امپ؛ از نخستین رادیوی انجمن‌های علمی کشور تا روایت فناوری‌های آینده پزشکی

به گزارش آستان‌نیوز، همه تجربه‌های دانشگاهی به کلاس درس و مطالعه منابع تخصصی محدود نمی‌شوند. گاهی دانشجویان برای یادگیری عمیق‌تر، به فرصتی نیاز دارند تا دانسته‌های خود را به کار بگیرند، درباره موضوعات رشته‌شان جست‌و‌جو کنند و آموخته‌هایشان را با دیگران، به اشتراک بگذارند. فعالیت‌های رسانه‌ای انجمن علمی مهندسی پزشکی دانشگاه بین‌المللی امام رضا (ع) نمونه‌ای از این مسیر است؛ تجربه‌ای که از تولید محتوای صوتی آغاز شد و به انتشار نشریه‌ای تخصصی درباره فناوری‌های پزشکی رسید.

این تجربه در بستری شکل گرفته که آموزش دانشگاهی را با هویت فرهنگی و اجتماعی دانشگاه پیوند می‌دهد. دانشگاه بین‌المللی امام رضا (ع)، به‌عنوان دانشگاه وابسته به آستان قدس رضوی، در کنار مأموریت‌های آموزشی و پژوهشی، ظرفیت توجه به فرهنگ رضوی و ارزش‌هایی مانند کرامت انسانی، خدمت به جامعه، مسئولیت‌پذیری و توجه به نیاز‌های مردم را نیز دارد. در چنین نگاهی، فعالیت علمی زمانی می‌تواند از فضای دانشگاه فراتر برود که دانشجویان فرصت پیدا کنند آموخته‌های خود را در عمل به کار بگیرند و در تولید و انتقال دانش، سهم داشته باشند.

از ایده یک رادیوی دانشجویی؛ نزدیک به ۷۰ شماره

ایده راه‌اندازی رادیو امپ، در جریان برنامه‌ریزی برای معرفی رویدادی با موضوع اوتیسم شکل گرفت. طرح اولیه، ایجاد رادیویی برای پخش در محیط دانشگاه بود، اما این ایده به‌تدریج به تولید محتوای صوتی برای دانشجویان مهندسی پزشکی تغییر مسیر داد. رادیو امپ در سال ۱۳۹۶ فعالیت خود را آغاز کرد و به‌عنوان نخستین رادیوی انجمن‌های علمی کشور شناخته شد؛ رسانه‌ای که تاکنون نزدیک به ۷۰ شماره از آن منتشر شده است.

نام امپ از عنوان انجمن مهندسی پزشکی گرفته شده و در عین حال، یادآور واژه انگلیسی Amp به معنای تقویت‌کننده است. شعار «رادیو امپ، تقویت‌کننده صدای شماست» نیز بر همین ایده تأکید دارد: انتقال محتوای علمی به زبانی قابل‌فهم‌تر و در قالبی متفاوت از متن‌های تخصصی. عبارت در مسیر امپ، چالشی بی‌پایان نیز بیانگر تجربه‌ای است که دانشجویان در جریان تولید محتوا، با موضوعات تازه و مسئولیت‌های متفاوت پشت سر می‌گذارند.

در نخستین برنامه‌ها، معرفی اعضای هیئت علمی، گفت‌و‌گو‌های طنز، مرور چکیده مقاله‌ها و معرفی تجهیزات پزشکی در دستور کار قرار داشت. دانشجویان نگارش متن، گویندگی، ضبط و تدوین را بر عهده می‌گرفتند؛ فعالیت‌هایی که در کنار یادگیری موضوعات تخصصی، مهارت‌هایی مانند جست‌وجوی منابع، خلاصه‌سازی مطالب و تولید محتوای رسانه‌ای را نیز به تجربه آنان اضافه می‌کرد. البته مسیر تولید بدون دشواری نبود؛ هماهنگی اعضای گروه، دسترسی به فضای مناسب ضبط و یافتن گوینده از جمله چالش‌های این فعالیت بود و رادیو در ادامه نیز دوره‌هایی از وقفه و شروع دوباره را، پشت سر گذاشت.

