مهرورزی با مردم به هم‌کیشان محدود نمی‌شود

به گزارش آستان نیوز، حجت‌الاسلام‌والمسلمین رضا وطن‌دوست در این گفت‌و‌گو با موضوع «مهرورزی در حقوق اجتماعی و شهروندی» گفت: برای شناخت ضرورت مهرورزی با دیگران، ابتدا باید جایگاه انسان را بشناسیم؛ زیرا شناخت منزلت انسان، احساس مسئولیت ما را در برخورد با همنوعان تقویت می‌کند.

وی با استناد به حدیثی قدسی به نقل از امام صادق (ع) بیان کرد: خداوند مردم را عیال خود معرفی می‌کند و محبوب‌ترین بندگان نزد او، کسانی هستند که با مردم مهربان‌تر باشند و برای برآوردن نیاز‌های آنان بیشتر تلاش کنند؛ بنابراین، کمک به دیگران و گره‌گشایی از کار آنان، جایگاهی ویژه در تعالیم دینی دارد.

وطن‌دوست افزود: گاهی این خدمت در رفتاری ساده جلوه می‌کند؛ برای نمونه، همراهی با سالمند یا فرد نابینا برای عبور از خیابان، مصداقی از توجه به نیاز دیگران و مهرورزی با بندگان خداست.

کرامت انسانی، مبنای مهرورزی با همه مردم

این پژوهشگر با اشاره به آیه ۷۰ سوره اسراء اظهار کرد: خداوند در تعبیر «وَلَقَدْ کَرَّمْنَا بَنِی آدَمَ»، کرامت را به گروهی خاص یا پیروان یک دین محدود نکرده است؛ بلکه همه فرزندان آدم را مخاطب قرار می‌دهد و همین جایگاه انسانی، ضرورت احترام و مهرورزی با دیگران را روشن می‌کند.

وی در ادامه به سفارش امیرالمؤمنین (ع) به مالک‌اشتر درباره رحمت، محبت و لطف به مردم اشاره کرد و گفت: حضرت در بیان دلیل این سفارش، مردم را دودسته معرفی می‌کنند؛ کسانی که با ما هم‌کیش‌اند و کسانی که در آفرینش با ما همانندند؛ ازاین‌رو، تفاوت در باور دینی، مجوز بی‌مهری و نادیده‌گرفتن منزلت انسانی دیگران نیست.

وطن‌دوست تصریح کرد: این نگاه می‌تواند در گستره روابط اجتماعی جاری باشد؛ از رابطه همسایگان با یکدیگر تا ارتباط والدین و فرزندان، استاد و شاگرد و رانندگان و مسافران، همگی عرصه رعایت این اخلاق هستند.

وی با اشاره به سیره امام رضا (ع) در هم‌سفره شدن با خدمتگزاران بیان کرد: در گزارشی از سفر آن حضرت، همراهان و خدمتگزاران همگی کنار یک سفره نشسته‌اند و امام با پیشنهاد جداکردن سفره‌ها مخالفت کرده‌اند؛ این رفتار، توجه به شأن و منزلت انسان‌ها و پرهیز از تبعیض در برخورد با آنان را نشان می‌دهد.

عضو هیئت‌علمی بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی همچنین با اشاره به سخن امام رضا (ع) درباره دوستی با مردم به‌عنوان سرلوحه خرد پس از دین‌داری افزود: مهرورزی، امری جدا از دین نیست؛ بلکه در دل تعالیم دینی قرار دارد و نباید تنها به کسانی اختصاص یابد که آنان را نیکوکار می‌دانیم.

قاعده‌ای روشن برای رعایت حقوق دیگران

وطن‌دوست قاعده زرین اخلاق را معیاری برای سنجش رفتار‌های اجتماعی دانست و گفت: هر آنچه برای خود می‌پسندیم، برای دیگران نیز بپسندیم و آنچه برای خود روا نمی‌دانیم، برای آنان نیز روا ندانیم؛ پیش از هر رفتار باید از خود بپرسیم آیا دوست داریم دیگران همین‌گونه با ما برخورد کنند؟

وی با بیان اینکه رعایت حقوق مردم در موقعیت‌های روزمره معنا پیدا می‌کند، ادامه داد: برخاستن از صندلی وسایل حمل‌ونقل عمومی برای سالمندان و افرادی که مشکلات جسمی دارند، از مصادیق روشن مهرورزی است؛ فردی که توان ایستادن دارد، می‌تواند با این رفتار ساده، آسایش دیگری را فراهم کند.

این پژوهشگر به رفتار‌های نامناسب در رانندگی نیز اشاره کرد و گفت: متوقف‌کردن خودرو در مسیری که دیگران حق عبور دارند، وقت آنان را هدر می‌دهد و زمینه ناراحتی و تنش را فراهم می‌کند؛ نمی‌توان با ایجاد مزاحمت برای مردم، واکنش نامناسب آنان را بهانه‌ای برای نادیده‌گرفتن مسئولیت خود قرارداد.

آرامش زائران دیگر را رعایت کنیم

وی رعایت حقوق دیگران در فضای زیارت را از جلوه‌های مهرورزی برشمرد و اظهار کرد: در ازدحام اطراف ضریح، فرد جوان و توانمند می‌تواند راه را برای سالمندی که توان جسمی کمتری دارد باز کند تا او نیز فرصت نزدیک‌شدن به ضریح و زیارت داشته باشد.

وطن‌دوست افزود: زائری که در حال مناجات و گفت‌وگوی قلبی با امام است، به آرامش نیاز دارد؛ بلندکردن صدا، حتی برای دعوت به ذکر صلوات، اگر موجب برهم‌خوردن تمرکز و مزاحمت برای دیگر زائران شود، با رعایت حقوق آنان سازگار نیست و باید با صدایی متین و متناسب با فضای زیارت همراه باشد.

وی در پایان با اشاره به نقش رفتار‌های محبت‌آمیز در رفع کدورت‌های خانوادگی گفت: گاهی فراهم‌کردن زمینه آشتی با اقدامی ساده، مانند هدیه‌دادن گل و شیرینی، می‌تواند به بهبود رابطه همسران کمک کند؛ مهرورزی باید در متن زندگی خانوادگی و اجتماعی حضور داشته باشد و در رفتار ما با دیگران دیده شود.