چگونه برای یاری امام زمان (عج) آماده شویم؟

در این روز‌های مبارک که متعلق به امام زمان (عج) است، چگونه می‌توانیم این ارادت قلبی را به یک حرکت عملی در زندگی تبدیل کنیم؟

ضمن تسلیت سالروز شهادت امام حسن عسکری (ع) و تبریک آغاز امامت حضرت ولی‌عصر (عج)، باید بگویم که محبت و ارادت قلبی زمانی ارزش واقعی پیدا می‌کند که به عمل و تلاش تبدیل شود. ما نمی‌توانیم بنشینیم، بی‌کار و تنبل باشیم و فقط بگوییم منتظر امام زمان (عج) هستیم؛ بلکه باید مانند الگوهایمان یعنی انبیا، اولیا، علما و شهدا در میدان زندگی اهل حرکت باشیم. قرآن کریم مسیر تبدیل ایمان به عمل را بسیار روشن بیان کرده است. در آیه ۱۵ سوره حجرات می‌فرماید: «إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِینَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ ثُمَّ لَمْ یَرْتَابُوا وَجَاهَدُوا بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنْفُسِهِمْ فِی سَبِیلِ اللَّهِ أُولَئِکَ هُمُ الصَّادِقُونَ» ‏ (مؤمنان واقعی تنها کسانی هستند که به خدا و پیامبرش ایمان آورده، دچار شک نشده‌اند و با اموال و جان‌هایشان در راه خدا جهاد و تلاش کرده‌اند). معنای عملی این آیه برای زندگی امروز ما این است که اگر ادعای عشق به حضرت را داریم، باید در خانه، محل کار، مسجد و محله‌مان مسئولیت‌پذیر باشیم و گرهی از دوش مردم برداریم. وقتی شما اولین قدم را برای خدمت و بندگی بردارید، خود خداوند راه را برایتان باز می‌کند؛ چنان‌که در آیه ۶۹ سوره عنکبوت می‌فرماید: «وَالَّذِینَ جَاهَدُوا فِینَا لَنَهْدِیَنَّهُمْ سُبُلَنَا» ‏ (و کسانی که در راه ما تلاش کنند، یقیناً آنان را به راه‌های خود هدایت می‌کنیم). تفاوت یک منتظر واقعی با دیگران در همین بی‌تفاوت نبودن و پای کار بودن است. پروردگار متعال نیز در آیه ۹۵ سوره نساء می‌فرماید: «فَضَّلَ اللَّهُ الْمُجَاهِدِینَ عَلَى الْقَاعِدِینَ أَجْرًا عَظِیمًا» ‏ (خداوند مجاهدان و تلاش‌گران را بر نشستگان و عافیت‌طلبان، با پاداشی بزرگ برتری داده است). بنابراین، راه عملی ساختن ارادت به امام زمان (عج) این است که تنبلی را کنار بگذاریم، در حد توانمان برای حل مشکلات اقربا، همسایگان و جامعه قدم برداریم و یک گوشه از کار دین و خدمت به مردم را بگیریم؛ چراکه ایمان بدون حرکت و مسئولیت‌پذیری، ما را به حقیقت انتظار نمی‌رساند.

پس از قدم گذاشتن در مسیر تلاش و خدمت، چگونه می‌توانیم این حرکت را در مسیر درست نگه داریم تا دچار انحراف نشویم؟ نقش «مراقبت» در همراهی با امام زمان (عج) چیست و این اصل در زندگی فردی و اجتماعی افراد، به‌ویژه چهره‌های شاخص و سلبریتی‌ها، چگونه معنا پیدا می‌کند؟

وقتی انسان تصمیم می‌گیرد در راه خدا و امام زمان (عج) حرکت کند، گام ضروری بعدی برای ماندن در این مسیر، مراقبت و خویشتن‌داری است. حرکت بدون مراقبت، انسان را به مقصد نمی‌رساند. مراقبت در ادبیات دینی یعنی رعایت تقوا و پایبندی به قوانین الهی در تمام لحظات زندگی. خداوند متعال در آیه ۱۱۹ سوره توبه می‌فرماید: «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَکُونُوا مَعَ الصَّادِقِینَ» ‏ (ای کسانی که ایمان آورده‌اید! از خدا پروا کنید و با راستگویان باشید). در روایات معتبر آمده است که مصداق کامل «الصادقین»، وجود مقدس اهل‌بیت (ع) و حضرت ولی‌عصر (عج) هستند. پس اگر می‌خواهیم همراه و در کنار امام زمان (عج) باشیم، شرط اولش این است که مانند ایشان اهل رعایت و تقوا باشیم.