فناوری‌های تشخیص بیماری تا پزشکی بازساختی

در کنار رادیو، نشریه علمی‌دانشجویی امپ امکان پرداختن عمیق‌تر به موضوعات مهندسی پزشکی را فراهم کرد. نخستین شماره آن در زمستان ۱۳۹۷ منتشر شد و موضوعاتی مانند حسگر‌های پوشیدنی برای پایش بیماران مبتلا به پارکینسون، پیش‌بینی حمله قلبی، شبیه‌سازی سیگنال نوار قلب و ارتباط دانشگاه و صنعت را در بر گرفت. شماره‌های دوم و سوم نیز، هم‌زمان با گسترش همه‌گیری کرونا، به فناوری‌های تشخیص و پایش بیماری، کاربرد هوش مصنوعی در تحلیل تصاویر پزشکی، ربات‌های جراحی، رابط مغز و رایانه، نوروفیدبک و فناوری‌های مرتبط با تشخیص و درمان سرطان، پرداختند.

شماره چهارم، منتشرشده در تابستان ۱۴۰۰، در کنار بررسی کاربرد هوش مصنوعی در مقابله با کرونا، به تجاری‌سازی پژوهش‌ها و راه‌اندازی کسب‌وکار‌های دانش‌بنیان توجه کرد. شماره پنجم با محور توان‌بخشی، فناوری‌هایی مانند ربات‌های توان‌بخشی، اندام‌های مصنوعی و ابزار‌های کمک‌حرکتی را معرفی کرد و شماره ششم به درمان‌های شناختی و فناوری‌های مرتبط با عملکرد مغز پرداخت. در شماره هفتم، مهندسی عصبی‌شناختی و موضوعاتی مانند رابط مغز و رایانه، تحریک عصبی و توان‌بخشی عصبی در کانون توجه قرار گرفت؛ شماره‌ای که با معرفی همایش افق‌های نوین در فناوری‌های عصبی‌شناختی برگزار شده در دانشگاه بین‌المللی امام رضا (ع)، پیوند میان فعالیت‌های علمی دانشگاه و محتوای نشریه را نیز، نشان داد.

این مسیر در شماره هشتم با موضوع پزشکی بازساختی، گامی فراتر از مهندسی بافت ادامه یافته است. مهندسی بافت، ارگانوئیدها، فناوری اندام روی تراشه، زیست‌چاپ سه‌بعدی، ملاحظات اخلاقی پزشکی بازساختی و نقش استارتاپ‌ها در ورود دستاورد‌های علمی به بازار، از موضوعات این شماره‌اند. در کنار این مباحث، تجربه یک پژوهشگر جوان از تحصیل و فعالیت علمی در ایران و دغدغه‌های مرتبط با مهاجرت نیز، بازتاب یافته است. استفاده از کد‌های قابل اسکن برای شنیدن مقاله‌ها با صدای نویسندگان در شماره هفتم نیز نشان می‌دهد که نشریه، تجربه رسانه‌ای شکل‌گرفته در رادیو را در قالبی تازه، دنبال کرده است.

وقتی دانشجو از مخاطب علم به روایتگر آن تبدیل می‌شود

فعالیت‌های رسانه‌ای انجمن علمی مهندسی پزشکی به یک رشته محدود نمانده است. رادیو امپ در مقاطعی با انجمن علمی روان‌شناسی پردیس رضوان، انجمن علمی مطالعات اسلامی و انجمن علمی علوم تربیتی مؤسسه آموزش عالی خراسان همکاری کرده است. این مشارکت‌ها زمینه تولید محتوای مشترک درباره موضوعات متنوع را فراهم کرده و نشان داده‌اند که قالب صوتی می‌تواند بستری برای گفت‌و‌گو میان رشته‌های مختلف، باشد.

