رهبر شهید با بازتعریف نسبت هنر، حقیقت و جامعه، ذائقه فرهنگی جدیدی را در مسیر تمدن‌سازی شکل داد

به گزارش آستان‌نیوز، دکتر محمدعلی روزبهانی، عضو هیئت علمی دانشگاه هنر ایران، در نشست مجازی «هنر به مثابه مسئله راهبردی» که به همت دبیرخانه مکتب هنر رضوی مؤسسه آفرینش‌های هنری آستان قدس رضوی و با همکاری دانشگاه بین‌المللی سوره و دانشگاه هنر ایران برگزار شد، در سخنانی با عنوان «امام خامنه‌ای(رضوان‌الله تعالی علیه) چگونه رژیم شنیدن و دیدن را دگرگون کرد؟» به تبیین نقش رهبر شهید انقلاب در تحول گفتمان هنر و شکل‌دهی به الگوی جدیدی از زیباشناسی و فرهنگ پرداخت.

وی در ابتدای سخنان خود ضمن تسلیت شهادت حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای(رضوان‌الله تعالی علیه)، با تجدید بیعت با حضرت آیت‌الله سیدمجتبی خامنه‌ای(حفظه‌الله تعالی)، اظهار کرد: راه انقلاب اسلامی ادامه دارد و افق‌های روشن‌تری پیش روی آن خواهد بود.

روزبهانی با بیان اینکه رهبر شهید انقلاب، میدان تازه‌ای از هنر را پیش روی جامعه گشود، گفت: نظریه‌های رایج هنر در جهان معاصر، به‌ویژه «نظریه نهادی هنر»، اثر هنری را محصول پذیرش شبکه‌ای از گالری‌ها، موزه‌ها، منتقدان و بازار هنر می‌دانند اما حضرت آیت‌الله‌العظمی خامنه‌ای(رضوان‌الله تعالی علیه) با کنش فرهنگی خود، در برابر این نظام مسلط ایستادند و افق دیگری را برای هنر گشودند.

وی افزود: جهان هنر نئولیبرال، حتی آثار اعتراضی را نیز در نهایت به کالایی برای بازار تبدیل می‌کند، اما رهبر شهید انقلاب(رضوان الله تعالی علیه)، نسبت هنر با حقیقت، خیر و عدالت را احیا کردند و نشان دادند که هنر می‌تواند فراتر از سازوکارهای بازار و سرمایه تعریف شود.

عضو هیئت علمی دانشگاه هنر ایران با مرور تحولات هنر پس از پیروزی انقلاب اسلامی، خاطرنشان کرد: انقلاب اسلامی بسیاری از نهادهای هنری وابسته به گفتمان سکولار و غرب‌زده پیش از انقلاب را دچار دگرگونی کرد و در دهه نخست انقلاب، ارزش‌های جدیدی بر فضای هنر حاکم شد اما از دهه ۷۰ با بازگشت جریان‌های سرمایه‌داری و نئولیبرال، تلاش گسترده‌ای برای احیای الگوهای پیشین در عرصه هنر آغاز شد.

وی با اشاره به نقش مجلات و نهادهای هنری در بازتولید این گفتمان، گفت: بخشی از جریان هنری کشور، هنر متعهد انقلاب را نقد می‌کرد و می‌کوشید بار دیگر هنر را در چارچوب معیارهای بازار جهانی، جشنواره‌ها و نهادهای بین‌المللی تعریف کند.

روزبهانی با تأکید بر اینکه حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای (رضوان‌الله تعالی علیه) از همان سال‌های ابتدایی رهبری، با طرح مسئله «تهاجم فرهنگی» نسبت به این روند هشدار دادند، اظهار کرد: ایشان صرفاً به بیان هشدار اکتفا نکردند، بلکه خود در میدان فرهنگ و هنر حضور فعال داشتند و برای شکل‌گیری جبهه فرهنگی انقلاب، نهادسازی و میدان‌سازی کردند.

