حوزه‌های علمیه برای پاسخ‌گویی به مسائل روز باید به سمت مسئله‌محوری و فقه نظامات حرکت کنند

به گزارش آستان نیوز، حجت‌الاسلام‌والمسلمین دکتر احمدی‌نیک، استاد سطح عالی و خارج حوزه علمیه مشهد و دانشیار دانشگاه علوم اسلامی رضوی، در گفت‌وگویی به مناسبت سالگرد صدور پیام «حوزه علمیه پیشرو و سرآمد» از سوی قائد شهید (رحمت‌الله علیه)، به تبیین راهکار‌های پیوند دروس حوزوی با مسائل روز جامعه و همچنین ضرورت تقویت روحیه زهد، تقوا و مجاهدت در میان طلاب پرداخت.

وی با بیان اینکه کاربردی‌سازی آموزش‌های حوزوی به معنای فاصله‌گرفتن از مبانی اصیل علمی نیست، اظهار کرد: مقصود از کاربردی شدن دروس حوزوی، توانایی شناخت مسائل واقعی جامعه، تحلیل آنها و ارائه پاسخ‌های روشمند، قابل‌اجرا و مبتنی بر منابع معتبر دینی است.

این استاد حوزه علمیه مشهد، یکی از مهم‌ترین چالش‌های موجود را غلبه آموزش متن‌محور بدون رویکرد مسئله‌محوری دانست و افزود: بسیاری از طلاب متون علمی را به‌خوبی فرامی‌گیرند؛ اما ارتباط آن مباحث با مسائل عینی جامعه و نحوه بهره‌گیری از آنها در حل مشکلات واقعی را به‌درستی نمی‌شناسند.

وی ضعف در شناخت موضوعات نوپدید، فاصله میان علوم حوزوی و نظامات اجتماعی و کم‌رنگ بودن آموزش مهارت‌های کاربردی را از دیگر عوامل دوری برخی دروس حوزوی از مسائل روز عنوان کرد و گفت: موضوعاتی همچون بانکداری نوین، هوش مصنوعی، فضای مجازی، خانواده، رسانه، سلامت روان، محیط‌زیست و زیست‌فناوری نیازمند شناخت دقیق موضوع و ورود علمی حوزه‌های علمیه است.

احمدی‌نیک با تأکید بر حفظ هویت اجتهادی حوزه‌ها تصریح کرد: کاربردی‌سازی نباید به قیمت تضعیف فقاهت و اجتهاد تمام شود. متن‌محوری اصیل، فقه جواهری و اصول استنباط باید حفظ و تقویت شود؛ اما این ظرفیت علمی باید در عرصه اجتماعی و حل مسائل جامعه نیز امتداد پیدا کند.

وی حرکت از «دانش انباشته» به «دانش مسئله‌گشا» را یکی از ضرورت‌های امروز حوزه دانست و افزود: طلبه باید علاوه بر فراگیری دانش، مهارت تشخیص مسئله، شناخت موضوع، تحلیل داده‌ها و ارائه راهکار‌های عملی برای مسائل نوپدید را نیز کسب کند.

دانشیار دانشگاه علوم اسلامی رضوی در تشریح راهکار‌های پیوند حوزه با جامعه، توسعه آموزش‌های تخصصی در حوزه‌هایی مانند اقتصاد، رسانه، خانواده، هوش مصنوعی، محیط‌زیست و آسیب‌های اجتماعی را ضروری دانست و گفت: این آموزش‌ها باید در کنار دروس اصلی حوزه ارائه شود تا طلاب بتوانند در عرصه‌های مختلف صاحب‌نظر و اثرگذار باشند.

وی همچنین بر توسعه فقه‌های مضاف و فقه مسائل مستحدثه تأکید کرد و افزود: گسترش رشته‌هایی همچون فقه اقتصاد، فقه رسانه، فقه خانواده، فقه دولت، فقه محیط‌زیست و فقه فضای مجازی می‌تواند زمینه حضور فعال‌تر حوزه در عرصه‌های اجتماعی را فراهم کند.

احمدی‌نیک ارتباط سازمان‌یافته حوزه با نهاد‌های مختلف جامعه را از دیگر الزامات تحول در آموزش‌های حوزوی برشمرد و اظهار داشت: ارتباط با مراکز حقوقی، دانشگاه‌ها، بیمارستان‌ها، رسانه‌ها، مراکز فرهنگی و نهاد‌های سیاست‌گذاری، موجب شناخت دقیق‌تر مسائل واقعی جامعه و ارتقای توان پاسخ‌گویی طلاب می‌شود.

وی اصلاح نظام پژوهش حوزوی را نیز ضروری دانست و خاطرنشان کرد: پژوهش‌های حوزوی باید از عنوان‌محوری صرف فاصله گرفته و به سمت مسئله‌محوری حرکت کنند تا علاوه بر تولید دانش، بتوانند راهکار‌های اجرایی و سیاستی برای حل مسائل جامعه ارائه دهند.

این استاد حوزه علمیه مشهد در بخش دیگری از سخنان خود، تقویت روحیه زهد، تقوا و مجاهدت را از مهم‌ترین مأموریت‌های تربیتی حوزه‌های علمیه دانست و گفت: حوزه اگر صرفاً به مرکز آموزش علمی تبدیل شود و از تربیت اخلاقی غفلت کند، از هویت اصیل خود فاصله خواهد گرفت.

وی با اشاره به نقش معنویت در اثرگذاری اجتماعی عالمان دینی افزود: تجربه تاریخی نشان می‌دهد نفوذ و ماندگاری بزرگان حوزه بیش از آنکه محصول جایگاه علمی آنان باشد، نتیجه اخلاص، تقوا، ساده‌زیستی و روحیه مجاهدت آنان است.

احمدی‌نیک فضای مصرف‌گرای جامعه، گسترش بی‌ضابطه فضای مجازی، ضعف برخی سازوکار‌های تربیتی و غلبه نگاه صرفاً آموزشی را از مهم‌ترین موانع تقویت روحیه زهد و تقوا در میان طلاب برشمرد.

وی در ادامه، توجه مستمر به برنامه‌های عبادی، احیای نظام استاد اخلاق، معرفی الگو‌های موفق از عالمان زاهد، ترویج فرهنگ ساده‌زیستی، تقویت روحیه جهاد علمی، حضور میدانی در خدمت‌رسانی به مردم، تقویت روحیه انقلابی و افزایش مسئولیت‌پذیری را از مهم‌ترین راهکار‌های تربیت طلاب تراز انقلاب اسلامی عنوان کرد.

دانشیار دانشگاه علوم اسلامی رضوی در پایان تأکید کرد: تربیت عالم دینی اثرگذار، تنها با آموزش علمی محقق نمی‌شود، بلکه نیازمند نظامی جامع است که در آن علم، تقوا، اخلاص، مجاهدت، خدمت به مردم و مسئولیت‌پذیری اجتماعی در کنار یکدیگر رشد یابد تا حوزه‌های علمیه بتوانند رسالت تاریخی خود را در هدایت جامعه به‌خوبی ایفا کنند.