصه، بیان کردند.

هم‌چنین برخی از کارشناسان نهاد‌های حاضر در نشست هم‌چون مدیریت مرکز اسناد و مطبوعات آستان قدس رضوی، مرکز اسناد و کتابخانه ملی منطقه شرق کشور و نهاد کتابخانه‌های عمومی، به بیان دغدغه‌ها و نقطه نظرات خود پرداختند.

در این راستا، نکاتی با محوریت آموزش مردم در حوزه اهمیت اسناد تاریخی و گردآوری آنها، نقش اثرگذار رسانه‌ها به‌ویژه صداوسیما در ارتقای سطح آگاهی شهروندان در زمینه حفظ میراث مکتوب کشور، آموزش کتابداران نهاد کتابخانه‌های عمومی در استان برای آشنایی بیشتر آنها با اسناد تاریخی و جلوگیری ازبین‌رفتن اسناد در شهر‌های مختلف، مطرح شد.

همچنین در این نشست، بر ضرورت تشکیل کارگروه اسناد و تاریخ شفاهی در استانداری خراسان رضوی، راه‌اندازی گروه‌هایی برای شناسایی و گردآوری اسناد در مناطق روستایی و حومه شهر و اشتراک داده‌ها میان آرشیو‌های فعال در مشهد برای جلوگیری از موازی‌کاری و انجام مصاحبه‌های تاریخ شفاهی تکراری، تأکید شد.