آموزه‌های رضوی بستری برای شکل‌گیری اخلاق مشترک انسانی در جهان معاصر است

به گزارش آستان نیوز، در این نشست که روز پنجشنبه ۲۱ خرداد ۱۴۰۵ به میزبانی سفارت جمهوری اسلامی ایران در واتیکان برگزار شد، جمعی از اندیشمندان و پژوهشگران حوزه حقوق، فلسفه و علوم‌انسانی از کشور‌های مختلف حضور داشتند و فرانچسکو ناسینی، پژوهشگر ایتالیایی حوزه تحلیل‌گری و علم داده در اقتصاد و مدیریت و عضو انجمن فرهنگی «فیدس ات راتیو» از شهر برشا، به ایراد سخن پرداخت.

تأکید بر «ایمان و عقل» به‌عنوان دو رکن مکمل انسان

فرانچسکو ناسینی در سخنان خود با معرفی بنیاد «فیدس ات راتیو» (به معنای ایمان و عقل) اظهار کرد: این نام، هویت فکری و رسالت این مجموعه را بازتاب می‌دهد.

وی تأکید کرد: در نگاه این بنیاد، ایمان و عقل نه در تقابل، بلکه در تکامل یکدیگر معنا پیدا می‌کنند.

او گفت: عقل بدون ایمان می‌تواند به سردی و بی‌روحی منجر شود و ایمان بدون عقل ممکن است به جزم‌اندیشی بینجامد؛ اما زمانی که این دو در کنار هم قرار گیرند، انسان را در مسیر حقیقت و زیست مسئولانه هدایت می‌کنند.

بحران حقیقت در جهان معاصر

این پژوهشگر ایتالیایی با اشاره به وضعیت جهان امروز اظهار کرد: در عصر کنونی، دسترسی به اطلاعات آسان شده، اما دستیابی به حقیقت دشوارتر است. به گفته او، آگاهی صرف به معنای دانستن داده‌هاست، اما دانایی حقیقی زمانی شکل می‌گیرد که این آگاهی به تحول در شیوه زندگی، انتخاب‌ها و نگاه انسان نسبت به دیگران منجر شود.

وی افزود: جهان امروز با حجم گسترده اطلاعات مواجه است، اما آنچه کمبود دارد «حکمت و بصیرت» است؛ پاسخ‌های سریع فراوان‌اند و پرسش‌های عمیق کمتر دیده می‌شوند.

امام رضا (ع)؛ الگوی پیوند دانش و تحول اخلاقی

ناسینی با اشاره به آموزه‌های امام رضا (ع) تصریح کرد: در این نگاه، دانش صرفاً انباشت اطلاعات نیست، بلکه زمانی ارزشمند است که انسان را متحول کند. انسان خردمند تنها فردی تحصیل‌کرده نیست، بلکه انسانی عادل‌تر، فروتن‌تر و مسئول‌تر در قبال دیگران است.

او تأکید کرد: این نگرش می‌تواند برای نسل جوان امروز بسیار الهام‌بخش باشد؛ نسلی که در میان انبوه اطلاعات نیازمند جهت‌گیری اخلاقی و معنایی است.

گفت‌و‌گو به‌مثابه بنیان هم‌زیستی انسانی

این پژوهشگر ایتالیایی در بخش دیگری از سخنان خود، با اشاره به سیره امام رضا (ع) در مناظرات علمی با پیروان ادیان و مکاتب مختلف، گفت‌و‌گو را یکی از ارکان اساسی زیست انسانی دانست.

وی تأکید کرد: گفت‌و‌گو به معنای یکسان‌سازی انسان‌ها نیست، بلکه پذیرش تفاوت‌ها در کنار دیدار بدون ترس و پیش‌داوری است. در این نگاه، دیگری پیش از هر چیز انسان است، نه دشمن.

ناسینی افزود: حقیقت برای دفاع از خود نیازی به خشونت، تحقیر یا بستن در‌های گفت‌و‌گو ندارد، بلکه در فضای آزاد و محترمانه گفت‌و‌گو بهتر آشکار می‌شود.

کرامت انسانی؛ از مفهوم نظری تا مسئولیت اجتماعی

وی در ادامه با تمرکز بر موضوع اصلی نشست، کرامت انسانی را مفهومی عینی و اجتماعی دانست و اظهار کرد: کرامت در آموزه‌های امام رضا (ع) در عدالت، توجه به نیازمندان، حمایت از آسیب‌پذیران و احساس مسئولیت نسبت به دیگران تجلی می‌یابد.

او تأکید کرد: فرهنگی که به خدمت و خیرخواهی منجر نشود، ناقص است؛ ایمانی که به محبت و عمل اخلاقی نینجامد، ابتر خواهد بود و عقلی که کرامت انسان را نادیده بگیرد، می‌تواند به ابزار قدرت تبدیل شود.

نیاز جهان به پیوند دوباره ایمان و عقل

ناسینی در پایان سخنان خود با اشاره به ضرورت‌های جهان معاصر گفت: امروز بیش از هر زمان دیگری به نسل جوانی نیاز داریم که بتواند میان عناصر جداافتاده در جهان مدرن پیوند برقرار کند؛ میان ایمان و عقل، حقیقت و احترام، هویت و گفت‌و‌گو.

وی تأکید کرد: میراث امام رضا (ع) و تجربه‌بنیاد «فیدس ات راتیو» می‌توانند در یک نقطه مشترک به هم برسند؛ جایی که انسان حقیقت را با خرد جست‌و‌جو می‌کند، ایمان را با فروتنی می‌زیَد و دانش خود را در مسیر خدمت به دیگران به کار می‌گیرد.

گفتنی است، این نشست با حضور اندیشمندان ایرانی و بین‌المللی از جمله دکتر سعیدرضا عاملی و پروفسور جیان‌پیترو کالیاری برگزار شد و بر اهمیت گفت‌وگوی بی‌فرهنگی در تبیین مفهوم کرامت انسانی در جهان معاصر تأکید داشت.