از کلاس‌های مجازی تا مساله‌های واقعی؛ دانشگاه امام رضا (ع) به جامعه نزدیک‌تر شد

به گزارش آستان‌نیوز، تغییر شکل آموزش در نیم‌سال دوم سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۵، حضور روزمره دانشجویان در فضای فیزیکی دانشگاه را محدود کرد، اما فعالیت دانشگاه متوقف نشد. در همین دوره، ارتباط با مجموعه‌های صنعتی گسترده‌تر شد، مسائل شهری به موضوع همکاری‌های پژوهشی تبدیل شد، بخشی از نیاز‌های آموزشی آستان قدس رضوی در دستور کار قرار گرفت و ارتباط با دانشگاه‌های منطقه نیز از سطح گفت‌و‌گو به سمت برنامه‌های اجرایی، حرکت کرد.

مسئله‌های شهر، مقصد بخشی از توان علمی دانشگاه شد

یکی از مسیر‌هایی که در این دوره پررنگ‌تر شد، ارتباط دانشگاه با مدیریت شهری بود. در نشست‌های مشترک با شهرداری مشهد، بخشی از توان پژوهشی دانشگاه به سمت مسئله‌هایی رفت که مستقیماً با زندگی روزمره شهروندان ارتباط دارد؛ از حمل‌ونقل پاک و خودرو‌های برقی تا زیرساخت‌های شارژ و مدیریت مصرف انرژی.

گروه پژوهشی حمل‌ونقل پیشرفته دانشگاه، پیش از این نیز روی طراحی ایستگاه‌های شارژ خودرو‌های برقی و سامانه‌های مدیریت آن متمرکز شده بود و در ادامه، پیشنهاد‌های پژوهشی خود را برای پاسخ به نیاز‌های شهری ارائه کرد. همکاری با مرکز پژوهش‌های شورای اسلامی شهر مشهد نیز در همین مسیر شکل گرفت تا از ظرفیت پایان‌نامه‌ها، پژوهش‌های مشترک و نشست‌های تخصصی برای مسائل شهری استفاده شود. این ارتباط‌ها نشان می‌دهد بخشی از مسائل شهر، از سطح گفت‌و‌گو‌های مدیریتی فراتر رفت و به موضوعی برای کار علمی و پژوهشی در دانشگاه تبدیل شد.

صنعت، از مقصد استخدام به شریک آموزش تبدیل شد

در همین دوره، ارتباط با صنعت نیز شکل جدی‌تری پیدا کرد. گروه مهندسی برق دانشگاه در ادامه تجربه چندساله خود در اجرای طرح‌های بورسیه صنعتی با مجموعه پارت‌لاستیک، همکاری‌های جدیدی را با شرکت بهپویان امین منتظر و شرکت آهار دنبال کرد.

موضوع این همکاری‌ها تنها جذب نیروی متخصص نبود. بورسیه دانشجویان مستعد، تعریف پایان‌نامه‌های تقاضامحور، اجرای طرح‌های پژوهشی مشترک، آموزش‌های کاربردی و استفاده از ظرفیت متخصصان صنعت در فرایند آموزش، بخشی از این مسیر بود.

در این نگاه، صنعت صرفاً دریافت‌کننده خدمات دانشگاه نیست؛ می‌تواند در تعریف مسئله، آموزش دانشجو و حتی شکل‌دادن به مسیر پژوهش دانشگاه نقش داشته باشد. راه‌اندازی مؤسسه پژوهش‌های کاربردی با حضور مدیران و متخصصان صنعت نیز در همین چارچوب قابل توجه است؛ تلاشی برای اینکه فاصله میان آنچه دانشجو در دانشگاه می‌آموزد و آنچه در محیط واقعی کار با آن مواجه می‌شود، کمتر شود.

دانشگاه، بخشی از نیاز‌های تخصصی آستان قدس را پاسخ داد

ارتباط دانشگاه با آستان قدس رضوی نیز در این دوره از همکاری‌های علمی صرف فراتر رفت. در تعامل با معاونت امور بین‌الملل آستان قدس رضوی، ظرفیت دانشگاه برای طراحی و اجرای دوره‌های آموزشی تخصصی مورد توجه قرار گرفت؛ دوره‌هایی در حوزه‌هایی مانند مهارت‌های بین‌المللی، دیپلماسی، روابط بین‌الملل، تشریفات، زبان‌های عربی و انگلیسی و مهارت‌های حرفه‌ای مورد نیاز کارکنان.

در این همکاری، قرار نیست دانشگاه صرفاً یک دوره آموزشی برگزار کند؛ نیازسنجی، طراحی محتوا، انتخاب استاد، اجرا و ارزیابی دوره‌ها نیز در زنجیره همکاری دیده شده است. بخشی از این ظرفیت از سوی مرکز آموزش‌های عالی آزاد و مهارتی و بخش تخصصی‌تر نیز از سوی معاونت پژوهش و گروه‌های آموزشی دانشگاه دنبال می‌شود.