این مراقبت یعنی انسان در نگاه، شنیدار، گفتار و تمام رفتار‌های فردی و اجتماعی‌اش، حدود الهی را رعایت کند. باید‌ها و نباید‌های دین، دست‌وبال ما را نمی‌بندد، بلکه باعث رشد خود ماست. در واقع، انسان پیش از آنکه دیگران به او تذکر دهند، خودش باید نگهبان خودش باشد و بر رفتارش حساسیت داشته باشد تا صلاحیت کار کردن با این مربی الهی را پیدا کند.

این اصل شامل همه افراد جامعه می‌شود و هیچ استثنایی ندارد؛ چه مدیر باشید، چه کاسب، چه هنرمند، ورزشکار یا سلبریتی. شهرت و محبوبیت هرگز به هیچ‌کس مجوز نمی‌دهد که از حدود الهی، حلال و حرام، حق‌الناس و حق‌الله تخطی کند. وقتی ما در مدرسه امام زمان (عج) ثبت‌نام می‌کنیم، باید قوانین این مدرسه را هم بپذیریم.

قرآن کریم عاقبت این مراقبت و تقوا را در آیه ۱۲۸ سوره اعراف روشن کرده و می‌فرماید: «وَالْعَاقِبَةُ لِلْمُتَّقِینَ» ‏ (و سرانجامِ نیکو تنها از آنِ پرهیزکاران است). بنابراین، کسانی در خیمه حضرت جای دارند و عاقبت‌بخیر می‌شوند که در تمام سطوح زندگی، اهل مراقبت، تقوا و رعایت قوانین الهی، باشند.

طبیعتاً وقتی انسان بخواهد اهل مراقبت باشد و پای حدود الهی بایستد، با ملامت‌ها، فشار‌ها و سختی‌های روزگار مواجه می‌شود. در برابر این موانع و مشکلات مسیر انتظار، چه شاکله و خصلتی نیاز داریم؟

‏انسان در مسیر رعایت تقوا و مراقبت، قطعاً با سختی‌ها و فتنه‌های روزگار روبه‌رو می‌شود. اینجاست که گام ضروری بعدی یعنی مقاومت و استقامت معنا پیدا می‌کند. راه انتظار و همراهی با امام زمان (عج)، جاده‌ای هموار و بی‌دردسر نیست؛ بلکه مسیری است که عیار بندگی و صدق ادعای ما در آن سنجیده می‌شود. ما که خون‌مان از وجود مقدس امام حسین (ع) رنگین‌تر نیست. حضرت در سخت‌ترین و بحرانی‌ترین شرایط تاریخ قرار گرفتند، اما هرگز سست نشدند، شانه خالی نکردند و در میان معرکه بلا، به پروردگار پناه بردند. الگوی ما در این راه، سیدالشهدا (ع) است که تمام هستی‌اش را داد، اما از راه حق برنگشت. قرآن کریم درباره بشارت و برکات همین ایستادگی، در آیه ۳۰ سوره فصلت می‌فرماید: «إِنَّ الَّذِینَ قَالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقَامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَیْهِمُ الْمَلَائِکَةُ» ‏ (به یقین کسانی که گفتند پروردگار ما خداست و سپس استقامت ورزیدند، فرشتگان بر آنان نازل می‌شوند). معنای استقامت برای ما در زندگی امروز این است که در برابر مشکلات اقتصادی، ملامت دیگران، وسوسه‌های نفسانی یا سختی‌های دین‌داری، جا نزنیم و بر سر پیمانمان با حضرت ولی‌عصر (عج) محکم بایستیم. اگر این پایداری را نشان دهیم، سکینه الهی و نصرت فرشتگان شامل حالمان خواهد شد.

‏وقتی از ایستادگی و استقامت در مسیر انتظار صحبت می‌کنیم، این پایداری چگونه در صحنه اجتماع و روابط ما با دیگران بروز پیدا می‌کند؟ نقش «تعاون و همدلی» در ساختن جامعه منتظر چیست؟

