بازخوانی سیره سیاسی - اجتماعی امام رضا (ع) در شبکه چهارسیما

به گزارش آستان نیوز، در این برنامه تلویزیونی که به تبیین جایگاه سیره رضوی در جامعه معاصر اختصاص داشت، دکتر محمدرضا قائمی‌نیک، معاون پژوهشی دانشگاه علوم اسلامی رضوی، هجرت امام رضا (ع) از مدینه به مرو را فراتر از یک جابه‌جایی ساده و نوعی واکنش استراتژیک در برابر سیاست‌های حکومت عباسی، ارزیابی کرد.

هجرت به‌عنوان یک کنش استراتژیک

قائمی‌نیک، با تحلیل بستر‌های تاریخی ایران در دوره عباسی، تصریح کرد: این هجرت، واکنشی هوشمندانه به سیاست‌های مأمون برای کسب مشروعیت سیاسی و کنترل نفوذ کلام امام در میان مردم بود.

وی، تأکید کرد: تدبیر امام (ع) در تعیین شروط خاص برای پذیرش ولایت‌عهدی، عملاً اهداف حکومت وقت را خنثی کرد و نشان داد که سیره سیاسی امام، همواره در جهت منافع امت و حفظ کیان اسلام بوده است.

رویکرد مردم‌شناسانه در تبیین سیره رضوی

معاون پژوهشی دانشگاه علوم اسلامی رضوی، نوع تعاملات حضرت (ع) در طول مسیر هجرت را الگویی جامع از مدیریت فرهنگی خواند و افزود: امام رضا (ع) با اشراف بر اقتضائات زیست‌بوم و زبان فرهنگ هر منطقه، از نیشابور تا خوزستان، مفاهیم عمیق دینی را متناسب با نیاز مخاطبان تبیین کردند. این مواجهه، تنها یک رویکرد کلامی نبود، بلکه تطبیق هوشمندانه پیام وحیانی با نیاز‌های جوامع در مواقف مختلف بود که امروزه نیز می‌تواند الگویی برای انسجام‌بخشی اجتماعی باشد.

این پژوهشگر در بخش دیگری از این گفت‌و‌گو، تداوم مهجوریت امام رضا (ع) در جامعه معاصر را ناشی از اکتفا به‌مواجهه سطحی و تاریخی با سیره دانست.

وی با استناد به نظریه «انسان ۲۵۰ساله» و همچنین تحلیل‌های شهید بهشتی، بر ضرورت پرسش‌گری جدید از تاریخ تأکید کرد و گفت: تا زمانی که نگاه ما به سیره امام (ع) صرفاً مکان‌مند و زمان‌مند باشد، دچار «انقطاع تاریخی» خواهیم شد.

قائمی‌نیک در پایان خاطرنشان کرد: امام رضا (ع) شخصیتی است که در عین تاریخی بودن، واجد وجهی فراتاریخی است. وی بازتولید الگوی «مجاهد خستگی‌ناپذیر» را ضرورتی برای جامعه امروز دانست و تأکید کرد: رجوع به سیره حضرت (ع) با ابزار‌های روش‌شناختی نوین و کاربردی، می‌تواند راه‌گشای بسیاری از مسائل هویتی و تمدنی در عصر حاضر باشد.