میراث ماندگار نینوا

در یادداشتی به قلم حجت‌الاسلام‌والمسلمین سیدمرتضی حسینی، مدرس و پژوهشگر حوزه علمیه قم؛ ابعاد معرفتی ورود به نینوا و نبرد اراده‌ها مورد واکاوی قرار گرفته است. در متن این یادداشت آمده است:

‏ورود کاروان به کربلا؛ آغاز ایستادگی در خاک تفتیده

روز دوم محرم سال ۶۱ هجری قمری، نقطه‌ای عطف در تاریخ تشیع است. کاروان امام حسین (ع) پس از طی مسافتی طولانی و عبور از منزلگاه‌های مختلف، سرانجام در سرزمینی فرود آمد که نامش با بلا و کرب گره‌خورده بود. امام (ع) هنگامی که به این سرزمین رسید، نام آن را پرسید. وقتی نام «کربلا» را شنید، فرمود: «اللهم انی اعوذ بک من الکرب و البلاء». این ورود، نماد پایداری است. اباعبدالله (ع) از همان آغاز حرکت با حوادث گوناگونی روبه‌رو شد؛ از بی‌وفایی کوفیان گرفته تا محاصره توسط سپاه حر بن یزید ریاحی. با این حال، ایشان از ادامه راه منصرف نشد و استواری ورزید.

در این شب، ما با مفهوم ثبات قدم روبه‌رو هستیم. امام حسین(ع) آموزگار بزرگ پایداری است که نشان داد وقتی پای حق در میان باشد، حتی محاصره در بیابانی بی‌آب و علف نیز نمی‌تواند اراده پولادین مردان خدا را در هم بشکند. ورود به کربلا در واقع پذیرش رسمی یک ضیافت خونین بود که در آن، امام (ع) و یارانش آگاهانه قدم در مقتلی گذاشتند که پیش‌تر پیامبر اکرم(ص) و امیرالمؤمنین (ع) خبر آن را داده بودند. این حضور، نه از سر ناچاری، بلکه یک انتخاب راهبردی برای صیانت از کیان اسلام بود.

‏تقابل دو اراده؛ وقتی حق با تمام قامت به میدان می‌آید

در الهیات جنگ کربلا، تقابل امام حسین (ع) با یزید، یک درگیری شخصی یا قبیله‌ای نیست. امام (ع) با بیان جمله تاریخی «مِثْلِی لَا یُبَايیعُ بِمِثْلِهِ» (شخصی چون من با شخصی چون یزید بیعت نمی‌کند)، خط بطلانی بر تمامی قرائت‌های سازش‌کارانه کشید. این جمله نشان‌دهنده یک جنگ وجودی است. در جنگ وجودی، بودن یک طرف به معنای نفی کامل طرف مقابل است. حق و باطل مانند نور و ظلمت هستند که جمعشان در یک ظرف ممکن نیست. قرآن کریم در آیه ۸۱ سوره اسراء به زیبایی این حقیقت را بیان می‌کند: وَ قُلْ جَاءَ الْحَقُّ وَ زَهَقَ الْبَاطِلُ إِنَّ الْبَاطِلَ کَانَ زَهُوقًا. این آیه مبنای حرکت امام در روز دوم محرم است. وقتی حق به میدان می‌آید، باطل چاره‌ای جز نابودی ندارد. امام حسین (ع) با ورود به کربلا، حق را به تجسمی عینی بدل کرد.

ایشان نشان داد که در تقابل اراده‌ها، آن اراده‌ای پیروز است که متصل به منبع لایزال الهی باشد. در دنیای امروز نیز، ما درگیر جنگ‌های اراده هستیم. دشمن با تمام توان رسانه‌ای و نظامی خود تلاش می‌کند تا اراده ملت‌های آزاده را در هم بشکند، اما درس شب دوم محرم این است که اگر بر موضع حق پافشاری کنیم، محاسبات مادی دشمن فرو خواهد ریخت. پیروزی در کربلا، نه در تعداد شمشیرها، بلکه در غلبه اراده امام بر ترس و طمع رقم خورد.

مقاومت در غربال ایمان

جنگ‌ها و فتنه‌ها، بستری برای جداشدن صفوف مؤمنان واقعی از مدعیان دروغین هستند. در روز دوم محرم، با استقرار کاروان در کربلا، بسیاری از کسانی که با انگیزه‌های مادی یا از روی هیجان با امام همراه شده بودند، دریافتند که این مسیر بازگشتی ندارد. قرآن کریم در آیه ۱۴۱ سوره آل‌عمران می‌فرماید: ‏وَلِيُمَحِّصَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا وَيَمْحَقَ الْكَافِرِينَ. خداوند با این سختی‌ها، مؤمنان را خالص می‌کند تا ناخالصی‌ها از بدنه جبهه حق جدا شوند. کربلا بزرگ‌ترین آزمایشگاه تاریخ برای سنجش عیار ایمان بود.

در این غربالگری، کسانی مانند «حارث بن امرءالقیس» که در ابتدا در سپاه دشمن بودند، با دیدن حقانیت امام، به صف یاران ایشان پیوستند و در مقابل، کسانی که سال‌ها ادعای همراهی داشتند، به بهانه‌های مختلف صحنه را ترک کردند.

این سنت الهی نشان می‌دهد که در مسیر حق، کمیت ملاک نیست، بلکه کیفیت و خلوص است که نصرت الهی را جلب می‌کند. دشمن در جنگ‌های امروز نیز به دنبال ایجاد تردید در دل‌های مؤمنان است تا با استفاده از ابزار ترس و طمع، آن‌ها را از همراهی با جبهه حق بازدارد. اما کسی که درس‌گرفته از مکتب شب دوم محرم باشد، می‌داند که فشارها و تحریم‌ها، تنها ابزاری برای صیقل خوردن ایمان و آمادگی برای پیروزی نهایی است.

ایستادگی امام در برابر پیشنهادهای سازش‌کارانه دشمن، الگویی برای دیپلماسی مقاومت در تمام اعصار است.

‏خیمه‌هایی که ستون‌های ابدی تاریخ شدند

شب دوم محرم، شب انتخاب آگاهانه است. امام حسین(ع) با فرودآمدن در کربلا، خیمه‌هایی را برافراشت که تا ابد ستون‌های آزادگی باقی خواهند ماند.

باید بدانیم هر ورودی، مقدمه‌ای برای یک عروج است، مشروط بر آنکه بر عهد خود با حق پایبند بمانیم. کربلا به ما آموخت که پایداری، کلید گشایش درهای رحمت الهی است و هر که در راه خدا استقامت ورزد، خداوند راه را برای او هموار خواهد کرد.

ما امروز با تأسی به این سیره، در برابر یزیدیان زمان می‌ایستیم تا ثابت کنیم که خون بر شمشیر پیروز است و خاک کربلا، همچنان آموزگار بزرگ عزت و شرف باقی‌مانده است.