تولید یک برنامه صوتی یا انتشار یک نشریه تخصصی، مجموعه‌ای از مسئولیت‌ها را در کنار هم قرار می‌دهد؛ از انتخاب سوژه و جست‌وجوی منابع تا نگارش و ویرایش، صفحه‌آرایی، ضبط و تدوین. دانشجویان در این فرایند تنها دریافت‌کننده اطلاعات نیستند، بلکه در انتخاب موضوع، بررسی منابع و انتقال مفاهیم تخصصی به مخاطب نقش دارند. این تجربه، آموزش دانشگاهی را با کار گروهی، مسئولیت‌پذیری و مهارت‌های ارتباطی، پیوند می‌دهد.

در این چارچوب، فعالیت‌های علمی و رسانه‌ای دانشجویان را می‌توان بخشی از تجربه گسترده‌تر دانشگاه در پیوند دادن آموزش با مسئولیت اجتماعی دانست. دانشگاه بین‌المللی امام رضا (ع)، به‌عنوان دانشگاه وابسته به آستان قدس رضوی، علاوه بر مأموریت آموزشی و پژوهشی، با هویت فرهنگی و رضوی خود شناخته می‌شود؛ هویتی که می‌تواند در توجه به کرامت انسانی، خدمت به جامعه، مسئولیت‌پذیری و به‌کارگیری دانش برای پاسخ‌گویی به نیاز‌های واقعی مردم، معنا پیدا کند.

از این منظر، تولید محتوای علمی برای مخاطبان، معرفی فناوری‌های مرتبط با سلامت و فراهم‌کردن فرصت مشارکت دانشجویان در فعالیت‌های گروهی، تنها تمرینی برای یادگیری مهارت‌های رسانه‌ای نیست؛ این فعالیت‌ها می‌توانند راهی برای نزدیک‌تر شدن دانش دانشگاهی به زندگی مردم و مسائل جامعه نیز باشند. وقتی دانشجو موضوعی تخصصی را بررسی می‌کند، منابع را می‌سنجد و حاصل یادگیری خود را به زبانی قابل فهم در اختیار دیگران قرار می‌دهد، دانش از محدوده کلاس و آزمایشگاه فراتر می‌رود و امکان اثرگذاری اجتماعی پیدا می‌کند.

تجربه امپ نیز در همین نقطه، اهمیت می‌یابد: دانشجویانی که از سال ۱۳۹۶ تولید برنامه‌های صوتی را آغاز کردند، در ادامه با انتشار شماره‌های مختلف نشریه، به موضوعاتی از تجهیزات پزشکی و فناوری‌های تشخیص بیماری تا توان‌بخشی، مهندسی عصبی‌شناختی و پزشکی بازساختی پرداختند. این مسیر، نمونه‌ای از پیوند آموزش تخصصی با خلاقیت، کار گروهی و انتقال دانش است؛ ظرفیتی که می‌تواند در چارچوب هویت علمی و فرهنگی دانشگاه امام رضا (ع)، به تقویت نگاه مسئولانه دانشجویان به جامعه، کمک کند.

از نخستین برنامه‌های رادیویی تا هشتمین شماره نشریه امپ نشان می‌دهد که فعالیت انجمن‌های علمی می‌تواند فراتر از برنامه‌های محدود به محیط دانشگاه پیش برود و به فضایی برای یادگیری، تجربه‌اندوزی و روایت دانش تبدیل شود. آنچه در این مسیر تداوم داشته، تلاش برای نزدیک‌کردن دانش تخصصی به مخاطب و فراهم‌کردن فرصتی برای دانشجویان بوده است تا در کنار یادگیری، خود نیز در روایت علم سهم داشته باشند؛ مسیری که با شعار در مسیر امپ، چالشی بی‌پایان، ادامه پیدا می‌کند.