کرامت انسانی در سیره امام رضا (ع) به حقیقتی الهی و مسیر رشد معنوی انسان تبدیل می‌شود

به گزارش آستان‌نیوز، در راستای برگزاری ششمین کنگره جهانی حضرت رضا (ع)، چهاردهمین پیش‌نشست بین‌المللی این رویداد با موضوع حقوق و کرامت انسانی در تعالیم تمدنی اهل‌بیت (ع) با تأکید بر آموزه‌های امام رضا (ع) روز پنجشنبه ۲۸ خرداد ۱۴۰۵ در رایزنی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در بانکوک، تایلند برگزار شد.

این نشست با حضور جمعی از استادان، پژوهشگران و فعالان فرهنگی از کشور‌های مختلف به بررسی ابعاد معرفتی، اخلاقی و تمدنی کرامت انسانی در سیره رضوی و نسبت آن با مسائل انسان معاصر اختصاص داشت.

در این نشست، فاطمه چانگوان با ارائه مقاله‌ای با عنوان بررسی ابعاد و آثار کرامت انسانی از منظر امام رضا (ع) و مکاتب روان‌شناسی به واکاوی پرسش بنیادین درباره حقیقت انسان پرداخت و اظهار کرد: مسئله کرامت انسانی با موضوعاتی همچون حقوق بشر، عدالت، آزادی و مسئولیت اخلاقی ارتباط مستقیم دارد.

تفاوت نگاه اسلامی و روان‌شناسی مدرن به کرامت انسانی

وی با اشاره به تفاوت مفهوم کرامت در اسلام و روان‌شناسی مدرن افزود: در روان‌شناسی امروز نزدیک‌ترین مفهوم به کرامت انسانی، عزت نفس است؛ در حالی که در نگاه اسلامی کرامت یک ارزش ذاتی و الهی برای همه انسان‌هاست.

او با مرور مکاتب روان‌شناسی از جمله روان‌کاوی، رفتارگرایی و روان‌شناسی انسان‌گرا توضیح داد: این مکاتب هرچند در تبیین رفتار انسان نقش دارند، اما در بسیاری موارد به ابعاد معنوی و کرامت ذاتی انسان توجه کافی ندارند و بیشتر بر بُعد مادی یا روانی انسان تمرکز می‌کنند.

کرامت ذاتی و اکتسابی در منظومه فکری امام رضا (ع)

این پژوهشگر با تبیین نگاه اسلامی تصریح کرد: در آموزه‌های امام رضا (ع)، کرامت انسانی به دو بخش ذاتی و اکتسابی تقسیم می‌شود. کرامت ذاتی موهبتی الهی برای همه انسان‌هاست و کرامت اکتسابی از مسیر ایمان، تقوا و رفتار اخلاقی به دست می‌آید.

وی با استناد به آیات قرآن کریم از جمله «و لقد کرمنا بنی آدم و ان اکرمکم عند الله اتقیکم» گفت: این نگاه نشان می‌دهد ارزش انسان هم ریشه در آفرینش الهی دارد و هم در انتخاب‌های اخلاقی و معنوی او رشد می‌کند.

جلوه‌های عملی کرامت در سیره امام رضا (ع)

چانگوان در ادامه با اشاره به سیره امام رضا (ع) اظهار کرد: سیره رضوی تنها یک الگوی نظری نیست بلکه در رفتار اجتماعی نیز نمود دارد. از جمله این جلوه‌ها، نفی تبعیض طبقاتی، توجه به خدمت‌کاران و رعایت شأن انسانی افراد در زندگی روزمره است.

وی افزود: امام رضا (ع) بر کرامت انسان در رفتار‌های اجتماعی تأکید داشتند و بر اساس منابع تاریخی، حتی در جزئی‌ترین مناسبات زندگی نیز حفظ شأن انسان را مورد توجه قرار می‌دادند.

جمع‌بندی تطبیقی پژوهش

این پژوهشگر در جمع‌بندی سخنان خود اظهار کرد: در روان‌شناسی مدرن، کرامت انسانی بیشتر با رضایت روانی و موفقیت فردی سنجیده می‌شود، اما در نگاه امام رضا (ع) کرامت، حقیقتی الهی است که انسان را به تعالی اخلاقی و قرب الهی فرامی‌خواند.

وی افزود: این تفاوت رویکرد می‌تواند زمینه‌ساز شکل‌گیری الگو‌های بومی در روان‌شناسی اسلامی باشد که همزمان سلامت روان و رشد معنوی انسان را هدف قرار می‌دهد.