‏استقامت فقط یک فضیلت فردی نیست؛ بلکه بزرگ‌ترین تجلی آن در میدان همراهی، همدلی و گره‌گشایی از کار مردم شکل می‌گیرد. جامعه‌ای می‌تواند ادعای انتظار فرج داشته باشد که اعضای آن نسبت به رنج و مشکلات یکدیگر بی‌تفاوت نباشند. خداوند متعال در آیه ۲ سوره مائده اصل اساسی زندگی اجتماعی مؤمنانه را این‌گونه بیان می‌فرماید: «وَتَعَاوَنُوا عَلَى الْبِرِّ وَالتَّقْوَى وَلَا تَعَاوَنُوا عَلَى الْإِثْمِ وَالْعُدْوَانِ» ‏ (و در راه نیکی و پرهیزکاری با یکدیگر همکاری کنید و در گناه و تعدی دستیار هم نشوید). متأسفانه امروز گاهی روحیه تعاون و دست‌گیری در میان برخی خانواده‌ها، محله‌ها و مساجد کمرنگ شده است. بار‌ها دیده‌ایم که فردی به خاطر مبلغ ناچیزی، آبروی چند ساله‌اش در خطر می‌افتد یا در آستانه فروپاشی زندگی قرار می‌گیرد. آیا یک فامیل یا محله ۵۰ نفره نمی‌توانند مبالغی اندک را جمع کنند تا آبروی یک مؤمن حفظ شود؟ معنای واقعی دستور قرآن به «تعاون» دقیقاً همین مسئولیت‌پذیری‌های به‌ظاهر کوچک، اما حیاتی است. اگر اهالی یک مسجد، یک محله یا افراد یک فامیل دست به دست هم بدهند و در حوادث و مشکلات گوناگون، یار و یاور یکدیگر باشند، بار سنگین مشکلات از دوش همه برداشته می‌شود.

باید توجه داشت که وجود مقدس امام زمان (عج) می‌خواهند عدل و داد را در سراسر جهان برپا کنند و به فریاد تمام مظلومان عالم در غزه، یمن، لبنان، آفریقا و هر نقطه از زمین برسند. حضرت که تنها با معجزه امور را پیش نمی‌برند؛ بلکه یار پای کار و مسئولیت‌پذیر می‌خواهند. ما اگر امروز نتوانیم مشکل هم‌وطن، هم‌شهری، همسایه یا یک عضو از خانواده خودمان را حل کنیم، چطور ادعا می‌کنیم که آماده‌ایم در رکاب حضرت، مشکل‌گشای جهان باشیم؟ هر یک از ما باید به نیت خشنودی آقا امام زمان (عج) گوشه‌ای از بار مشکلات اطرافش را بردارد و نقش خود را در این جبهه ایفا کند.

در این روز‌ها و شب‌ها که یاد و نام حضرت ولی‌عصر (عج) بیش از همیشه در دل‌ها زنده است، اگر بخواهیم تمامی این گام‌ها را جمع‌بندی کنیم، رابطه میان غیبت، انتظار و ظهور چیست؟ این تکالیف عملی چگونه ما را به نقطه آمادگی واقعی برای فرج می‌رسانند؟

‏ برای درک کامل این مسیر، باید پیوند معنایی و عمیقی که میان سه مفهوم «غیبت»، «انتظار» و «ظهور» وجود دارد برای ما روشن شود. علت اصلی غیبت، نبود عقلانیت و عدم لیاقت جامعه بشری در آن دوران بود. خداوند متعال امام را برای پنهان زیستن نیافریده است، اما مردم قدر و منزلت انسان کامل را ندانستند و نتوانستند از این مربی الهی بهره ببرند؛ در نتیجه، بشر از نعمت حضور آشکار امام محروم شد. در این میان، انتظار نشستن و دست روی دست گذاشتن نیست؛ بلکه تلاش آگاهانه و برنامه‌ای تربیتی برای کسب دوباره همان لیاقت ازدست‌رفته است. تمام گام‌هایی که بیان شد؛ یعنی حرکت عملی، مراقبت و تقوا، استقامت در سختی‌ها، و تعاون و گره‌گشایی از کار مردم؛ شاخص‌های اساسی برای دستیابی به این لیاقت هستند. ظهور نیز زمان بهره‌مندی همراه با عقلانیت از تمام ظرفیت‌های عالم و حاکمیت کامل عدالت است. نقطه کلیدی در راه رسیدن به ظهور این است که جامعه به رشد عقلانی برسد. امروز گره اصلی کار ما این است که متأسفانه بسیار از ما «حق» را با «منفعت شخصی» اشتباه می‌گیریم. هرگاه چیزی به نفع ما، فامیل ما یا گروه ما باشد، آن را حق می‌نامیم؛ اما حق واقعی یعنی تسلیم بودن در برابر دستور الهی و ترجیح دادن عدالت بر منافع شخصی، حتی اگر به زیان خود ما باشد. خداوند متعال در آیه ۸۱ سوره اسراء می‌فرماید: «وَقُلْ جَاءَ الْحَقُّ وَزَهَقَ الْبَاطِلُ إِنَّ الْبَاطِلَ کَانَ زَهُوقًا» ‏ (و بگو: حق آمد و باطل نابود شد؛ به یقین باطل همواره نابودشدنی است). هرگاه جامعه ما به این درجه از بلوغ و رشد عقلانی برسد که حق‌محوری را بر منفعت‌طلبی مقدم بدارد و پای عدالت بایستد، آن‌گاه شرایط و نصاب واقعی برای تحقق فرج مبارک حضرت ولی‌عصر (عج)، فراهم خواهد شد.