صلاحیت‌های دیوان کیفری بین‌المللی در دانشگاه علوم اسلامی رضوی بررسی شد

به گزارش آستان نیوز، نشست تبیینی - حقوقی با موضوع «بازخوانی صلاحیت‌های ذاتی دیوان کیفری بین‌المللی (ICC) با تأکید بر جنایت نسل‌کشی» به همت بسیج دانشگاه علوم اسلامی رضوی (قرارگاه سیاسی تبیین) و با همکاری سازمان بسیج حقوق‌دانان استان خراسان رضوی، کانون مرکزی مشهد، در این دانشگاه برگزار شد.

در این نشست، علی نجفی، پژوهشگر دکتری حقوق کیفری و جرم‌شناسی و مدرس دانشگاه، به تبیین ساختار و صلاحیت‌های دیوان کیفری بین‌المللی پرداخت و با اشاره به تاریخچه شکل‌گیری این نهاد، آن را نخستین دادگاه دائمی بین‌المللی برای رسیدگی به شدیدترین جرایم بین‌المللی دانست.

وی با اشاره به روند تاریخی تشکیل این دیوان، از تلاش‌های پس از جنگ‌های جهانی و شکل‌گیری دادگاه‌های نورنبرگ و توکیو به‌عنوان زمینه‌های اولیه ایجاد دادگاه کیفری بین‌المللی یادکرد و گفت: سرانجام اساسنامه رم در سال ۱۹۹۸ بارأی مثبت ۱۲۰ کشور به تصویب رسید و از سال ۲۰۰۲ لازم‌الاجرا شد.

نجفی در ادامه با تشریح صلاحیت‌های ذاتی دیوان کیفری بین‌المللی اظهار کرد: بر اساس اساسنامه رم، این دیوان صلاحیت رسیدگی به چهار جرم اصلی شامل نسل‌کشی، جنایت علیه بشریت، جنایات جنگی و جنایت تجاوز را دارد و نسل‌کشی به دلیل اهمیت ویژه در صدر این جرایم قرار گرفته است.

وی با تعریف نسل‌کشی از منظر حقوق بین‌الملل افزود: نسل‌کشی به معنای ارتکاب اعمالی با قصد نابودکردن تمام یا بخشی از یک گروه ملی، قومی، نژادی یا مذهبی است و می‌تواند در زمان جنگ یا صلح و توسط دولت‌ها یا حتی بازیگران غیردولتی صورت گیرد.

این مدرس دانشگاه همچنین به مفهوم «صلاحیت تکمیلی» دیوان اشاره کرد و گفت: دیوان کیفری بین‌المللی زمانی وارد رسیدگی می‌شود که محاکم ملی کشور‌ها قادر یا مایل به رسیدگی به جرایم بین‌المللی نباشند؛ در غیر این صورت اولویت با نظام قضایی داخلی کشورهاست.

نجفی در بخش دیگری از سخنان خود به برخی چالش‌های عملکرد دیوان کیفری بین‌المللی پرداخت و از محدودیت‌های صلاحیتی و ملاحظات سیاسی در روند رسیدگی به پرونده‌های بین‌المللی به‌عنوان مهم‌ترین نقد‌های وارد بر این نهاد یادکرد.

وی با اشاره به برخی پرونده‌های مطرح در این دیوان از جمله پرونده‌های مربوط به اوگاندا، کنگو و آفریقای مرکزی، بر ضرورت تقویت سازوکار‌های بین‌المللی برای مقابله با بی‌کیفرمانی در قبال جرایم بین‌المللی، تأکید کرد.