در کنار آن، آموزش تخصصی خادمان حرم مطهر نیز در دستور کار قرار گرفت؛ مسیری که می‌تواند به شکل‌گیری آموزش‌های مستمر و متناسب با نیاز‌های آستان قدس کمک کند.

از عراق تا افغانستان؛ ارتباط‌هایی که قرار است ادامه پیدا کنند

در حوزه بین‌الملل نیز مسیر دانشگاه فقط به امضای اسناد همکاری محدود نماند. در عراق، ارتباط با دانشگاه واسط، دانشگاه الکرخ للعلوم و دانشگاه بیت‌العلم در حوزه‌هایی مانند تبادل استاد و دانشجو، پژوهش مشترک، آموزش‌های تخصصی، کارگاه‌ها و فعالیت‌های علمی مشترک دنبال شد و همکاری‌های علمی با دانشگاه حله و دانشگاه اسلامی نجف نیز در همین چارچوب ادامه یافت.

در افغانستان، همکاری با دانشگاه جامع هرات وارد مرحله اجرایی شد؛ از پژوهش‌های مشترک و تبادل استاد و دانشجو تا برگزاری نشست‌های علمی و دوره‌های تخصصی. در کنار ارتباط دانشگاهی، همکاری با مؤسسه تبیان افغانستان نیز وجه علمی و فرهنگی این ارتباطات را گسترده‌تر کرد و موضوع آموزش آنلاین، فعالیت‌های علمی و ارتباط با جامعه دانشجویی و نخبگانی افغانستان را دربر گرفت.

هند، مسیر دیگری از این ارتباطات را شکل داد. گفت‌و‌گو با مرکز مطالعات زبان و ادبیات فارسی دانشگاه جواهر لعل نهرو، بر توسعه آموزش زبان فارسی متمرکز شد؛ از طراحی دوره‌های تخصصی و تولید محتوای آموزشی تا برگزاری دوره‌های آنلاین و تبادل استاد و متخصص. تجربه برگزاری دوره بازآموزی برای استادان زبان فارسی دانشگاه سمرقند نیز پشتوانه‌ای برای توسعه این مسیر بود.

در سطح داخلی نیز گفت‌و‌گو با مدرسه روابط بین‌الملل وزارت امور خارجه، با هدف استفاده از ظرفیت‌های تخصصی این مجموعه در آموزش دیپلماسی و روابط بین‌الملل دنبال شد؛ ارتباطی که می‌تواند زمینه دوره‌های کوتاه‌مدت و برنامه‌های آموزشی مشترک را فراهم کند.

آموزش، از کلاس تا محیط واقعی کار

تغییر در شیوه آموزش، توجه به مهارت و اشتغال را از دستور کار دانشگاه دور نکرد. در همین مسیر، دانشگاه بین‌المللی امام رضا (ع) با دانشگاه جامع علمی‌کاربردی خراسان رضوی درباره توسعه آموزش‌های مهارت‌محور و نزدیک‌تر شدن آموزش عالی به نیاز بازار کار گفت‌و‌گو کرد؛ مسیری که برگزاری دوره‌های تخصصی کوتاه‌مدت، دوره‌های تک‌درس و استفاده از ظرفیت آموزش‌های آزاد و مهارتی را نیز دربر می‌گرفت.

این رویکرد، بخشی از یک نگاه گسترده‌تر به آموزش بود؛ نگاهی که می‌خواست فاصله میان دانش دانشگاهی و نیاز واقعی محیط کار کمتر شود و آموزش، بیش از گذشته به مهارت و مسئله‌های واقعی جامعه پیوند بخورد.

وقتی دانشگاه از راهروهایش بیرون آمد

آنچه در این دوره شکل گرفت، مجموعه‌ای از نشست‌ها و همکاری‌های پراکنده نبود؛ در مجموع، تصویری از دانشگاهی بود که بخشی از ظرفیت خود را از فضای داخلی به سمت مسئله‌های واقعی بیرون از دانشگاه برد. صنعت، مدیریت شهری، آستان قدس رضوی و مراکز علمی منطقه، هرکدام بخشی از این ارتباط را شکل دادند و دانشگاه نیز در این میان، هم ارائه‌دهنده ظرفیت علمی بود و هم در مواردی تلاش کرد میان نیاز‌های بیرونی و توان آموزشی و پژوهشی خود پیوند ایجاد کند.

این تجربه نشان داد که حیات دانشگاه فقط به کلاس درس و حضور دانشجو در محوطه آن محدود نمی‌شود. حتی در دوره‌ای که شکل آموزش تغییر کرده بود، ارتباط با جامعه، صنعت و محیط علمی پیرامون ادامه یافت و مسیر‌هایی شکل گرفت که می‌تواند در ادامه، به آموزش‌های کاربردی‌تر، پژوهش‌های مسئله‌محور و همکاری‌های علمی گسترده‌تر منجر شود.

دانشگاه، در این ماه‌ها، شاید دانشجویانش را کمتر در راهروهایش می‌دید؛ اما خودش راهش را به راهرو‌های شهر، صنعت و دانشگاه‌های منطقه باز کرده بود.