رونمایی از منابع چاپی کمیاب جبار باغچه‌بان موجود در گنجینه رضوی در مشهد مقدس

به گزارش آستان‌نیوز، سیصد و هشتمین برنامه سه‌شنبه‌های علمی و فرهنگی آستان قدس رضوی با عنوان «میراث مردی که به سکوت، زبان بخشید»، هفتم مهرماه ۱۴۰۵ و در آستانه «روز جهانی ناشنوایان»، با حضور جمعی از مدیران و کارشناسان سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی و اداره آموزش و پرورش استثنایی خراسان رضوی و همچنین معلمان و دانش‌آموزان هنرستان پسرانه ناشنوایان فاطمه الزهرا (س) در این مدرسه، اجرا شد.

این کتاب‌ها و نشریات کمیاب و نایاب از آثار تألیفی «میرزا جبار عسکرزاده؛ (باغچه‌بان)»، نخستین آموزگار کودکان ناشنوا، موجود در گنجینه رضوی شامل کتاب‌های چاپ سربی با عناوین «دستور تعلیم الفبا، چاپ شده در سال ۱۳۱۴»، «علم آموزش برای دانشسرا‌های مقدماتی پسران و دختران، منتشر شده در سال ۱۳۳۰» و «روش آموزش کر و لال‌ها، چاپ شده در سال ۱۳۴۳»، می‌شود. همچنین در این مراسم، از مجله «زبان»، نخستین نشریه با رویکرد ناشنوایی، منتشر شده در سال ۱۳۲۳، رونمایی شد.

وجود مجموعه کتاب‌های چاپی نفیس در کتابخانه رضوی

مهدی صادقی‌حصار، مدیر کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی در این مراسم ضمن معرفی ساختار سازمانی این کتابخانه، اظهار کرد: حدود یک میلیون و ۳۰۰ هزار نسخه کتاب چاپی در مخازن کتابخانه مرکزی این آستان مقدس وجود دارد.

وی از «مجموعه کتاب‌های درسی قبل از انقلاب اسلامی»، به‌عنوان یکی از مجموعه کتاب‌های چاپی نفیس کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی نام برد و افزود: مجموعه حاضر شامل کتاب‌هایی است که از ابتدای تاریخ تأسیس مدارس (از دارالفنون تا سال ۱۳۵۷)، منتشر شده است و کتاب‌های تألیفی جبار باغچه‌بان نیز در زمره این مجموعه قرار می‌گیرد.

صادقی‌حصار در ادامه، مطالبی با محوریت «چرایی و چگونگی چاپ کتاب در ایران»، «اعزام دانشجو به فرنگ» و «معرفی میرزا صالح شیرازی، اولین ایرانی که در دانشگاه اکسفورد انگلستان تحصیل و در نهایت دستگاه چاپ را وارد ایران کرد»، بیان کرد.

وی نمونه‌هایی از آثار مجموعه کتاب‌های درسی دارالفنون تا قبل از انقلاب اسلامی موجود در مخزن چاپی کتابخانه مرکزی حرم مطهر رضوی نظیر کتاب درسی نهایه التعلیم، کتاب جراحی یاکوب پولاک، معلم اتریشی و پزشک ناصرالدین شاه قاجار و همچنین کتاب‌های تألیفی جبار باغچه‌بان را در این برنامه، معرفی کرد.

شناسایی نشریات مرتبط با جامعه معلولان

همچنین جمیله جهانی، مسئول امور اطلاع‌رسانی و محتوای مطبوعات سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی در این مراسم به معرفی زندگی‌نامه و اقدامات شاخص جبارباغچه‌بان (۱۲۶۴-۱۳۴۵ هجری شمسی) همچون افتتاح نخستین کودکستان ایرانی با نام «باغچه اطفال» در سال ۱۳۰۳ و بنیان‌گذاری جمعیت حمایتاز کودکان ناشنوا در سال ۱۳۲۳، پرداخت.

وی گفت: اولین شماره «مجله زبان» را باغچه‌بان در سال ۱۳۲۳ روانه بازار نشر کرد که این نشریه در مجموع، در ۱۶ شماره، تا سال ۱۳۲۶، منتشر شد. او در سال ۱۳۲۴ نیز نشریه «بهار کودکان» را به‌عنوان پیوست مجله زبان، منتشر کرد که تنها همان یک شماره از آن به چاپ رسید. همچنین باغچه‌بان، «مجله گزارش» را ویژه ناشنوایان در سال ۱۳۴۲، منتشر کرده است.

جهانی با اشاره به وجود بیش از دو میلیون و ۳۰۰ هزار نسخه نشریه ادواری در آرشیو مطبوعات آستان قدس رضوی، ادامه داد: بیش از صد عنوان نشریه مرتبط با جامعه معلولان، در افزون بر چهار هزار نسخه، در این آرشیو شناسایی شده و در دسترس پژوهشگران نیز قرار دارد. این نشریات خبری، علمی ترویجی و حتی علمی پژوهشی است.

سرآغاز همکاری دو مجموعه

امیرحسین افسری، کارشناس اداره آموزش و پرورش استثنایی خراسان رضوی، نیز با تأکید بر شعار خود؛ «گاهی باید با صدای دل شنید»، عنوان کرد: اجرای این برنامه، نقطه شروعی برای همکاری و تعامل میان این اداره و کتابخانه آستان قدس رضوی است. بی‌شک طرح‌های ویژه‌ای در این کتابخانه در آینده خواهیم داشت.

وی افزود: دانش‌آموزان مشغول به تحصیل در مدارس استثنایی مرتبط با آسیب شنوایی، دارای هوش و توانمندی همچون دانش‌آموزان سایر مدارس کشور هستند. در این میان، شاهد درخشش تعدادی از این دانش‌آموزان در جشنواره خوارزمی نیز بودیم که این امر نشان می‌دهد در مسیر آموزش و توانمندسازی معلمان و دانش‌آموزان این مدارس، گام‌های مؤثری برداشته شده است.

همچنین در بخش دیگری از این مراسم، رضا اسکندری، مدیر هنرستان پسرانه ناشنوایان فاطمه الزهرا (س)، گزارشی از فعالیت‌های این مجموعه که در آن دانش‌آموزان در رشته‌های فنی، مشغول به تحصیل هستند، ارائه داد.

وی ضمن ابراز خرسندی از کاهش هر ساله تعداد دانش‌آموزان ناشنوا به‌دلیل پیشرفت روزافزون تکنولوژی و کاشت حلزون گوش، خاطرنشان کرد: در حال حاضر، اشتغال‌زایی جوانان ناشنوا پس از اتمام تحصیل و مستقل شدن آنها، اولویت و دغدغه اصلی ماست.

گفتنی است، صحبت‌های سخنرانان حاضر با همکاری حسین کاتبی، دبیر مدارس آموزش و پرورش استثنایی خراسان رضوی، برای دانش‌آموزان این هنرستان به زبان اشاره، ترجمه شد.