وی، حسینیه امام خمینی(ره) را مهم‌ترین کانون این تحول فرهنگی دانست و گفت: حسینیه امام خمینی(ره) به محلی برای شکل‌گیری رابطه‌ای زنده میان امام و امت تبدیل شد؛ جایی که شاعران، فیلم‌سازان، نقاشان، مداحان، دانشمندان، خانواده‌های شهدا و اقشار مختلف جامعه در کنار یکدیگر قرار می‌گرفتند و نوع تازه‌ای از تربیت فرهنگی را تجربه می‌کردند.

عضو هیئت علمی دانشگاه هنر ایران ادامه داد: رهبر شهید انقلاب(رحمت الله علیه)، با این شیوه، ذائقه‌ای متفاوت از ذائقه بازار هنر پرورش دادند؛ ذائقه‌ای که برخلاف نظام سرمایه‌داری، زیبایی را از حقیقت و خیر جدا نمی‌کند و مخاطب را به سوی عدالت، مقاومت و معنویت سوق می‌دهد.

وی با اشاره به دیدارهای مستمر حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای(رضوان‌الله تعالی علیه) با شاعران، نویسندگان، سینماگران و دیگر هنرمندان، گفت: این جلسات صرفاً نشست‌های تشریفاتی نبود، بلکه میدان تازه‌ای برای رشد هنرمندان انقلاب و بازتعریف جایگاه هنر در جامعه ایجاد کرد.

روزبهانی افزود: جریان مسلط هنر در جهان، هرگونه ارتباط هنرمندان با رهبر انقلاب را با برچسب‌هایی همچون «هنر حکومتی»، «تبلیغات رسمی» یا «هنر سفارشی» تخطئه می‌کرد، زیرا این ارتباط، هنرمند را از چرخه سلطه بازار جهانی هنر خارج می‌ساخت.

وی یکی دیگر از وجوه تمایز اندیشه حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای(رضوان‌الله تعالی علیه) را نگاه ایشان به اقتصاد هنر دانست و تصریح کرد: رهبر شهید انقلاب(رضوان الله تعالی علیه)، هنرمندان را به تغییر موضوع آثار دعوت نمی‌کردند، بلکه بر اصلاح نیت و جهت‌گیری هنر تأکید داشتند؛ از نگاه ایشان، اثر هنری باید در خدمت حقیقت، مردم، عدالت و مقاومت باشد، نه در خدمت شهرت، بازار و جشنواره‌ها.

عضو هیئت علمی دانشگاه هنر ایران با بیان اینکه رهبر شهید انقلاب(رحمت الله علیه) حتی نظام اعتباربخشی به هنرمندان را نیز دگرگون کردند، گفت: در منظومه فکری ایشان، ارزش هنرمند نه با مدال‌ها و جوایز جهانی، بلکه با عاقبت‌به‌خیری، دعای خیر و پیوند با ارزش‌های الهی معنا پیدا می‌کند.

وی برگزاری دیدارهای سالانه شاعران در ماه مبارک رمضان را از مهم‌ترین اقدامات فرهنگی حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای(رضوان‌الله تعالی علیه) برشمرد و افزود: این جلسات، میدان تازه‌ای برای ظهور استعدادهای جوان، شاعران شهرستانی و فارسی‌زبانان دیگر کشورها ایجاد کرد و جریان شعر انقلاب را به صورت مستمر تقویت کرد.

روزبهانی همچنین توجه ویژه رهبر شهید انقلاب(رضوان الله تعالی علیه) به مداحی، شعر آیینی، تعزیه و دیگر هنرهای برخاسته از سنت دینی را نشانه اهتمام ایشان به احیای گونه‌هایی از هنر دانست که زیبایی، حقیقت و معنویت را در کنار یکدیگر حفظ کرده‌اند.

وی در پایان تأکید کرد: بزرگ‌ترین دستاورد حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای(رضوان‌الله تعالی علیه) در عرصه هنر، تغییر «رژیم دیدن و شنیدن» جامعه بود؛ تغییری که از مسیر تربیت مخاطب، نهادسازی فرهنگی، بازتعریف جایگاه هنرمند و پیوند دوباره هنر با حقیقت و تمدن اسلامی محقق شد و می‌تواند همچنان مسیر آینده هنر انقلاب اسلامی را روشن سازد.