واکاوی ابعاد عرفانی و تاریخی اربعین؛ از سنت پیامبر (ص) تا میراث جابر و عطیه

حجت‌الاسلام‌والمسلمین عباس فرازی نیا، مدیر ارتباطات حوزوی دفتر تولیت محترم آستان قدس رضوی، در گفت‌و‌گو با خبرنگار آستان نیوز که به مناسبت اربعین سید و سالار شهیدان صورت گرفت، با تأکید بر جایگاه والای اربعین در منظومه اعتقادی شیعیان، به واکاوی ابعاد عرفانی و تربیتی عدد ۴۰ در روایات اسلامی پرداخت و این ایام را فرصتی برای بازبینی در اندیشه و منش بندگی دانست.

وی گفت: اشک بر سیدالشهدا (ع) که اوج آن در عاشوراست و زیارت که تجلی‌گاه آن در اربعین است، شاخصه‌های اصلی هویت شیعی به شمار می‌آید.

جایگاه نمادین و تربیتی عدد ۴۰

حجت‌الاسلام فرازی نیا با اشاره به روایتی از پیامبر اکرم (ص) مبنی بر اینکه هرگاه انسان به ۴۰ سالگی برسد و خیرش بر شرش غلبه نکند، شیطان میان چشمانش را می‌بوسد، بر ضرورت بازبینی روش و منش بندگی در دهه چهارم عمر تأکید کرد.

وی با بیان اینکه عدد چهل در فرهنگ دینی، نماد کمال، رشد و پختگی است، افزود: این عدد در سیره معصومین و پیامبران نیز جایگاه ویژه‌ای دارد؛ از مبعوث‌شدن پیامبر به رسالت در ۴۰ سالگی و ۴۰ شبانه‌روز اعتکاف در غار حرا، تا روایات مرتبط با ظهور حضرت ولی‌عصر (عج) و یاران آن حضرت که در سیمای مردان ۴۰ساله خواهند بود.

اربعین؛ چشمه حکمت و کمال شیعی

مدیر ارتباطات حوزوی دفتر تولیت آستان قدس رضوی، ضمن استناد به کلام امام صادق (ع) درباره برکات حفظ ۴۰ حدیث و جاری‌شدن چشمه‌های حکمت بر زبان ذاکران، اربعین را فرصتی برای اقبال به معنویت و ادبار از مظاهر دنیوی توصیف کرد.

وی با اشاره به سیره پیامبر (ص) در توصیه به عزاداری ۴۰ روزه برای شهدای احد، اربعین را سنت اقامه ماتم برای حفظ و صیانت از آرمان‌های شهیدان برشمرد.

مستندات تاریخی اربعین

حجت‌الاسلام فرازی نیا با اشاره به کتاب الآثار الباقیه ابوریحان بیرونی، به‌عنوان کهن‌ترین سند تاریخی مرتبط با اربعین، تصریح کرد: بیستم ماه صفر، روز پیوند دوباره سر مطهر سیدالشهدا (ع) با پیکر شریف ایشان در کربلاست.

وی اشاره کرد: رهبر شهیدمان فرمودند: باتکیه‌بر فرهنگ عاشورا می‌توان امام زمانی شد؛ پس اربعین حسینی، تنها یک روز در تقویم نیست؛ بلکه تجلی‌گاه یک مکتب انسان‌ساز و شاخصی برای شناسایی مؤمنان در کلام اهل‌بیت (ع) است؛ بنابراین بازخوانی سیره اصحاب راستین ولایت، چراغ راهی برای امام‌زمانی شدن در عصر حاضر است.

جابربن عبدالله انصاری؛ پرچم‌دار بصیرت و ولایت‌مداری

حجت‌الاسلام فرازی نیا خاطرنشان کرد: شخصیت برجسته جابر، نماد مجاهدت و وفاداری است. او که از رزمندگان جنگ بدر و از مخالفان ماجرای سقیفه بود، همواره در طریق حق گام برداشت.

وی افزود: جابر که افتخار درک پیامبر (ص) و بشارت بهشتی بودن را داشت، به‌عنوان امین امیرالمؤمنین (ع) و حضرت زهرا (س)، پیوندی ناگسستنی با خاندان عصمت و طهارت (ع) داشت و روایت احادیث کلیدی همچون حدیث منزلت، حدیث غدیر و حدیث لوح تنها بخشی از میراث عظیم این صحابی بزرگ بود.

عطیه کوفی؛ راوی استقامت و آزادگی

مدیر ارتباطات حوزوی دفتر تولیت آستان قدس رضوی، ادامه داد: در کنار جابر، نام عطیه کوفی می‌درخشد؛ شخصیتی که با نام‌گذاری مستقیم امیرالمؤمنین (ع) به عطیةالله متبرک شد. او که راوی خطبه فدکیه، مفسر قرآن و از سرداران قیام مختار بود، نماد صبر بر شکنجه در راه دفاع از حقیقت ولایت است. استقامت او در برابر فشار دستگاه ظلم حجاج جهت توهین به امیرالمؤمنین (ع)، درس بزرگی از ایستادگی بر سر اصول را آموخت.

پیوند تاریخی در اربعین

وی گفت: روایت عطیه از روز اربعین، روایتی از عشق و تسلیم است. آن‌گاه که جابر با غسل زیارت، خطاب به قبر مطهر سیدالشهدا (ع) ندا سر داد حبیبُ لا یجیبُ حبیبه و از اصل اعتقادی مَن اَحَبَّ قَوماً حُشِرَ مَعَهُم سخن گفت که در حقیقت پیوندی جاودانه میان شیعیان تمام اعصار با شهدای کربلا را برقرار کرد.

وی در ادامه با اشاره به فراز‌های ده‌گانه زیارت اربعین، اظهار کرد: زیارت اربعین به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین فرصت‌های عبادی است که انسان می‌تواند باتوجه‌به مضامین آن تجدید بیعت قلبی و عملی با امام حسین (ع) داشته باشد.