روزی برای فرش

امروزه بسیاری از موزه‌ها و گنجینه‌های نامی دنیا به داشتن قطعه‌ای از دستبافته‌های ایرانی به خود می‌بالند. بسیاری از کاخ‌ها و نهاد‌های سیاسی و دیپلماتیک به دستبافته‌های ایرانی آذین یافته‌اند و امیران حاشیه خلیج‌فارس به داشتن بزرگ‌ترین فرش‌های دستباف ایرانی در عمارت‌ها و دیوان و مساجد سلطنتی فخر می‌فروشند.

فرش دستباف ایران تنها یک زیرانداز و پدیده‌ای کاربردی نیست؛ بلکه همچون عنصری فرهنگی، بار تاریخ، فرهنگ، باورها، آداب‌ورسوم، زیبایی‌های هنری و هویت بومی ایرانی را بر دوش می‌کشد و در طول تاریخ چندهزارساله خود در این سرزمین با خرده‌فرهنگ‌های اقوام مختلف ایرانی پیوند خورده و به انواع هنر‌ها آمیخته است.

افزون بر اینها، فرش دستباف نقش اقتصادی ارزشمندی ایفا می‌کند. از سویی به صفت «سرمایه» در خانواده‌های ایرانی شناخته شده و پس‌انداز روز مبادا تلقی می‌شود و از دیگر سو در اقتصاد ملی به عنوان شهره‌ترین «صادرات غیرنفتی» جایگاهی ارزنده داشته و از جنبه ارزآوری قابل تأکید بوده است.

افزون بر اینها از منظر اشتغال‌زایی نیز به‌سان یکی از ارزنده‌ترین حرفه‌های «اشتغال‌زا» مطرح است.

این پدیده هنری که هم ثروت است و هم سرمایه، هم آفرینش است و هم دانش، در شرایطی که کشور‌های دیگری نیز به‌سان رقیب برای تسخیر بازار‌های جهانی در تلاشند، و نیز در وضعیتی که انواع کف‌پوش‌ها و زیرانداز‌های ماشینی و صنعتی جایگزین آن می‌شوند، همچنان بقا و دوام خود را حفظ کرده و می‌کند.

در این میان، شرکت فرش آستان قدس رضوی به‌عنوان تنها مجتمع تولید متمرکز فرش دستباف در کشور که حلقه‌های مختلف زنجیره تولید فرش از جمله طراحی، رنگرزی، بافت و پرداخت را داراست، با بیش از ۴ دهه پیشینه ارزشمند در ماندگارسازی و ترویج میراث گرانقدر این سرزمین کوشیده است.

با نگاه بلند و ارجمند متولیان آستان قدس رضوی در چند دهه اخیر و با تأسیس و تداوم فعالیت این شرکت، افزون بر آن که حرم مطهر رضوی با دستبافته‌هایی اصیل و باکیفیت مفروش شده است و رواق‌ها و شبستان‌ها جذابیت بصری شایسته‌ای در منظر چشم زائران حضرت رضا (ع) یافته‌اند، ایجاد اشتغال و بسط و ترویج هنر دیرین ایرانی نیز مدنظر بوده است.

اکنون شرکت فرش آستان قدس رضوی مفتخر است که با وجود دشواری‌های اقتصادی فراوانی که گریبانگیر هنر- صنعت فرش دستباف در کشور شده است، از همکاری حدود ۵۰۰ قالیباف در دو کارگاه متمرکز خود در مشهد و کاشمر بهره می‌برد و برای بیش از ۳۰۰ قالیباف نیز در مناطق مختلف کشور ایجاد شغل کرده و همچنان با پایبندی به اصالت و کیفیت، در پاسداشت و ترویج این هنر دیریت ایرانی فعال است.

به هر روی، ثبت شدن ۲۰ خرداد به نام فرش در تقویم ملی کشور، اتفاق مبارکی برای یادآوری ارجمندی این هنر آشنا و قدیمی و تأکید بر وجوه متفاوت اقتصادی و اجتماعی آن است و به همین بهانه احترام و تقدیر خود را پیشکش همه هنرمندان گمنام فرش ایران می‌کنم که حاصل تلاش، هنرنمایی، ذوق‌آزمایی و مهارت‌ورزی آنان، مایه موهبت و مباهات ایرانیان است.

حمید کارگر- مدیرعامل شرکت فرش آستان قدس رضوی